«Κανένα μονομερές τουρκικό νομοθέτημα δεν παράγει έννομες συνέπειες», ξεκαθάρισε χθες ο Γιώργος Γεραπετρίτης – Εντείνει τις διεθνείς ενημερώσεις η ελληνική πλευρά
Με σαφές μήνυμα ότι «κανένας εσωτερικός νομοθέτης δεν μπορεί να δεσμεύσει το διεθνές δίκαιο», η Αθήνα επιχειρεί να αποδομήσει πολιτικά και νομικά τις πληροφορίες περί επικείμενου τουρκικού νομοσχεδίου για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», την ώρα που στην ελληνική διπλωματία παρακολουθούν στενά τις διαρροές από την Άγκυρα και αξιολογούν τις πραγματικές προθέσεις της τουρκικής ηγεσίας.
Χθες από το βήμα της Βουλής, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς τη νομική διάσταση του ζητήματος, αλλά ταυτόχρονα προειδοποίησε εμμέσως για τον πολιτικό και γεωπολιτικό αντίκτυπο μιας τέτοιας κίνησης. Όπως τόνισε, οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια που αφορά ΑΟΖ ή θαλάσσιες ζώνες «δεν φέρει καμία απολύτως έννομη συνέπεια», καθώς το διεθνές δίκαιο προβλέπει ρητώς ότι οι οριοθετήσεις πραγματοποιούνται μόνο μέσω συμφωνιών μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές.
Στην πραγματικότητα, πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση αναδεικνύεται η βαθύτερη σύγκρουση δύο διαφορετικών προσεγγίσεων: από τη μία, η ελληνική θέση που επιμένει στη θεσμική κατοχύρωση μέσω του Διεθνούς Δικαίου και των ευρωπαϊκών εργαλείων και, από την άλλη, η τουρκική στρατηγική της δημιουργίας πολιτικών και γεωγραφικών τετελεσμένων, ακόμη και όταν αυτά δεν αναγνωρίζονται διεθνώς. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Αθήνα παραπέμπουν διαρκώς στο παράδειγμα του τουρκολιβυκού μνημονίου ή του casus belli, τα οποία – αν και ανυπόστατα νομικά – εξακολουθούν να επιβαρύνουν το ελληνοτουρκικό περιβάλλον ασφαλείας.
Οι τουρκικές αντιφάσεις και η τακτική της «δοκιμής αντιδράσεων»
Αναλυτές, πάντως, επισημαίνουν ότι η συζήτηση διεξάγεται μέχρι στιγμής πάνω σε ένα εξαιρετικά ρευστό και ασαφές πεδίο, καθώς ουδείς γνωρίζει ακόμη το πραγματικό περιεχόμενο του τουρκικού νομοσχεδίου. Είναι ενδεικτικό ότι μέσα σε λίγα μόλις εικοσιτετράωρα οι πληροφορίες που διακινούνται στον τουρκικό Τύπο εμφανίζονται αντιφατικές: αρχικά, στις 12 Μαΐου έγινε λόγος για ενσωμάτωση των λεγόμενων «γκρίζων ζωνών» στο νομοθέτημα, δυο μέρες αργότερα (14/5) υπήρξαν διαρροές ότι ορισμένα νησιά θα χαρακτηρίζονταν ευθέως «τουρκικά», ενώ στις 17 του μήνα άλλες πηγές υποστήριξαν ότι θα πρόκειται απλώς για περιοχές «απροσδιόριστης κυριαρχίας». Τελευταία εκδοχή – την περασμένη Πέμπτη – θέλει το νομοσχέδιο να αποφεύγει τελικά ακόμη και την αναφορά σε νησιά ή χάρτες.
Κατά τις ίδιες εκτιμήσεις, η Άγκυρα φαίνεται να ακολουθεί μια τακτική «δοκιμής αντιδράσεων», αφήνοντας σκόπιμα θολό το περιεχόμενο της πρωτοβουλίας ώστε να μετρήσει τόσο τις διεθνείς όσο και τις εσωτερικές αντιδράσεις, χωρίς να δεσμεύεται πολιτικά από ένα επίσημο κείμενο. «Σε αυτό το αόριστο μπορείς να προσθέτεις ή να αφαιρείς πράγματα ακριβώς επειδή δεν κινδυνεύεις να εκτεθείς», σημειώνουν χαρακτηριστικά πηγές με γνώση των ελληνοτουρκικών ισορροπιών.
Υπό αυτό το πρίσμα, στην Αθήνα αποφεύγουν – τουλάχιστον προς το παρόν – κινήσεις υψηλής έντασης, επιμένοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει επίσημη αντίδραση απέναντι σε ανεπίσημες διαρροές. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η ελληνική πλευρά έχει στη φαρέτρα των κινήσεών της την ενημέρωση συμμάχων και εταίρων, μεταφέροντας την ανησυχία της για την πιθανότητα θεσμικής κατοχύρωσης της ρητορικής της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η αναφορά του υπουργού Εξωτερικών στον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, τον οποίο χαρακτήρισε ουσιαστικά «τα όρια της θαλάσσιας πατρίδας μας». Όπως επισημαίνεται, η Αθήνα επιχειρεί να αντιπαραθέσει στη ρητορική της «Γαλάζιας Πατρίδας» μια στρατηγική θεσμικής κατοχύρωσης που εδράζεται στο ευρωπαϊκό κεκτημένο και στο διεθνές δίκαιο, προβάλλοντας παράλληλα την εικόνα μιας χώρας που ασκεί στην πράξη τα κυριαρχικά της δικαιώματα – από τις συμφωνίες ΑΟΖ έως τις έρευνες υδρογονανθράκων με τη συμμετοχή της Chevron.
Την ίδια ώρα, στην ελληνική διπλωματία εκτιμούν ότι η συζήτηση περί «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν είναι αποκομμένη από τις ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Σε μια περίοδο όπου η Τουρκία επιχειρεί να επανατοποθετηθεί ως περιφερειακός παίκτης αυξημένης επιρροής, η Αθήνα θεωρεί ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο επικοινωνιακή, αλλά κυρίως στρατηγική, με διατήρηση ισχυρών συμμαχιών, ενεργή παρουσία στο πεδίο και σταθερή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο.
