Οι αυτοκτονίες στον Ισθμό της Κορίνθου: Η γυναίκα με το μωρό, ο άνδρας που μετάνιωσε – Όσα έχει δει ο περιπτεράς της γέφυρας

Η είδηση για τον εντοπισμό της σορού της 17χρονης στα νερά του Ισθμού Κορίνθου, το πρωί της περασμένης Παρασκευής 17 Απριλίου, έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά και βαριά λίστα περιστατικών που έχουν σημαδέψει το συγκεκριμένο σημείο.

Η νεαρή κοπέλα εντοπίστηκε να επιπλέει στη διώρυγα, με τις αρχές να εξετάζουν όλα τα ενδεχόμενα, ωστόσο το τραγικό τέλος της επαναφέρει στο προσκήνιο μια σιωπηλή πραγματικότητα. H γέφυρα του Ισθμού δεν είναι ένα τυχαίο σημείο. Είναι, εδώ και χρόνια, ένας τόπος που συνδέεται με απόπειρες και αυτοκτονίες. Και δεν πρόκειται για λίγα περιστατικά. Στο πέρασμα των χρόνων έχουν καταγραφεί ουκ ολίγες απόπειρες και άλλοι τόσοι άδοξοι θάνατοι. Από νεαρούς ανθρώπους που βρέθηκαν αντιμέτωποι με προσωπικά αδιέξοδα, μέχρι μεγαλύτερης ηλικίας άνδρες και γυναίκες που οδηγήθηκαν στην απόφαση να βάλουν τέλος στη ζωή τους, το προφίλ των θυμάτων δεν είναι ενιαίο. Αυτό που παραμένει σταθερό είναι ο τόπος.

Τα δημοσιογραφικά αρχεία των τελευταίων ετών αποτυπώνουν μια σταθερή ροή ειδήσεων. Περιπτώσεις όπως εκείνη του 19χρονου που είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο, όταν έπεσε από τη γέφυρα μπροστά στη σύντροφό του. Μια μητέρα που αντιμετώπιζε επιλόχειo κατάθλιψη και έπεσε μαζί με το παιδί της. Υποθέσεις άλλων γυναικών που εντοπίστηκαν νεκρές στη διώρυγα. Αλλά και δεκάδες περιστατικά που δεν κατέληξαν σε τραγωδία, καθώς αστυνομικοί, διαπραγματευτές ή ακόμη και απλοί πολίτες πρόλαβαν την τελευταία στιγμή ανθρώπους έτοιμους να πηδήξουν στο κενό.

Ο Ισθμός της Κορίνθου αναγνωρίζεται διαχρονικά ως περιοχή αυξημένης επικινδυνότητας για αυτοκτονίες. Στη διεθνή βιβλιογραφία, ως τοποθεσία υψηλού κινδύνου για αυτοκτονία (suicide hotspot) ορίζεται μια συγκεκριμένη, εύκολα προσβάσιμη τοποθεσία που χρησιμοποιείται επανειλημμένα ως τόπος αυτοκτονίας. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται συχνά γέφυρες, γκρεμοί, ψηλά κτίρια και άλλες αντίστοιχες τοποθεσίες. Σύμφωνα με τα δεδομένα του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ, στην περιοχή του Ισθμού έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα τουλάχιστον 30 περιστατικά αυτοκτονιών. Η εκτίμηση είναι ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι υψηλότερος, καθώς το φαινόμενο της υποκαταγραφής αφορά συνολικά την αυτοκτονικότητα στη χώρα μας.

Παράλληλα, δεδομένα από την 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 δείχνουν ότι άτομα σε κατάσταση οξείας κρίσης αναφέρονται ρητά στον Ισθμό της Κορίνθου ως πιθανό σημείο στο οποίο σκέφτονται να θέσουν τέλος στη ζωή τους. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι πρόκειται για τοποθεσία υψηλού κινδύνου. Σε ό,τι αφορά τις απόπειρες αυτοκτονίας, δεν υπάρχει έως σήμερα επίσημη και συστηματική καταγραφή ούτε σε τοπικό ούτε σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, για κάθε ολοκληρωμένη αυτοκτονία αντιστοιχούν περίπου 15 έως 25 απόπειρες, γεγονός που αναδεικνύει την πραγματική έκταση του ζητήματος. Τα τελευταία χρόνια καταβάλλονται σταδιακά προσπάθειες, με διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικά επίπεδα, ώστε να αναδειχθεί πιο συστηματικά το πρόβλημα και να ενισχυθεί η πρόληψη. Στις προσπάθειες αυτές περιλαμβάνονται η τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων και στοιχείων άμεσης επικοινωνίας με γραμμές παρέμβασης, όπως η 1018, η ανάδειξη της ανάγκης προφύλαξης χώρων που αναγνωρίζονται ως επικίνδυνοι, καθώς και η ανάπτυξη παρεμβάσεων σε νοσοκομεία και άλλες δομές, με στόχο τη δημιουργία ασφαλέστερων περιβαλλόντων και τον περιορισμό αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών.

