Τι αλλάζει στη δευτερογενή αγορά δανείων – Ολα τα δάνεια που αλλάζουν χέρια σε μια πλατφόρμα που έρχεται το φθινόπωρο
Τάξη και μεγαλύτερη διαφάνεια στο «μεγάλο παζάρι» κόκκινων δανείων, η συνολική αξία των οποίων ξεπερνά τα 80 δισ. ευρώ, έρχεται να βάλει η κυβέρνηση, δημιουργώντας την πρώτη δημόσια πλατφόρμα ηλεκτρονικών συναλλαγών Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων από το φθινόπωρο.
Νομοσχέδιο το οποίο έθεσε σε δημόσια διαβούλευση το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθιστά -για πρώτη φορά- το κράτος, από απλό ρυθμιστή, ο οποίος θέτει κανόνες στη δευτερογενή αγορά μεταπώλησης δανείων, σε διαχειριστή της κεντρικής ψηφιακής υποδομής στην οποία διαπραγματεύονται και αλλάζουν χέρια χαρτοφυλάκια δανείων αξίας δισεκατομμυρίων.
Σκοπός της νέας πλατφόρμας είναι να δημιουργηθεί ένας δημόσιος «πυλώνας πληροφόρησης» για τις συναλλαγές δανείων, αλλά και να διευκολύνει την πώληση χαρτοφυλακίων μεταξύ επενδυτών (αγοραστών) και τραπεζών ή servicers (πωλητών).
Τι αλλάζει
Με τα άρθρα 48 και 49 του νέου σχεδίου νόμου θεσπίζεται ότι η Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων θα δημιουργηθεί στη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Η πλατφόρμα δεν θα είναι ιδιωτική, αλλά δημόσια.
Συγκεκριμένα, στην πλατφόρμα αυτή:
■ Θα δημοσιεύονται τα δεδομένα των Χαρτοφυλακίων ΜΕΔ που βγαίνουν προς πώληση.
■ Θα μπορεί να δρομολογείται και να ολοκληρώνεται η διαδικασία διαπραγμάτευσης εντός της ίδιας πλατφόρμας.
■ Θα ανακοινώνονται τα στοιχεία για το αποτέλεσμα των συναλλαγών ΜΕΔ ακόμα και αν η διαδικασία διαπραγμάτευσης δρομολογείται εκτός της πλατφόρμας.
■ Θα αναρτώνται πληροφορίες από άλλες βάσεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Στην πλατφόρμα θα καταγράφονται επίσης και όλες οι παλαιότερες συναλλαγές που ολοκληρώθηκαν πριν τεθεί σε λειτουργία, δημιουργώντας έτσι για πρώτη φορά ιστορικό αρχείο της ελληνικής δευτερογενούς αγοράς ΜΕΔ.
Οχι πωλήσεις στα τυφλά
Με τα σημερινά δεδομένα, με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος για το δ’ τρίμηνο 2025, τα δάνεια που διαχειρίζονται οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) ανέρχονται στα 80,02 δισ. ευρώ. Αυτό είναι το μέγεθος της αγοράς κόκκινων δανείων που κυκλοφορεί στην Ελλάδα, αλλάζει χέρια και διαπραγματεύεται στη δευτερογενή αγορά, χωρίς όμως να γίνονται ορατά στη δημοσιότητα και χωρίς κοινά πρότυπα για σκοπούς σύγκρισης, τιμολόγησης ή χάραξης πολιτικής.
Μέχρι σήμερα, συνήθως οι πωλητές βγάζουν ανακοινώσεις ότι θέλουν να πουλήσουν και υπάρχουν κάποιες πλατφόρμες ιδιωτών, όπου μέσα από αυτές γίνεται μια αξιολόγηση των πακέτων. Οταν ολοκληρώνεται η διαδικασία της μεταβίβασης, εγγράφονται σε Ενεχυροφυλακείο και Κτηματολόγιο. Η ενημέρωση και παρακολούθηση αυτή γίνεται σήμερα δευτερογενώς, όχι απευθείας σε ψηφιακή πλατφόρμα.
Με τη νέα διαδικασία αλλάζουν όλα: θα ξεκινάει μόλις βγάλει ανακοίνωση ένας πωλητής ότι θέλει να πουλήσει ένα πακέτο ΜΕΔ. Θα τη βλέπουν οι ενδιαφερόμενοι και θα μπορούν να εκδηλώσουν ενδιαφέρον για αγορά. Η διαπραγμάτευση μπορεί να γίνεται απευθείας στην πλατφόρμα. Στο τέλος θα καταγράφεται το αποτέλεσμα, ποιος αγόρασε το πακέτο και σε ποια τιμή.
Καθώς η διαδικασία θα γίνεται πλέον δημόσια, θα υπάρχει διαφάνεια. Θα μπορούν όλοι οι επενδυτές να βλέπουν σε μία πλατφόρμα τι είναι διαθέσιμο προς πώληση στη δευτερογενή και να κάνουν από εκεί τις αντίστοιχες κινήσεις. Ενδιαφέρον αγοράς θα μπορούν να εκδηλώσουν funds, τράπεζες ή άλλοι επενδυτές (νομικά πρόσωπα) του εσωτερικού ή του εξωτερικού.
Η πλατφόρμα θα επιτρέπει να ελέγχεται επίσης και αν ένας επενδυτής είναι φερέγγυος, καθώς απαιτείται να καλύπτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Επιπλέον, θα υπάρχουν και διαθέσιμα στοιχεία για την ιστορικότητα των συναλλαγών, δηλαδή πόσα έχουν πουληθεί μέχρι τώρα συγκεντρωτικά. Θα μπορεί έτσι και οποιοσδήποτε να βλέπει και πώς εξελίσσεται στην πορεία της η δευτερογενής αγορά, καθώς η πληροφορία θα διατίθεται δημόσια στο κοινό.
Η πλατφόρμα δεν λειτουργεί ακόμα, καθώς αναμένεται από το φθινόπωρο και μετά. Για τη λειτουργία της, αφού ψηφιστεί ο νόμος, θα εκδοθεί Κοινή Υπουργική Απόφαση που θα καθορίζει τα πάντα: κοινά πρότυπα αξιολόγησης χαρτοφυλακίων, τρόπο πρόσβασης επενδυτών, κυρώσεις σε παραβάτες. Θα απαιτηθούν και έξι μήνες ακόμα, όμως, για να ενημερώσουν και να προσαρμόσουν τα στοιχεία των προς πώληση δανείων οι υπόχρεοι φορείς, ενώ απαιτείται και μελέτη αντικτύπου για τη χρήση προσωπικών δεδομένων.
Ενα κενό που παρατηρείται, πάντως, στη φάση αυτή τουλάχιστον, είναι ότι η πλατφόρμα δεν προβλέπει ότι ο οφειλέτης θα ενημερώνεται όταν το δάνειό του μπει στην πλατφόρμα, διαπραγματευτεί ή αλλάξει χέρια. Για δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά που συχνά δεν γνωρίζουν καν σε ποιον ανήκει σήμερα το δάνειό τους, το ζήτημα αυτό παραμένει ανοιχτή πληγή.
