Προ των πυλών το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, με προϋπολογισμό 409 δις. Ευρώ – Τι σημαίνει για την Ελλάδα το νέο Ταμείο
Άµυνα, ∆ιάστηµα, ψηφιακές υποδοµές, κυβερνοασφάλεια και ενέργεια θα είναι οι περισσότερο ωφεληµένοι κλάδοι από την έλευση του νέου Ευρωπαϊκού Ταµείου Ανταγωνιστικότητας (ΕΤΑ), που δηµιουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ΕΤΑ σχεδιάζεται στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς ∆ηµοσιονοµικού Πλαισίου (Π∆Π) για την περίοδο 2028-2034 και θα έχει προϋπολογισµό 234 δισ. ευρώ. Αν σε αυτά προστεθούν και οι πόροι του προγράµµατος «Horizon» (175 δισ. ευρώ), που έχουν παρόµοια στόχευση, δίνοντας έµφαση στην έρευνα και ανάπτυξη, τότε το νέο Ταµείο φτάνει τα 409 δισ. ευρώ.
Από τα κεφάλαια αυτά, όπως υποστήριξε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, 8 έως 10 δισ. ευρώ θα µπορούσαν να φτάσουν στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα πολύ µεγάλο ποσό, καθώς αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 2% του συνολικού προϋπολογισµού του Ταµείου, όταν η Ελλάδα αντιστοιχεί στο 1,3% του ενωσιακού ΑΕΠ.
Επίσης θα πρέπει να συνεκτιµηθεί ότι ένα τέτοιο ποσό αντιστοιχεί περίπου στο 50% των επιδοτήσεων που έλαβε η χώρα µας από το Ταµείο Ανάκαµψης (18,2 δισ. ευρώ) κατά την περίοδο 2021-2026. Εποµένως, είναι πολύ σηµαντικό το νέο Ταµείο τόσο για την Ελλάδα όσο και για τις άλλες χώρες της Ε.Ε.
Σε αντίθεση µε το Ταµείο Ανάκαµψης, η «µήτρα» του οποίου ήταν η πανδηµία, το ΕΤΑ έρχεται να καλύψει τη µειωµένη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, αλλά και την απουσία αµυντικής αυτάρκειας. Ετσι, βασικός στόχος των 409 δισ. ευρώ είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιοµηχανικής παραγωγής µε εστίαση στον αµυντικό-τεχνολογικό τοµέα. Ουσιαστικά, το νέο Ταµείο είναι το προϊόν των εκθέσεων Mario Draghi και Enrico Letta.
Πώς θα δοθεί χρηματοδότηση
Μια άλλη σηµαντική διαφορά του ΕΤΑ µε το Ταµείο Ανάκαµψης είναι ότι τα κεφάλαια του νέου Ταµείου δεν θα διοχετευθούν µε ποσοστώσεις στα 27 κράτη-µέλη, αλλά τα κράτη-µέλη, και κυρίως οι επιχειρήσεις τους, θα πρέπει να ανταγωνιστούν µεταξύ τους για να τα αποκτήσουν.
Με άλλα λόγια, το νέο ΕΤΑ θα είναι ένα ανταγωνιστικό Ταµείο, στο οποίο όσοι θέλουν να αποκτήσουν τα κεφάλαια για να χρηµατοδοτήσουν την ανάπτυξή τους θα πρέπει να υποβάλλουν προτάσεις, σχέδια και στρατηγικές ενίσχυσης, που θα πρέπει να εγκριθούν από εµπειρογνώµονες, όπως ακριβώς ισχύει µε το πρόγραµµα «Horizon». Ετσι, ο έλεγχος των ενισχύσεων και των επιδοτήσεων φεύγει από την Αθήνα και τις άλλες πρωτεύουσες της Ε.Ε. και µεταφέρεται στις Βρυξέλλες.
Στην ουσία, το ΕΤΑ συνιστά το «άθροισµα» 14 Ταµείων της Ε.Ε. που υφίσταντο στο τρέχον Πολυετές ∆ηµοσιονοµικό Πλαίσιο 2021-2027. Πρόκειται για Ταµεία όπως τα InvestEU, Digital Europe Programme, European Defence Fund, EU4Health, European Space Programme, Single Market Programme, European Defence Industry Reinforcement through Common Procurement Act (EDIRPA), Act in Support of Ammunition Production (ASAP), Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite (IRIS2) κ.ά.
