Ανακαλύψτε τι πρέπει να κάνετε με το Άγιο Φως όταν το φέρετε στο σπίτι σας και γνωρίστε όλα τα παραδοσιακά έθιμα που τηρούνται σε κάθε γωνιά της Ελλάδας το Μεγάλο Σάββατο
Το Άγιο Φως αποτελεί έναν από τους πιο ιερούς συμβολισμούς της Ορθόδοξης παράδοσης, φέρνοντας στα σπίτια μας την ευλογία της Ανάστασης. Όταν το παραλαμβάνουμε από την εκκλησία, υπάρχουν συγκεκριμένες πρακτικές που ακολουθούμε για να διατηρήσουμε αυτή την ιερή φλόγα και να τιμήσουμε τις αιώνιες παραδόσεις του Πάσχα. Σύμφωνα με την ελληνική παράδοση, το Μεγάλο Σάββατο είναι η ημέρα που βρίσκονται τα σώματα των ανθρώπων που έφυγαν από τη ζωή, ενώ η νύχτα της Ανάστασης σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη γιορτή του χριστιανισμού.
Η λειτουργία του Μεγάλου Σαββάτου και η τελετή του Αγίου Φωτός
Κατά τη διάρκεια του πρωινού του Μεγάλου Σαββάτου, τελείται η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου στις εκκλησίες. Ακολουθεί η ανάγνωση των Προφητειών για την Ανάσταση και ο Ύμνος των Τριών Παίδων. Ήδη από το απόγευμα, όλα τα πένθιμα καλύμματα του ναού έχουν αντικατασταθεί με κόκκινα αναστάσιμα, προετοιμάζοντας το χώρο για τη μεγάλη στιγμή.
Λίγο πριν τα μεσάνυχτα, σβήνουν όλα τα φώτα της εκκλησίας και επικρατεί σκοτάδι. Ο ιερέας ψάλλει το «Δεύτε λάβετε φως» και εξέρχεται από την Ωραία Πύλη με την αναμμένη λαμπάδα του, μοιράζοντας το Άγιο Φως στους πιστούς. Οι εκκλησιαζόμενοι βγαίνουν στην αυλή, όπου ο ιερέας διαβάζει το Ευαγγέλιο της Αναστάσεως και ακριβώς τα μεσάνυχτα ψάλλεται το «Χριστός Ανέστη».
Τι κάνουμε με το Άγιο Φως όταν φτάνουμε στο σπίτι
Μετά την Ανάσταση, οι πιστοί μεταφέρουν προσεκτικά το Άγιο Φως στα σπίτια τους. Στην είσοδα της κατοικίας, με τον καπνό της λαμπάδας σχηματίζουν το σημείο του σταυρού, ευλογώντας έτσι το σπίτι και την οικογένεια. Στη συνέχεια, ανάβουν το καντήλι με τη φλόγα του Αγίου Φωτός και προσπαθούν να το διατηρήσουν αναμμένο για τουλάχιστον τρεις έως σαράντα ημέρες, σύμφωνα με την παράδοση.
Ακολουθεί το πασχαλινό τραπέζι με την παραδοσιακή μαγειρίτσα και το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, οι ανύπαντρες κοπέλες πρέπει να ανάψουν τη λαμπάδα τους από λαμπάδα κάποιου άντρα, καθώς πιστεύεται ότι αυτό θα τις βοηθήσει να παντρευτούν.
Η άφιξη του Αγίου Φωτός από τα Ιεροσόλυμα στην Ελλάδα
Το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων προβαίνει στην τελετή Αφής του Αγίου Φωτός στον ναό της Αναστάσεως. Πρόκειται για μια αρχαία τελετουργία με θαυματουργικό υπόβαθρο που διατηρείται αιώνες.
Το Άγιο Φως φτάνει στην Αθήνα το απόγευμα του Μεγάλου Σαββάτου με ειδική πτήση. Μέχρι το 2015 η μεταφορά γινόταν με αεροσκάφη της Aegean, ενώ πλέον χρησιμοποιείται το πρωθυπουργικό αεροπλάνο. Κατά την άφιξη στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας, αποδίδονται τιμές αρχηγού κράτους. Η αεροπορική μεταφορά του Αγίου Φωτός ξεκίνησε το 1988 με πρωτοβουλία του επιχειρηματία Ιάκωβου Οικονομίδη, ενώ από το 2002 την ευθύνη ανέλαβε το Υπουργείο Εξωτερικών.
Κέρκυρα και τα πήλινα δοχεία
Στην Κέρκυρα, στις 6 το πρωί πραγματοποιείται το έθιμο του τεχνητού σεισμού στον ναό της Παναγίας των Ξένων, αναπαριστώντας τον σεισμό που περιγράφεται στο Ιερό Ευαγγέλιο. Στις 9 το πρωί γίνεται η περιφορά του Επιταφίου της Εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα μαζί με το σκήνωμα του Αγίου, σε ανάμνηση του θαύματος που έσωσε τους Κερκυραίους από τη σιτοδεία.
