Ο νόμος 4808/2021 καθιέρωσε υποχρεωτική άδεια πατρότητας 14 εργάσιμων ημερών με αποδοχές, ενισχύοντας την προστασία των νέων γονέων και την ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής
Η αναμόρφωση του εργασιακού δικαίου μέσω του Νόμου 4808/2021, γνωστού και ως νόμου Χατζηδάκη, επέφερε σημαντικές αλλαγές στην ισορροπία ανάμεσα στην επαγγελματική και την προσωπική ζωή. Με την ενσωμάτωση της αντίστοιχης ευρωπαϊκής οδηγίας, θεσπίστηκαν αυστηρότεροι κανόνες προστασίας για τους νέους γονείς, με βασικό μέτρο την υποχρεωτική άδεια πατρότητας διάρκειας 14 εργάσιμων ημερών με πλήρεις αποδοχές.
Το συγκεκριμένο πλαίσιο εφαρμόζεται οριζόντια και διασφαλίζει την προστασία των εργαζομένων από πιθανή απόλυση σε περίπτωση που ζητήσουν ή κάνουν χρήση των προβλεπόμενων διευκολύνσεων.
Κάθε εργαζόμενος πατέρας έχει δικαίωμα σε άδεια πατρότητας δεκατεσσάρων (14) εργάσιμων ημερών με αποδοχές, η οποία πρέπει να λαμβάνεται με αφορμή τη γέννηση του παιδιού. Η άδεια παρέχεται υποχρεωτικά από τον εργοδότη και δεν συνδέεται με προϋπηρεσία, προηγούμενη απασχόληση ή τη συζυγική και οικογενειακή κατάσταση του εργαζόμενου.
Η άδεια μπορεί να χορηγείται είτε συνολικά είτε τμηματικά, σύμφωνα με το αίτημα του εργαζόμενου, ως εξής: είτε α) ο εργαζόμενος λαμβάνει δύο (2) ημέρες άδειας πριν από την εκτιμώμενη ημερομηνία τοκετού, ώστε να καλύπτονται ανάγκες που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, ενώ οι υπόλοιπες δώδεκα (12) ημέρες χορηγούνται, συνολικά ή τμηματικά, αμέσως μετά τη γέννηση του παιδιού και εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία γέννησης είτε β) παρέχεται ολόκληρη η άδεια μετά τη γέννηση του παιδιού.
Για τη σωστή λειτουργία της επιχείρησης, ο εργαζόμενος ενημερώνει τον εργοδότη για την πιθανή ημερομηνία τοκετού, ώστε ο τελευταίος να έχει έγκαιρη γνώση. Η ενημέρωση αυτή μπορεί να γίνει προφορικά, γραπτά, ηλεκτρονικά ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές.
Σε περιπτώσεις υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού ηλικίας έως οκτώ (8) ετών, η άδεια πατρότητας χορηγείται από τη στιγμή ένταξης του παιδιού στην οικογένεια.
Η διάρκεια της άδειας δεν αυξάνεται σε περίπτωση γέννησης διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων.
Σε περίπτωση νοσηλείας του νεογέννητου μετά τον τοκετό, μέσα στον πρώτο μήνα από τη γέννησή του, όταν η χορήγηση της άδειας εκείνη την περίοδο δεν εξυπηρετεί τον σκοπό της, δηλαδή τη φροντίδα του παιδιού και την ενίσχυση του συναισθηματικού δεσμού πατέρα και τέκνου, τότε είναι δυνατή, ύστερα από συμφωνία των δύο πλευρών (άρθρο 46, παρ. 3), η χορήγηση μέρους ή και του συνόλου της άδειας αμέσως μετά την ολοκλήρωση της νοσηλείας του παιδιού (Ν. 4808/2021 άρθρο 27, Εγκ. 47972/2021).
Άδεια πατρότητας σε υπαλλήλους του Δημοσίου
Κάθε εργαζόμενος πατέρας (μόνιμος, ΙΔΑΧ και ΙΔΟΧ υπάλληλος του Δημοσίου) δικαιούται άδεια 14 εργάσιμων ημερών, με αποδοχές, η οποία πρέπει να λαμβάνεται κατά τη γέννηση του τέκνου ή την ημερομηνία ένταξης του τέκνου στην οικογένεια σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής τέκνου έως 8 ετών.
Η άδεια αυτή δύναται να χορηγείται είτε α) δύο (2) ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού, οπότε οι υπόλοιπες δώδεκα (12) χορηγούνται, συνολικά ή τμηματικά, εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία γέννησης είτε β) μετά την ημερομηνία γέννησης, συνολικά ή τμηματικά, εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία γέννησης.
Σε συνέχεια της σχετικής αριθ. 47972/7-7-2021 εγκυκλίου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (ΑΔΑ: 6ΟΝΤ46ΜΤΛΚ-ΗΣΗ), και όσον αφορά τόσο την εφαρμογή της διάταξης της παρ. 1 του άρθρου 50 του Υπαλληλικού Κώδικα (όπως τροποποιήθηκε με τον ν.4830/2021) για την άδεια πατρότητας των 14 ημερών, όσο και την εφαρμογή της αντίστοιχης διάταξης του άρθρου 27 του ν.4808/2021 (για τους υπαλλήλους με σχέση εργασίας ΙΔΟΧ- άρθρο 220 του ΠΔ 80/2022, Κώδικας Ατομικού Εργατικού Δικαίου), διευκρινίζεται ότι, σε περίπτωση νοσηλείας του νεογνού μετά τον τοκετό, κατά το διάστημα του πρώτου μήνα από την γέννησή του, λόγω της οποίας η χορήγηση της άδειας πατρότητας κατά το διάστημα αυτό δεν συμβαδίζει με τον σκοπό της χορήγησής της που είναι η φροντίδα αυτού και η ενίσχυση του συναισθηματικού δεσμού του πατέρα με το παιδί, τότε είναι δυνατή η χορήγηση τμήματος ή και συνόλου της άδειας άμεσα μετά την ολοκλήρωση της νοσηλείας του τέκνου.
