Οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούσαν επί χρόνια τον Χαμενεΐ, δημιουργώντας λεπτομερές αρχείο για τις καθημερινές του κινήσεις, τις συνήθειες της οικογένειάς του και των συνεργατών του
Σύμφωνα με Ισραηλινούς στρατιωτικούς αξιωματούχους, ο 86χρονος Χαμενεΐ σκοτώθηκε μαζί με επτά μέλη της «κορυφαίας ιρανικής ηγεσίας ασφαλείας» που είχαν συγκεντρωθεί σε διάφορα σημεία της Τεχεράνης, καθώς και με περίπου δώδεκα μέλη της οικογένειας και του στενού του κύκλου. Οι επιθέσεις σημειώθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα, μέσα σε 60 δευτερόλεπτα, αναφέρει ο Guardian. Παράλληλα, άλλοι 40 ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι φέρονται να έχασαν τη ζωή τους.
Η εξόντωση του Χαμενεΐ αποτέλεσε την απαρχή της αεροπορικής εκστρατείας που εξαπέλυσαν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ με στόχο την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος στην Τεχεράνη, βυθίζοντας εκ νέου τη Μέση Ανατολή σε κύκλο αστάθειας και βίας.
Το στοιχείο του αιφνιδιασμού και η συμβολή της CIA
Ο πρώην επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών του Ισραήλ, Amos Yadlin, χαρακτήρισε το πλήγμα «τακτική και επιχειρησιακή έκπληξη», καθώς επικρατούσε η εκτίμηση ότι το Ισραήλ θα χτυπούσε νύχτα, όπως στην αιφνιδιαστική επίθεση που άνοιξε τον 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο.
Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η πληροφορία που φέρεται να συγκέντρωσε η CIA για σύσκεψη κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων σε συγκρότημα ηγεσίας στην καρδιά της Τεχεράνης το πρωί του Σαββάτου. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των New York Times, η αμερικανική υπηρεσία φέρεται να ενημέρωσε τους Ισραηλινούς ότι ο Χαμενεΐ θα παρευρισκόταν στο σημείο, καθώς και για την ακριβή ώρα της συνάντησης.
Παράλληλα, οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούσαν επί χρόνια τον Χαμενεΐ, δημιουργώντας λεπτομερές αρχείο για τις καθημερινές του κινήσεις, τις συνήθειες της οικογένειάς του και των συνεργατών του, αλλά και για τα πρόσωπα που ήταν επιφορτισμένα με την ασφάλειά του.
Όπως περιέγραψε βετεράνος της CIA με πολυετή εμπειρία στον εντοπισμό στόχων υψηλού προφίλ, η διαδικασία θυμίζει «τεράστιο παζλ», στο οποίο συγκεντρώνονται μικρά κομμάτια πληροφορίας: από τον τρόπο που προμηθεύεται κανείς τρόφιμα έως το τι συμβαίνει με τα απορρίμματα. «Όλοι αφήνουμε ίχνη. Ό,τι κάνεις αφήνει αποτύπωμα», ανέφερε.
Ο πρώην αξιωματικός της CIA Reuel Gerecht υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ διέθεταν εντυπωσιακές τεχνολογικές δυνατότητες, ωστόσο το Ισραήλ είχε οικοδομήσει επί χρόνια δίκτυα πρακτόρων επί του εδάφους, ικανά να παρέχουν ανθρώπινη πληροφόρηση και να εκτελούν μυστικές επιχειρήσεις στο εσωτερικό του Ιράν.
Ο ρόλος της Μοσάντ και τα δίκτυα στο Ιράν
Η Μοσάντ έχει εστιάσει επί δεκαετίες στο Ιράν, δημιουργώντας βαθιά δίκτυα πληροφοριοδοτών και επιχειρησιακών ομάδων. Το παρελθόν περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δολοφονία κορυφαίου Ιρανού πυρηνικού επιστήμονα με τηλεχειριζόμενο πολυβόλο, κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμα τμήματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και την κλοπή αρχείου πυρηνικών εγγράφων. Το 2024, ο πολιτικός ηγέτης της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια δολοφονήθηκε στην Τεχεράνη με βόμβα τοποθετημένη σε δωμάτιο κυβερνητικού ξενώνα.
Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου τον Ιούνιο, Ισραηλινοί πράκτορες είχαν εντοπίσει τις κατοικίες Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων, στελεχών πληροφοριών και στρατιωτικών διοικητών, γεγονός που επέτρεψε τη θανάτωσή τους σε πρώτο κύμα αιφνιδιαστικών επιθέσεων.
Ο Ισραηλινός αναλυτής Yossi Melman ανέφερε ότι η Μοσάντ είχε αλλάξει στρατηγική πριν από περίπου 20 χρόνια, στρατολογώντας τοπικούς πράκτορες στο Ιράν και εξοπλίζοντάς τους με προηγμένη τεχνολογία και εκπαίδευση. Ο σημερινός επικεφαλής της υπηρεσίας, David Barnea, δημιούργησε ειδικό τμήμα για μια «ξένη λεγεώνα» πρακτόρων που αναπτύχθηκαν σε ευαίσθητες αποστολές στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τον Μέλμαν, η στρατολόγηση στο Ιράν ήταν ευκολότερη λόγω της ύπαρξης αντιπολιτευόμενων στοιχείων προς το καθεστώς.
Στρατηγικό πλήγμα ή λάθος;
Η απόφαση για τη δολοφονία του Χαμενεΐ φαίνεται ότι είχε εξεταστεί και στο παρελθόν, ωστόσο ο Ντόναλντ Τραμπ φερόταν να ήταν επιφυλακτικός πέρυσι, λόγω φόβων για περιφερειακή κλιμάκωση και αντιδράσεις συμμάχων. Μετά τη λήξη της σύντομης σύγκρουσης που ακολούθησε την αμερικανική επίθεση σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, οι επιφυλάξεις φαίνεται να κάμφθηκαν, ενώ Ισραηλινοί αξιωματούχοι μιλούν για «πολύ ενισχυμένη συνεργασία» με τις ΗΠΑ στο ζήτημα του Ιράν.
Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί και βετεράνοι των υπηρεσιών πληροφοριών προειδοποιούν για ενδεχόμενο στρατηγικό λάθος. Ο Γιόσι Μέλμαν σημείωσε ότι το Ισραήλ «αγαπά τις δολοφονίες» και ότι η εξόντωση ηγετών δεν αποτελεί οριστική λύση, καθώς αντικαθίστανται. Παρόμοια άποψη εξέφρασε και βετεράνος της CIA, ο οποίος χαρακτήρισε τη δολοφονία λανθασμένη από στρατηγική σκοπιά: «Όταν εξοντώνεις έναν ηγέτη, δεν λύνεις το πρόβλημα. Δημιουργείς ένα νέο».
Ο πρώην επικεφαλής της αντιτρομοκρατικής διεύθυνσης της Μοσάντ Oded Ailam υπογράμμισε ότι τα 60 δευτερόλεπτα της επιχείρησης ήταν το αποτέλεσμα ετών προετοιμασίας. «Το σύγχρονο πεδίο μάχης δεν καθορίζεται μόνο από άρματα και αεροσκάφη. Καθορίζεται από δεδομένα, πρόσβαση, εμπιστοσύνη και χρονισμό. Ένα λεπτό μπορεί να αλλάξει μια ολόκληρη περιοχή», ανέφερε.
Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η εξόντωση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν θα επιταχύνει την αποδυνάμωση του καθεστώτος ή αν θα ανοίξει τον δρόμο για νέες, ακόμη πιο ριζοσπαστικές εξελίξεις στην ήδη εύθραυστη Μέση Ανατολή.
