Ο τουρισμός και ιδιαίτερα το χαρακτηριστικό της έντονης εποχικότητας επηρεάζει άμεσα και το κόστος ζωής στην Ελλάδα, σε βαθμό αναλογικά υψηλότερο απο άλλες χώρες της ΕΕ.
Οι αυξήσεις των τιμών τους θερινούς μήνες συνήθως παραμένουν στα ύψη όλο τον υπόλοιπο χρόνο, σύμφωνα με νέα μελέτη της Ευαγγελίας Κασιμάτη από την Τράπεζα της Ελλάδος η οποία διερευνά πώς οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες – δηλαδή τα πακέτα διακοπών, οι υπηρεσίες εστίασης και φιλοξενίας και οι αεροπορικές μεταφορές – διαμορφώνουν τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), τον βασικό δείκτη πληθωρισμού της Ευρωζώνης.
Η ανάλυση καλύπτει την περίοδο 2016–2025 και χρησιμοποιεί μηνιαία επίσημα στοιχεία τιμών για την εκτίμηση της συνεισφοράς αυτών των υπηρεσιών στον συνολικό πληθωρισμό. Παράλληλα, εξετάζεται η ιστορική τους εξέλιξη, τα εποχικά μοτίβα, η επίδραση διεθνών γεγονότων όπως η πανδημία COVID-19, η ενεργειακή κρίση, καθώς και η σύγκριση με άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ με παρόμοιο τουριστικό προφίλ, όπως η Κύπρος, η Μάλτα, η Πορτογαλία και η Κροατία.
Βαρύτητα των ταξιδιωτικών υπηρεσιών στον πληθωρισμό
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης οι ταξιδιωτικές υπηρεσίες έχουν σημαντική βαρύτητα στον ελληνικό ΕνΔΤΚ. Το 2025, η συνδυασμένη συνεισφορά των τριών υποδεικτών που σχετίζονται με τα ταξίδια (εστιατόρια και ξενοδοχεία, αεροπορικές μεταφορές επιβατών, οργανωμένα πακέτα διακοπών) ανήλθε σε 225,78‰, ή περίπου 50% του συνολικού βάρους της κατηγορίας υπηρεσιών (487,04‰).
Η επίδραση αυτών των υπηρεσιών στον πληθωρισμό των υπηρεσιών ήταν ιδιαίτερα υψηλή, φτάνοντας 61% το 2025 και 70% το 2024, με βάση τα στοιχεία για τους πρώτους εννέα μήνες κάθε έτους.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι λόγω της εποχικότητας και της έντονης εξάρτησης από τη διεθνή ζήτηση, οι τιμές τους παρουσιάζουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα σε σχέση με το γενικό δείκτη.
Η θετική επίδραση της πανδημίας… στον πληθωρισμό
Η μελέτη εξετάζει και την περίοδο της πανδημίας (2020–2021) και απέδειξε τη σημαντική επίδραση του τουρισμού στον πληθωρισμό. Η κατάρρευση των ταξιδιών οδήγησε σε πτώση τιμών σε ξενοδοχεία, πτήσεις και οργανωμένα πακέτα. Ο συνολικός ΕνΔΤΚ μειώθηκε σε περίπου -2% στα τέλη 2020, ενώ οι τιμές στα εστιατόρια και ξενοδοχεία έπεσαν περίπου -3%. Οι αεροπορικές μεταφορές έφτασαν σε πτώση πάνω από 25%.
Αντίθετα, από το 2022 και μετά, η επιστροφή της ζήτησης και οι διεθνείς πιέσεις κόστους εκτόξευσαν τον πληθωρισμό των υπηρεσιών, με τον πληθωρισμό συνολικά να φτάνει πάνω από 12% τον Σεπτέμβριο 2022 και τις υπηρεσίες φιλοξενίας να αγγίζουν 14%.
Η σύγκριση με άλλες τουριστικές οικονομίες δείχνει ότι η Ελλάδα καταγράφει την υψηλότερη μεταβλητότητα τιμών μετά την Κύπρο, φαινόμενο που συνδέεται με το έντονα εποχικό προφίλ της και τη μεγάλη εξάρτηση από την αερομεταφορά.
Έως το 2024 ο συνολικός πληθωρισμός (ΕνΔΤΚ) μειώθηκε σε περίπου 3%, ενώ ο πληθωρισμός για τα εστιατόρια και τα ξενοδοχεία σταθεροποιήθηκε σε επίπεδο μεταξύ 6% και 7%, αντανακλώντας τις επίμονες πιέσεις στους μισθούς και τις τιμές των τροφίμων στον τομέα της φιλοξενίας.
Οι αεροπορικές μεταφορές επιβατών συνέχισαν να εμφανίζουν μεταβλητότητα, εναλλάσσοντας προσωρινό αποπληθωρισμό στις αρχές του 2024 και νέες αυξήσεις άνω του 30% κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών, σύμφωνα με τις παγκόσμιες ενεργειακές διακυμάνσεις και την περιορισμένη χωρητικότητα των αεροπορικών εταιρειών. Ο πληθωρισμός για τα οργανωμένα ταξίδια ακολούθησε παρόμοια αλλά πιο ήπια πορεία, με διακυμάνσεις γύρω στο 7%-9% καθώς η τουριστική ζήτηση ομαλοποιήθηκε και οι συνθήκες προσφοράς βελτιώθηκαν, συμφωνα με την μελέτη
Συγκριτική θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα αποτελεί την τρίτη κατά σειρά χώρα όσον αφορά τη βαρύτητα των ταξιδιωτικών υπηρεσιών στον ΕνΔΤΚ, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη στις διεθνείς εξελίξεις που επηρεάζουν τον τουρισμό. Η σύγκριση με άλλες τουριστικές οικονομίες δείχνει ότι η Ελλάδα καταγράφει την υψηλότερη μεταβλητότητα τιμών μετά την Κύπρο, φαινόμενο που συνδέεται με το έντονα εποχικό προφίλ της και τη μεγάλη εξάρτηση από την αερομεταφορά.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι οι πιέσεις στις τιμές των ταξιδιωτικών υπηρεσιών δεν είναι απλώς συγκυριακές, αλλά ίσως έχουν και πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, καθώς οι συνθήκες κόστους, η αλλαγή ταξιδιωτικών συνηθειών και η διεθνής ενεργειακή αβεβαιότητα διαμορφώνουν νέες ισορροπίες.
Καταλήγοντας η μελέτη επισημαίνει ότι η Ελλάδα παραμένει ισχυρά εξαρτημένη από τον τουρισμό, και συνεπώς ο πληθωρισμός της είναι ευαίσθητος σε διεθνείς κρίσεις, ενεργειακές μεταβολές και κύκλους ζήτησης. Η συνεχής παρακολούθηση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών είναι απαραίτητη για την κατανόηση της συμπεριφοράς του ΕνΔΤΚ, την αξιολόγηση των παγκόσμιων σοκ και την διαμόρφωση εθνικών πολιτικών αντιδράσεων.