Η αίτηση με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά υποβάλλεται στην κατά περίπτωση Αρμόδια Διεύθυνση Προσωπικού του Φορέα (ή και στο email της συγκεκριμένης Υπηρεσίας) όπου υπηρετεί ο υπάλληλος.
Η άδεια πατρότητας χορηγείται είτε α) 2 ημέρες πριν την αναμενόμενη ημερομηνία γέννησης και οι υπόλοιπες 12 ημέρες μετά τη γέννηση, τμηματικά ή συνολικά, είτε ολόκληρη μετά τον τοκετό, συνεχόμενα ή τμηματικά, και σε κάθε περίπτωση, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία γέννησης, ή β) σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής τέκνου, ηλικίας έως 8 ετών, η άδεια πατρότητας χορηγείται από την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια.
Για την εύρυθμη λειτουργία της Υπηρεσίας, ο υπάλληλος γνωστοποιεί την πιθανολογούμενη ημέρα τοκετού στην αρμόδια Διεύθυνση ή προϊστάμενό/η του, προκειμένου ο τελευταίος/α να λάβει εγκαίρως γνώση.
Τι προβλέπει ο Νόμος 4808/2021 για την «Προστασία της εργασίας»
Άδεια 14 ημερών σε πατέρες παιδιών που γεννήθηκαν από τις 19 Ιουνίου 2021 και εφεξής, αλλά και άλλες πέντε νέες ειδικές άδειες για εργαζόμενους γονείς και φροντιστές προβλέπει ο νόμος 4808 του 2021, όπως εξειδικεύεται με σχετική εγκύκλιο.
Πρόκειται για τον εργασιακό νόμο Χατζηδάκη με τον οποίο κυρώθηκε η κοινοτική οδηγία για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής γονέων, με αφορμή την οποία η Κομισιόν απέστειλε αιτιολογημένη γνώμη και στη χώρα μας, ζητώντας διευκρινίσεις και ενημέρωση για τον τρόπο που εφαρμόζεται στο εθνικό μας δίκαιο.
Αναλυτικά, ο Νόμος 4808/2021 για την «Προστασία της εργασίας» προβλέπει τη χορήγηση άδειας διάρκειας 14 ημερών σε πατέρες παιδιών που γεννήθηκαν από τις 19 Ιουνίου 2021, άδεια φροντιστή, δικαίωμα απουσίας για λόγους ανωτέρας βίας, ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας για γονείς και επέκταση σειράς αδειών που δικαιούνται οι μητέρες και στις περιπτώσεις υιοθεσιών.
Η εγκύκλιος περιλαμβάνει ακόμη ρυθμίσεις για την προστασία από την απόλυση γονέων που ζήτησαν ή έλαβαν τις άδειες αυτές.
Οι νέες άδειες που θεσμοθετούνται ή επεκτείνονται έχουν ως εξής:
Άδεια πατρότητας 14 ημερών με αποδοχές. Δύο ημέρες άδειας πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού και οι υπόλοιπες 12 ημέρες εντός 30 ημερών από την ημέρα γέννησης. Εναλλακτικά, χορηγείται το σύνολο των ημερών άδειας μετά την ημερομηνία γέννησης.
Γονική άδεια διάρκειας 4 μηνών. Χορηγείται συνεχόμενα ή τμηματικά και για τους δύο γονείς με επίδομα από τον ΟΑΕΔ για τους δύο πρώτους μήνες, ίσο με τον κατώτατο μισθό. Γονείς διδύμων, τριδύμων ή και περισσότερων πολύδυμων τέκνων δικαιούνται να λάβουν τη γονική άδεια για κάθε παιδί ξεχωριστά, διακεκομμένα ή και συνεχόμενα, χωρίς να μεσολαβήσει ένας χρόνος πραγματικής υπηρεσίας. Σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής τέκνου ηλικίας έως οκτώ ετών, η γονική άδεια χορηγείται από την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια. Επειτα από αίτηση του εργαζομένου η γονική άδεια μπορεί να χορηγείται εναλλακτικά με τη μορφή μειωμένου ημερήσιου ωραρίου ή σε ημέρες άδειας.
Άδεια φροντιστή. Η άδεια αυτή, άνευ αποδοχών, χορηγείται για την κάλυψη αναγκών ή φροντίδας συγγενών ή άλλων προσώπων που κατοικούν στο ίδιο νοικοκυριό, για σοβαρό ιατρικό λόγο.
Θεσμοθετείται δικαίωμα απουσίας του γονέα ή φροντιστή έως δύο φορές τον χρόνο, με αποδοχές, για μία ημέρα κάθε φορά και για λόγους ανωτέρας βίας (π.χ. ασθένεια).
Γονείς παιδιών έως 12 ετών και φροντιστές δικαιούνται να ζητούν τηλεργασία, ευέλικτο ωράριο εργασίας ή μερική απασχόληση, εφόσον έχουν συμπληρώσει έξι μήνες εργασίας στον ίδιο εργοδότη.
Άδεια εργαζόμενων γυναικών για υποβολή σε μεθόδους ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
