Μετά τις γαλλικές Belharra, το ΠΝ βρίσκεται πολύ κοντά στο να αποκτήσει 4 ιταλικές φρεγάτες, μετατρέποντας το Αιγαίο σε ένα απόρθητο φρούριο.
Η κοσμογονία που συντελείται τα τελευταία χρόνια στην ανανέωση του στόλου του Π.Ν. είναι ίσως η πιο σημαντική εδώ και πολλές δεκαετίες. Οι γαλλικές FDI κάνουν ήδη την διαφορά (η παρουσία του «Κίμωνα» στις πρόσφατες αναταράξεις στην Ανατολική Μεσόγειο ήταν καθοριστική σε επίπεδο εντυπώσεων και όχι μόνο) ενώ πολύ σύντομα ο στόλος θα ενισχυθεί με τέσσερα ακόμα υπερσύγχρονα πλοία. Όλα αυτά έχουν θορυβήσει ιδιαιτέρως τους γείτονες, που βλέπουν ότι μετά από δεκαετίες «ξηρασίας» την Ελλάδα να ενισχύεται σημαντικά στην θάλασσα, δημιουργώντας νέα δεδομένα στο Αιγαίο.
Η υπόθεση των ιταλικών φρεγατών FREMM, κλάσης Carlo Bergamini, περνά πλέον σε κρίσιμο στάδιο για το Πολεμικό Ναυτικό. Η Ελλάδα κινείται για την απόκτηση δύο μεταχειρισμένων πλοίων από το Ιταλικό Ναυτικό, με δικαίωμα αγοράς ακόμη δύο, στο γνωστό σχήμα 2+2. Το κόστος για το πρώτο ζεύγος εκτιμάται κοντά στα 700 εκατ. ευρώ, μαζί με μέρος του βασικού οπλισμού.
Οι Bergamini θεωρούνται από τις πιο αξιόμαχες φρεγάτες της Μεσογείου. Πρόκειται για ιταλική εκδοχή του ευρωπαϊκού προγράμματος FREMM, με μήκος περίπου 144 μέτρα, εκτόπισμα γύρω στους 6.500-6.700 τόνους, ταχύτητα άνω των 27 κόμβων και αυτονομία περίπου 6.000 ναυτικών μιλίων με 15 κόμβους. Διαθέτουν σύγχρονη πρόωση CODLAG, διπλό υπόστεγο ελικοπτέρων και δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου, αντιαεροπορικής άμυνας και κρούσης επιφανείας.
Το μεγάλο ενδιαφέρον για την Αθήνα είναι ότι τα πλοία μπορούν να ενταχθούν σχετικά γρήγορα στον στόλο, καλύπτοντας το κενό που δημιουργεί η γήρανση των φρεγατών τύπου Standard. Σε συνδυασμό με τις γαλλικές FDI και τον εκσυγχρονισμό των τεσσάρων ΜΕΚΟ στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, το Πολεμικό Ναυτικό διαμορφώνει έναν κορμό δώδεκα κύριων μονάδων επιφανείας: τέσσερις FDI, τέσσερις FREMM/Bergamini και τέσσερις αναβαθμισμένες ΜΕΚΟ.
Κρίσιμο στοιχείο είναι ο εξοπλισμός τους. Οι ιταλικές FREMM φέρουν εκτοξευτές Sylver A50, συμβατούς με πυραύλους Aster 15 και Aster 30, ενώ διαθέτουν προηγμένα ραντάρ και συστήματα μάχης. Για την Ελλάδα, η επιλογή των Aster 30 μοιάζει λογική, καθώς το Πολεμικό Ναυτικό έχει ήδη επενδύσει σε αυτό το όπλο μέσω των FDI. Έτσι μειώνεται η πολυτυπία και ενισχύεται η διαλειτουργικότητα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ανθυποβρυχιακό σκέλος όπου οι ιταλικές φρεγάτες θεωρούνται από τα πιο δυνατά πλοία αυτή την στιγμή παγκοσμίως. Η Αθήνα εξετάζει την προμήθεια συρόμενου σόναρ CAPTAS-4, ώστε οι Bergamini να αποκτήσουν δυνατότητες αντίστοιχες με τις FDI στον εντοπισμό υποβρυχίων. Σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος, όπου η υποβρύχια απειλή παραμένει καθοριστική, αυτό το στοιχείο μπορεί να αποδειχθεί πιο κρίσιμο ακόμη και από τον αριθμό των πυραύλων.