Τα προγράµµατα αυτά στο προηγούµενο Π∆Π είχαν προϋπολογισµό περίπου 200 δισ. ευρώ. Τώρα, για να µην υπάρξουν αλληλοεπικαλύψεις και µε στόχο την ενίσχυση της βιοµηχανικής παραγωγής, τα Ταµεία αυτά συνενώνονται σε ένα Ευρωπαϊκό Ταµείο, αυτό της Ανταγωνιστικότητας. Υπό αυτή την έννοια, το νέο ΕΤΑ δεν περιλαµβάνει νέους, πρόσθετους πόρους, αλλά διευρυµένους πόρους από το παρελθόν, που έρχονται µε στόχο να ενισχυθούν τέσσερις άξονες πολιτικής:
- Η Καθαρή Μετάβαση και Βιοµηχανική Απανθρακοποίηση (Clean Τransition & Industrial Decarbonization), που θα χρηµατοδοτηθεί µε 26,2 δισ. ευρώ.
- Η Υγεία, Βιοτεχνολογία, Γεωργία και Βιοοικονοµία (Health & Biotech, Agriculture & Bioeconomy), που θα χρηµατοδοτηθεί µε 22,6 δισ. ευρώ.
- Η Ψηφιακή Ηγεσία (Digital Leadership), µε χρηµατοδότηση 54,8 δισ. ευρώ.
- Η Ανθεκτικότητα και Ασφάλεια, η Αµυντική Βιοµηχανία και το ∆ιάστηµα (Resilience and Security, Defense Industry & Aerospace), που θα λάβει και τη µερίδα του λέοντος, µε 131 δισ. ευρώ.
Αξίζει να σηµειωθεί ότι οι πολιτικές αυτές θα υποστηριχθούν και από άλλα ευρωπαϊκά Ταµεία, όπως, για παράδειγµα, είναι το Ταµείο Καινοτοµίας, το Κοινωνικό Κλιµατικό Ταµείο κ.λπ. Η λογική του νέου Ταµείου, όπως αναφέρθηκε, βασίζεται στις διαπιστώσεις των εκθέσεων του Mario Draghi και του Enrico Letta ότι η Ευρώπη υστερεί σε επενδύσεις έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας σε κρίσιµους τοµείς, όπως η Τεχνητή Νοηµοσύνη, οι ηµιαγωγοί, τα δίκτυα και οι ψηφιακές υποδοµές, οι καθαρές τεχνολογίες, η βιοτεχνολογία, η άµυνα και το ∆ιάστηµα.
Ετσι, στο πλαίσιο αυτό, ενισχύεται κυρίως η βιοµηχανική παραγωγή, ενώ διατηρεί τον χαρακτήρα του το «Horizon», που ενισχύει προς την ίδια κατεύθυνση κυρίως δράσεις έρευνας και ανάπτυξης. Στην πράξη, στο νέο ΕΤΑ, που θα ξεκινήσει να λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2028, θα στοχεύουν οι µεγάλες και µεσαίες βιοµηχανίες.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα το νέο Ταμείο
Για την Ελλάδα, το νέο Ταµείο σηµαίνει:
- περισσότερες ευκαιρίες χρηµατοδότησης για βιοµηχανικές και τεχνολογικές επενδύσεις
- µεγαλύτερη έµφαση σε αµυντικά και διαστηµικά έργα
- ενίσχυση scale-ups και καινοτόµων επιχειρήσεων
- χρηµατοδότηση έργων στρατηγικής σηµασίας µέσω επιχορηγήσεων, δανείων, εγγυήσεων και συµµετοχών στο µετοχικό κεφάλαιο.
Οι ωφελούµενοι στη χώρα θα είναι αναµφιβόλως οι µεγάλες επιχειρήσεις του τοµέα της άµυνας, οι εταιρείες διαστηµικών εφαρµογών, τεχνολογίας και κυβερνοασφάλειας, όπως και οι ενεργειακοί όµιλοι.