Στις 11 το πρωί, όταν ολοκληρωθεί η ακολουθία της πρώτης Ανάστασης στη Μητρόπολη, χτυπούν οι καμπάνες και από τα παράθυρα των σπιτιών πέφτουν χιλιάδες πήλινα δοχεία γεμάτα νερό στους δρόμους με μεγάλο κρότο. Το έθιμο έχει τις ρίζες του στον δεύτερο Ψαλμό του Δαυίδ. Οι Κερκυραίοι συνεχίζουν με το έθιμο του «Μαστέλου» στην Πίνια, όπου τοποθετείται ξύλινο βαρέλι γεμάτο νερό και νομίσματα.
Χίος και ο περίφημος ρουκετοπόλεμος
Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου ξεκινά ο εντυπωσιακός ρουκετοπόλεμος στον Βροντάδο της Χίου, ένα έθιμο με ρίζες στην τουρκική κατοχή που προσελκύει διεθνές ενδιαφέρον. Οι κάτοικοι των ενοριών του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας Ερειθιανής εκτοξεύουν χιλιάδες αυτοσχέδιες ρουκέτες από νίτρο, θειάφι και μπαρούτι. Η προετοιμασία των ρουκετών αρχίζει αμέσως μετά το Πάσχα για την επόμενη χρονιά.
Ζάκυνθος και τα άσπρα περιστέρια
Στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων, η περιφορά του Επιταφίου γίνεται τις πρώτες πρωινές ώρες του Μεγάλου Σαββάτου. Με την ανατολή του ηλίου, ο Δεσπότης σηκώνει την Ανάσταση. Με το πρώτο χτύπημα της καμπάνας, αφήνονται ελεύθερα άσπρα περιστέρια, ενώ από το καμπαναριό και τα παράθυρα των σπιτιών πετάνε πήλινα δοχεία στους δρόμους.
Τυρός και το κάψιμο του Ιούδα
Στο παραθαλάσσιο χωριό της Αρκαδίας αναβιώνει ένα μοναδικό έθιμο: το κάψιμο του Ιούδα μέσα στη θάλασσα. Σε πλωτή πλατφόρμα τοποθετούνται ξύλα και ένα ανθρώπινο ομοίωμα που παραδίδεται στις φλόγες από τους Τσάκωνες πυρπολητές, με συνοδεία φαντασμαγορικών πυροτεχνημάτων και δυναμιτών.
Άλλα τοπικά έθιμα σε νησιά και περιοχές
Στην Κω, το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου οι εκκλησίες στρώνονται με μικρά μοβ μυρωμένα λουλούδια του βουνού που ονομάζονται λαμπρές, ενώ οι νοικοκυρές ετοιμάζουν λαμπρόπιττες και γεμιστό αρνί.
Στη Σκιάθο, η περιφορά του Επιταφίου ξεκινά στις 4 το πρωί. Οι Επιτάφιοι της Παναγίας και των Τριών Ιεραρχών συναντιούνται και περιφέρονται στα καλντερίμια, με τον προεξάρχοντα να απαγγέλλει δυνατά τους θρηνητικούς ψαλμούς.
Στην Πάτμο, η Ανάσταση γιορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα στο μοναστηριακό συγκρότημα. Την Κυριακή του Πάσχα το απόγευμα γίνεται η δεύτερη Ανάσταση, κατά την οποία το ευαγγέλιο διαβάζεται σε πολλές γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των αρχαίων ομηρικών ελληνικών.
Στην Καλαμάτα αναβιώνει ο διαγωνισμός των μπουλουκιών, έθιμο που πηγάζει από τους απελευθερωτικούς αγώνες του 1821. Οι διαγωνιζόμενοι με παραδοσιακές ενδυμασίες και οπλισμένοι με σαΐτες επιδίδονται σε σαϊτοπόλεμο.
Στην Αθήνα, στον Ναό του Αγίου Κωνσταντίνου στην Ομόνοια, υποδέχονται την Πρώτη Ανάσταση το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου με χτυπήματα στα στασίδια και παρατεταμένες κωδωνοκρουσίες.
Στο Κύθνο επικρατεί το έθιμο του συχώριου, όπου όσοι έχουν πεθαμένους συγγενείς φέρνουν στην εκκλησία ψητά, κρασί και ψωμί που έχει ευλογήσει ο ιερέας και τα προσφέρουν σε επισκέπτες και κατοίκους.
Στη Φθιώτιδα, τη νύχτα της Ανάστασης, ένας Επίτροπος της Εκκλησίας ανεβαίνει στο καμπαναριό με μια αγιασμένη σκλίδα και την ανάβει για να προφυλάξει την περιοχή από το χαλάζι. Στα Άγραφα, την ώρα του Χριστός Ανέστη, οι χριστιανοί καίνε το φανό.
