Η απόφαση του Αρείου Πάγου ανοίγει δρόμο επανυπολογισμού για χιλιάδες δανειολήπτες, αλλά όχι για όλους
Μείωση στις μηνιαίες δόσεις μπορούν να διεκδικήσουν χιλιάδες δανειολήπτες με δάνεια του νόμου Κατσέλη, μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων.
Η απόφαση αφορά όσους είχαν λάβει δάνεια και κατόπιν έχουν υπαχθεί στο πλαίσιο δικαστικής ρύθμισης για υπερχρεωμένα νοικοκυριά του νόμου Κατσέλη και όχι αυτόματα όλους όσοι έχουν οφειλές σε servicers, βρίσκονται σε ιδιωτικές ρυθμίσεις ή απειλούνται με πλειστηριασμό.
Σύμφωνα με την απόφαση, οι τόκοι στις ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη δεν πρέπει να υπολογίζονται πάνω στο συνολικό ανεξόφλητο κεφάλαιο, αλλά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο. Αυτό μπορεί να μειώσει την πραγματική επιβάρυνση για δανειολήπτες που είδαν τις δόσεις τους να αυξάνονται λόγω του τρόπου με τον οποίο γινόταν ο τοκισμός.
Ανοιχτό, πάντως, παραμένει το ζήτημα της αναδρομικότητας, καθώς ο Άρειος Πάγος δεν κλήθηκε να απαντήσει αν η νέα ερμηνεία καταλαμβάνει αυτομάτως και όλες τις προηγούμενες υποθέσεις. Το προδικαστικό ερώτημα του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων αφορούσε τον τρόπο υπολογισμού των τόκων και όχι το αν η απόφαση παράγει οριζόντια αποτελέσματα για παλιές ή ήδη κριθείσες ρυθμίσεις.
Η απόφαση έχει δυνητική σημασία για μεγάλο αριθμό δανειοληπτών που είχαν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, με εκτιμήσεις της αγοράς να ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των σχετικών υποθέσεων περίπου στις 350.000. Το πραγματικό όφελος, όμως, δεν είναι ενιαίο για όλους και απαιτεί έλεγχο της κάθε ρύθμισης ξεχωριστά, επανυπολογισμό των τόκων και σύγκριση με τις καταβολές που έχουν ήδη γίνει.
Ποιοι μπορούν να δουν μείωση
Το άμεσο ενδιαφέρον αφορά όσους έχουν ενεργή δικαστική ρύθμιση και εξακολουθούν να πληρώνουν δόσεις με βάση απόφαση δικαστηρίου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο νέος τρόπος υπολογισμού μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερη μηνιαία δόση ή σε μικρότερο υπόλοιπο μέχρι την ολοκλήρωση της ρύθμισης.
Για ένα νοικοκυριό με στεγαστικό δάνειο, η διαφορά μπορεί να είναι ουσιαστική, ειδικά αν η δόση είχε ανέβει σε επίπεδα που έθεταν σε κίνδυνο τη συνέχιση της ρύθμισης. Αντίστοιχα, όφελος μπορεί να υπάρξει και για φυσικά πρόσωπα με επαγγελματική δραστηριότητα που είχαν υπαχθεί στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη, εφόσον η δική τους περίπτωση καλύπτεται από τη δικαστική ρύθμιση.
Το ζήτημα είναι ακόμη πιο σημαντικό επειδή η απώλεια μιας ρύθμισης δεν σημαίνει απλώς επιστροφή στην αρχική οφειλή. Μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για νέα πίεση από servicers, για απαιτήσεις άμεσης καταβολής ποσών ή για ενεργοποίηση διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης.
Ποιοι μένουν εκτός
Η απόφαση δεν καλύπτει με τον ίδιο τρόπο όσους δεν έχουν δάνεια ρυθμισμένα μέσω του νόμου Κατσέλη. Εκτός του άμεσου πεδίου μένουν δανειολήπτες που έχουν κάνει ιδιωτική ρύθμιση με servicer, όσοι έχουν ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό, όσοι έχουν χάσει παλαιότερες ρυθμίσεις και όσοι βρίσκονται ήδη σε φάση πλειστηριασμού χωρίς αντίστοιχη δικαστική απόφαση.
Έτσι, αυτό το όριο της απόφασης μπορεί να δημιουργεί ισχυρό προηγούμενο για μία μεγάλη κατηγορία οφειλετών, αλλά δεν αλλάζει συνολικά το τοπίο των κόκκινων δανείων που έχουν περάσει στη διαχείριση των servicers.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η συνολική αξία των δανείων που διαχειρίζονται οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και έχουν μεταβιβαστεί σε εξειδικευμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού έφτασε τα 80,02 δισ. ευρώ στο τέλος του δ’ τριμήνου του 2025. Από αυτά, 25,18 δισ. ευρώ αφορούν στεγαστικά δάνεια, 10,13 δισ. ευρώ δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις και 10,53 δισ. ευρώ δάνεια προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις.
Το βάρος στους servicers
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους δεν περιορίζεται σε μία κατηγορία δανειοληπτών. Ακουμπά νοικοκυριά που προσπαθούν να σώσουν την κατοικία τους, μικρές επιχειρήσεις που έχουν μείνει χωρίς πρόσβαση σε νέα τραπεζική χρηματοδότηση και επαγγελματίες που παραμένουν εγκλωβισμένοι σε παλιές οφειλές.
Το ΔΝΤ έχει ήδη επισημάνει ότι, παρά τη βελτίωση των τραπεζικών ισολογισμών, η στεγαστική πίστη και η χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων παραμένουν περιορισμένες. Ένας από τους λόγους είναι η αργή επίλυση του μεγάλου αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων που βρίσκεται εκτός τραπεζικών ισολογισμών και διαχειρίζεται από servicers.
Για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, το επόμενο βήμα είναι ο έλεγχος της ρύθμισης και η αίτηση επανυπολογισμού, όπου προκύπτει διαφορά. Όσοι έχουν ήδη προσφύγει δικαστικά μπορούν να επικαλεστούν τη νέα νομολογία στο πλαίσιο της υπόθεσής τους, ενώ οι υπόλοιποι μπορούν να ζητήσουν πρώτα επανυπολογισμό από την τράπεζα, το fund ή τον servicer και, αν δεν εισακουστούν, να κινηθούν δικαστικά.
Για τους υπόλοιπους οφειλέτες, το πρακτικό μέτωπο παραμένει η διαπραγμάτευση με τους servicers, ο εξωδικαστικός μηχανισμός και η αποφυγή απώλειας περιουσιακών στοιχείων μέσα από διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.
