Η Ελλάδα καλείται να κλείσει ορόσημα, μεταρρυθμίσεις και αιτήματα εκταμίευσης μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια
Με ένα εξαιρετικά σφιχτό χρονοδιάγραμμα μπαίνει πλέον η Ελλάδα στην τελική ευθεία για το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν αν η χώρα θα καταφέρει να απορροφήσει χωρίς απώλειες το σύνολο των πόρων που δικαιούται από το ευρωπαϊκό πακέτο χρηματοδότησης. Οι τελευταίες οδηγίες της Κομισιόν προς τα κράτη-μέλη δείχνουν ότι μετά το καλοκαίρι του 2026 τα περιθώρια για καθυστερήσεις, διορθώσεις και παρατάσεις ουσιαστικά μηδενίζονται.
Πριν από μερικές ημέρες υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η πρόταση αναθεώρησης του ελληνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0», σηματοδοτώντας ουσιαστικά την έναρξη της τελικής φάσης για το κλείσιμο του Ταμείου Ανάκαμψης. Η αναθεώρηση έχει ως βασικό στόχο την οριστικοποίηση των οροσήμων και την πλήρη αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων χωρίς να αλλάζει το συνολικό χρηματοδοτικό πλαίσιο του προγράμματος.
Η νέα πρόταση αναθεώρησης περιλαμβάνει στοχευμένες ανακατανομές πόρων και ενίσχυση συγκεκριμένων δράσεων που θεωρούνται υψηλής προστιθέμενης αξίας. Μεταξύ άλλων προβλέπεται ενίσχυση των Κινητών Ομάδων Υγείας με νέο εξοπλισμό τηλεϊατρικής, επέκταση του προσεισμικού ελέγχου σε ακόμη 2.000 αθλητικές εγκαταστάσεις, προμήθεια 130 νέων ηλεκτρικών απορριμματοφόρων για την Αττική, συμμετοχή στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ για το νέο δεκαετές επενδυτικό πρόγραμμα, αλλά και επέκταση του προγράμματος μικροδορυφόρων με έμφαση σε άμυνα, πολιτική προστασία, ναυτιλία και γεωργία.
Το μεγάλο ορόσημο, ωστόσο, βρίσκεται στις 31 Αυγούστου 2026. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα ορόσημα και οι στόχοι που συνδέονται με τις εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης. Σύμφωνα με τις τελευταίες κατευθύνσεις της Κομισιόν, μετά από αυτή την ημερομηνία δεν θα μπορούν να λαμβάνονται υπόψη νέες ενέργειες ή διορθωτικές κινήσεις για θετική αξιολόγηση έργων και μεταρρυθμίσεων.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι αν κάποιο έργο ή μεταρρύθμιση δεν έχει ολοκληρωθεί εγκαίρως, η Επιτροπή δεν θα ενεργοποιεί πλέον διαδικασία αναστολής πληρωμών ώστε να δοθεί χρόνος στα κράτη-μέλη για διορθώσεις. Αντίθετα, θα μπορεί να προχωρά απευθείας σε διαδικασία μείωσης της χρηματοδότησης, κάτι που ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε απώλεια μέρους των κονδυλίων ή και του δανειακού σκέλους.
Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι οδηγίες ακόμη και για περιπτώσεις όπου υπάρχουν ήδη αποφάσεις αναστολής πληρωμών. Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι όλα τα διορθωτικά μέτρα θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί το αργότερο έως τις 31 Αυγούστου 2026, ενώ τα κράτη-μέλη θα πρέπει έως τις 30 Σεπτεμβρίου να έχουν καταθέσει και τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία.
Η δεύτερη μεγάλη ημερομηνία είναι ακριβώς αυτή: η 30ή Σεπτεμβρίου 2026. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν κατατεθεί όλα τα τελευταία αιτήματα πληρωμών ώστε να μπορέσουν να ολοκληρωθούν εγκαίρως οι αξιολογήσεις και οι εκταμιεύσεις πριν από το τέλος του έτους.
Με βάση τον σχεδιασμό της Επιτροπής, οι προκαταρκτικές αξιολογήσεις των τελευταίων αιτημάτων θα πρέπει να αποσταλούν στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή έως τις 20 Νοεμβρίου 2026. Στόχος είναι οι σχετικές γνώμες να έχουν εκδοθεί έως τις 8 Δεκεμβρίου ώστε οι τελικές αποφάσεις για τις πληρωμές να εγκριθούν έως τις 18 Δεκεμβρίου και οι εκταμιεύσεις να πραγματοποιηθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Το χρονοδιάγραμμα θεωρείται ιδιαίτερα ασφυκτικό όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά συνολικά για την Ευρώπη. Στις Βρυξέλλες υπάρχει πλέον έντονος προβληματισμός ότι αρκετά έργα και μεταρρυθμίσεις σε πολλές χώρες κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός προθεσμιών, καθώς πλέον δεν κρίνονται απλές διαδικασίες αλλά ολοκληρωμένα έργα, επενδύσεις και σύνθετες μεταρρυθμίσεις.
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί βασικό εργαλείο χρηματοδότησης για δημόσια έργα, ενεργειακές επενδύσεις, ψηφιακά έργα, δανειοδοτήσεις επιχειρήσεων και συνολικά για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της επόμενης διετίας.
Η πρόταση αναθεώρησης βρίσκεται πλέον υπό αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ η τελική έγκριση αναμένεται από το ECOFIN το επόμενο διάστημα, κάτι που θα καθορίσει και την τελική μορφή του ελληνικού σχεδίου για την τελευταία φάση υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης.
Και κάπως έτσι, οι επόμενοι μήνες δεν αφορούν απλώς ακόμη ένα ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα. Αφορούν ουσιαστικά τη μάχη για να «κλειδώσουν» οι τελευταίες μεγάλες πληρωμές του Ταμείου Ανάκαμψης, σε μια περίοδο όπου η ελληνική οικονομία χρειάζεται όσο ποτέ επενδύσεις, ρευστότητα και αναπτυξιακή ώθηση.