Η ΚΛΙΜΑΚΑ, μέσω του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών και της Γραμμής 1018, έχει αναδείξει επανειλημμένα τη σημασία τέτοιων παρεμβάσεων και παραμένει στη διάθεση των αρμόδιων φορέων για επιστημονική υποστήριξη και σχεδιασμό δράσεων πρόληψης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γέφυρα Ρίου–Αντιρρίου, όπου έχουν υλοποιηθεί αντίστοιχες παρεμβάσεις, αναδεικνύοντας ότι τέτοιες δράσεις είναι εφικτές και δυνητικά αποτελεσματικές. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν έχουν εφαρμοστεί αντίστοιχα ολοκληρωμένα μέτρα πρόληψης στον Ισθμό της Κορίνθου.

Ο περιπτεράς της γέφυρας

Στη γέφυρα του Ισθμού, εκεί όπου το βλέμμα χάνεται στο κενό και ο αέρας σφυρίζει ανάμεσα στα κιγκλιδώματα, υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ζήσει μια ολόκληρη ζωή ως σιωπηλοί μάρτυρες. Ένας από αυτούς είναι ο 74χρονος Ηλίας Μούζος, ο παλαιότερος περιπτεράς της περιοχής, που μετρά δεκαετίες παρουσίας στο ίδιο σημείο, κουβαλώντας μνήμες που δύσκολα χωρούν σε λέξεις. Ο ίδιος περιγράφει πως η σχέση του με τον Ισθμό ξεκίνησε από την παιδική του ηλικία. «Είμαι στη γέφυρα από 7 ετών… “επιχειρηματίας” παιδάκι, πουλούσα τσίχλες», λέει, εξηγώντας πως αντί για το σχολείο, τον κέρδιζε η καθημερινότητα της γέφυρας. Με τα χρόνια, πέρασαν από τα χέρια του επτά διαφορετικά μαγαζιά στον Ισθμό, μέχρι να καταλήξει στο περίπτερο που διατηρεί μέχρι σήμερα. Θυμάται μια άλλη εποχή, όταν «το σουβλάκι είχε μία δραχμή», αλλά και πιο ιδιόμορφες εικόνες, όπως την καμήλα που είχε φέρει το 1975 για φωτογραφίες, σε μια προσπάθεια να δώσει ζωή στο σημείο.

Ωστόσο, πίσω από αυτές τις αναμνήσεις, κρύβεται μια πιο σκοτεινή πραγματικότητα. Ο Ηλίας Μούζος έχει γίνει μάρτυρας δεκάδων αυτοχειριών. «Πόσες αυτοχειρίες έχω δει; Δεκάδες», λέει, και η φωνή του βαραίνει όταν ανακαλεί περιστατικά που τον σημάδεψαν. Ανάμεσά τους, ξεχωρίζει η εικόνα μιας γυναίκας που πέρασε μπροστά από το περίπτερο μια νύχτα με δυνατό αέρα. Ήταν ντυμένη στα μαύρα και κρατούσε ένα μωρό τυλιγμένο σε λευκή κουβέρτα. «Λέω, πού πάει τέτοια ώρα αυτή η γυναίκα με το μωράκι της;» θυμάται. Λίγα λεπτά αργότερα, όταν βγήκε να δει προς τα πού κατευθύνθηκε, αντίκρισε το αδιανόητο: είχε πέσει στον Ισθμό μαζί με το παιδί. «Το απίστευτο είναι ότι έμαθα πως η μητέρα της ήταν πολύ καλή φίλη με την κόρη μου», προσθέτει, περιγράφοντας μια σύμπτωση που, όπως λέει, τον στοιχειώνει ακόμη. Σε άλλο περιστατικό, ένας νεαρός εργαζόμενος σε κατάστημα τυχερών παιχνιδιών της περιοχής δεν άντεξε την πίεση όταν έχασε χρήματα του ταμείου σε παιχνίδι. «Φρίκαρε», λέει ο περιπτεράς. Το ίδιο βράδυ, αμέσως μετά τη δουλειά του, κατευθύνθηκε στη γέφυρα και έπεσε στο κενό. Παρά τις τραγικές αυτές εικόνες, ο ίδιος έχει καταφέρει να αποτρέψει και ανθρώπους από το να κάνουν το μοιραίο βήμα. Όπως αναφέρει, έχει σώσει τέσσερις ανθρώπους από βέβαιη αυτοκτονία. Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις, όταν αντιλήφθηκε κινητοποίηση αστυνομικών στη γέφυρα και έναν άνδρα έτοιμο να πηδήξει, δεν δίστασε να επέμβει, ακόμη και όταν προειδοποιήθηκε για τις συνέπειες. «Μου λέει ένας αστυνομικός “τι κάνεις εκεί; Το ξέρεις ότι αν πέσει θα κατηγορηθείς για τον θάνατό του;”. Του λέω “δεν με νοιάζει, ας πάω φυλακή. Ήμουν αποφασισμένος να τον σώσω”», αφηγείται. Όπως περιγράφει, ο νεαρός «μέσα στη μαστούρα του δεν έβλεπε τίποτα», γεγονός που τον ώθησε να κινηθεί μεθοδικά. «Σύρθηκα ερπην σιγά σιγά, πήγα από πίσω του, του έχωσα δυο μπουνιές, τον ξάπλωσα και έτσι κατάφερα να τον σώσω», λέει, περιγράφοντας τη στιγμή που η απόφαση και το ένστικτο υπερίσχυσαν του φόβου.