Η συμφωνία δεν αφορά μόνο την αγορά πλοίων. Περιλαμβάνει υποστήριξη, συντήρηση, ανταλλακτικά και εκπαίδευση πληρωμάτων, με αναπόφευκτη εμπλοκή της Fincantieri. Παράλληλα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν τεθεί στη Βουλή, προβλέπεται και ανάληψη εργασιών αναβάθμισης και συντήρησης FREMM από ελληνικά ναυπηγεία, στοιχείο που μπορεί να δώσει βιομηχανικό αποτύπωμα στη συμφωνία.
Το ερώτημα είναι αν οι Bergamini αποτελούν «ενδιάμεση λύση» ή στρατηγική επιλογή. Η απάντηση βρίσκεται κάπου στη μέση. Από τη μία πλευρά, είναι μεταχειρισμένα πλοία, άρα δεν προσφέρουν τη διάρκεια ζωής μιας ολοκαίνουργιας ναυπήγησης. Από την άλλη, είναι σύγχρονες φρεγάτες υψηλών δυνατοτήτων, με ώριμα συστήματα, σοβαρό εκτόπισμα και άμεση επιχειρησιακή αξία. Για ένα Ναυτικό όπως αυτό της Ελλάδας, που δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει δέκα χρόνια, αυτό έχει τεράστια σημασία.
Η Ιταλία, την ίδια στιγμή, ανανεώνει τον στόλο της με νέες FREMM EVO. Το 2024 υπεγράφη σύμβαση περίπου 1,5 δισ. ευρώ για δύο νέες μονάδες, γεγονός που εξηγεί γιατί μπορεί να αποδεσμεύσει παλαιότερες αλλά ακόμη ισχυρές Bergamini προς την Ελλάδα.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η κίνηση εντάσσεται στο ευρύτερο ελληνικό εξοπλιστικό πρόγραμμα, ύψους περίπου 28 δισ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος απέναντι στις προκλήσεις της Ανατολικής Μεσογείου. Το Reuters έχει καταγράψει ότι η Ελλάδα επιδιώκει την αγορά 2+2 Bergamini από την Ιταλία, παράλληλα με τέταρτη γαλλική Belharra/FDI και νέα υποβρύχια.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, πάντως, δεν είναι μόνο οι φρεγάτες. Είναι η ένταξη μη επανδρωμένων συστημάτων επιφανείας και υποβρυχίων, καθώς το σύγχρονο ναυτικό πεδίο μετατρέπεται σε περιβάλλον κορεσμού. Οι Bergamini μπορούν να δώσουν ισχύ πυρός, ανθυποβρυχιακή ικανότητα και επιχειρησιακό βάθος. Όμως η πραγματική υπεροχή θα κριθεί από τη διασύνδεσή τους με drones, αισθητήρες, ελικόπτερα, υποβρύχια και δίκτυα διοίκησης.
Συνολικά, οι ιταλικές FREMM είναι μια από τις πιο ουσιαστικές λύσεις για την ανανέωση του ελληνικού στόλου. Δεν είναι φθηνές, ούτε λύνουν όλες τις ανάγκες. Προσφέρουν όμως κάτι που σήμερα είναι ανεκτίμητο: άμεσα διαθέσιμη ναυτική ισχύ, σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, με δυνατότητα ενσωμάτωσης στο νέο δόγμα του Πολεμικού Ναυτικού.