«Μετάνιωσε στον αέρα»

Μια διαφορετική, λιγότερο σκοτεινή μαρτυρία έρχεται να φωτίσει μια άλλη πλευρά των περιστατικών στον Ισθμό. Ο Μιχάλης Παπαμανωλάκης, συνταξιούχος κάτοικος Κορίνθου, που στον ελεύθερο χρόνο του ασχολείται με τη φωτογράφιση των αξιοθέατων της πόλης και τα αναδεικνύει μέσα από τα προσωπικά του μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μεταφέρει μια ιστορία που όπως λέει του διηγήθηκε ο ίδιος ο άνθρωπος που έσωσε έναν αυτόχειρα. Πρόκειται για έναν ναύτη, ο οποίος κατάφερε να περισυλλέξει από τα νερά του Ισθμού έναν άνδρα που είχε επιχειρήσει να δώσει τέλος στη ζωή του, αλλά τελικά επέζησε. Ο ναύτης, θέλοντας να καταλάβει τι είχε συμβεί, τον επισκέφθηκε αργότερα στο νοσοκομείο. «Τον ρώτησε πώς σώθηκε και εκείνος είπε: “Ήξερα πώς να πέσω, θυμήθηκα την τελευταία στιγμή την εκπαίδευσή μου ως αλεξιπτωτιστής!”», μεταφέρει ο κ. Παπαμανωλάκης. Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον από μια κρίσιμη λεπτομέρεια. Ο άνδρας είχε προετοιμαστεί για το μοιραίο. «Είχε έναν σάκο στην πλάτη του όταν έπεσε και είχε βάλει μέσα τσιμεντόλιθο για να τον τραβήξει στον βυθό. Όμως μέσα σε αυτά τα τέσσερα δευτερόλεπτα άλλαξε γνώμη και επέλεξε να ζήσει», σημειώνει. Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η απάντηση που έδωσε όταν ρωτήθηκε γιατί, ενώ βρισκόταν για ώρες στη γέφυρα και δεχόταν εκκλήσεις να μην πηδήξει, τελικά προχώρησε στην πράξη. «“Γιατί έμαθα ότι ήρθαν τα κανάλια και τότε λέω στον εαυτό μου, ε δεν θα με δείξετε και στις ειδήσεις, και πήδηξα!”», φέρεται να είπε. Ωστόσο, η καθοριστική στιγμή ήρθε κατά την πτώση. «Κατά την πτώση, το μετάνιωσε και ενστικτωδώς έβαλε το σώμα του σε θέση προσγείωσης όπως στους αλεξιπτωτιστές. Φαίνεται ότι μετάνοιωσε στον αέρα», καταλήγει ο κ. Παπαμανωλάκης, περιγράφοντας, μέσα από τη διήγηση του ναύτη, μια σπάνια περίπτωση όπου η απόφαση για ζωή πάρθηκε κυριολεκτικά στο τελευταίο δευτερόλεπτο.