Ο οδικός χάρτης για τους ασφαλισμένους που βρίσκονται λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση. Τι πρέπει να προσέξουν. Πως δεν θα βρεθούν προ εκπλήξεων. Αναλυτικές οδηγίες από τους ειδικούς.
Όσο σημαντική είναι η θεμελίωση των προβλεπόμενων από τη νομοθεσία όρων και προϋποθέσεων συνταξιοδότησης, τόσο, ή καμιά φορά ακόμη και περισσότερο, σημαντική είναι η προετοιμασία του ασφαλιστικού φακέλου για τους χιλιάδες ασφαλισμένους του ΕΦΚΑ που βρίσκονται ένα, δύο ή και πέντε βήματα πριν από τη θεμελίωση του δικαιώματος αυτού.
Αυτό επισημαίνουν οι ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση, ξεκαθαρίζοντας ότι μια σειρά από έγκαιρες κινήσεις μπορεί να επιταχύνει σημαντικά την έκδοση της σύνταξης, να αποτρέψει λάθη στον υπολογισμό της και, σε αρκετές περιπτώσεις, να οδηγήσει ακόμη και σε αισθητά υψηλότερες αποδοχές.
Και προτρέπουν τους ασφαλισμένους που βρίσκονται στο… τελευταίο μίλι πριν από τη συνταξιοδότηση να είναι προσεκτικοί, κάνοντας πέντε σημαντικά βήματα που θα τους οδηγήσουν σε γρηγορότερη ή και μεγαλύτερη σύνταξη.
Το πρώτο βήμα που προτείνουν σχεδόν όλοι οι ειδικοί είναι η έκδοση προσυνταξιοδοτικής βεβαίωσης από τον e-ΕΦΚΑ, κατά προτίμηση δύο χρόνια πριν από την έξοδο στη σύνταξη. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν πλήρη έλεγχο του ασφαλιστικού βίου, κατά τον οποίο καταγράφεται και πιστοποιείται ο χρόνος ασφάλισης που έχει συγκεντρωθεί σε όλα τα ταμεία.
Η διαδικασία αυτή μειώνει τον κίνδυνο λαθών, διευκολύνει τις υπηρεσίες στην απονομή της σύνταξης και συχνά αποκαλύπτει ασφαλιστικό χρόνο που δεν εμφανίζεται στα ηλεκτρονικά αρχεία.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και ένα από τα σημαντικότερα βήματα, που είναι καθοριστικό για υψηλότερη σύνταξη: η αναζήτηση των χαμένων ενσήμων.
Παρά τη μεγάλη πρόοδο στην ψηφιοποίηση των ασφαλιστικών δεδομένων, αρκετές περίοδοι απασχόλησης, κυρίως πριν από το 2002, εξακολουθούν να εμφανίζουν κενά. Πολλοί ασφαλισμένοι ανακαλύπτουν λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση ότι λείπουν μήνες ή ακόμη και χρόνια ασφάλισης από το ηλεκτρονικό τους ιστορικό.
Οι εργατολόγοι συμβουλεύουν τους ασφαλισμένους να μην περιμένουν την τελευταία στιγμή. Ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά περίπου δύο χρόνια πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης, μέσω του Αναλυτικού και του Συνοπτικού Ιστορικού Ασφάλισης στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του ΕΦΚΑ.
Εφόσον εντοπιστούν ελλείψεις, θα πρέπει να αναζητηθούν παλιά ασφαλιστικά βιβλιάρια, συμβάσεις εργασίας, βεβαιώσεις εργοδοτών, εκκαθαριστικά μισθοδοσίας ή οποιοδήποτε στοιχείο μπορεί να αποδείξει την απασχόληση.
Ακόμη και λίγοι μήνες ασφάλισης μπορούν να αυξήσουν τη σύνταξη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η αναγνώριση χαμένου χρόνου μεταβάλλει σημαντικά το τελικό ποσό.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις περιπτώσεις διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης. Πολλοί εργαζόμενοι έχουν ασφαλιστεί κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου σε περισσότερα από ένα ταμεία ή έχουν καταβάλει εισφορές ταυτόχρονα σε διαφορετικούς φορείς.
Η σωστή αξιοποίηση αυτού του χρόνου μπορεί να αυξήσει τα έτη ασφάλισης ή να οδηγήσει σε προσαύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης. Οι ειδικοί συνιστούν λεπτομερή έλεγχο πριν από την υποβολή της αίτησης, καθώς και σε αυτές τις περιπτώσεις η παράλληλη ασφάλιση μεταφράζεται σε επιπλέον μηνιαίο όφελος.
Εξίσου σημαντικός είναι ο έλεγχος των ασφαλιστέων αποδοχών. Πρόκειται για το τρίτο και σημαντικό βήμα. Ο υπολογισμός της ανταποδοτικής σύνταξης βασίζεται στους μισθούς και στις εισφορές που έχουν δηλωθεί κατά τη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου.
Λανθασμένες ή ελλιπείς καταχωρίσεις μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλότερο ποσό σύνταξης. Για τον λόγο αυτό, οι ασφαλισμένοι πρέπει να διασταυρώνουν τα στοιχεία τους και να ζητούν διορθώσεις όπου διαπιστώνονται αποκλίσεις.
Στην κορυφή των επιλογών που εξετάζουν όσοι βρίσκονται κοντά στη σύνταξη παραμένει η αναγνώριση πλασματικών ετών. Είναι το τέταρτο, ιδιαίτερα προσεκτικό και σημαντικό βήμα, καθώς χρόνοι στρατιωτικής θητείας, σπουδών, τέκνων, γονικών αδειών ή ορισμένων περιόδων ανεργίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος είτε για την προσαύξηση της σύνταξης.
Μετά τις αλλαγές στο καθεστώς απασχόλησης των συνταξιούχων, η εξαγορά πλασματικών ετών έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς πολλοί ασφαλισμένοι επιλέγουν να αποχωρήσουν νωρίτερα από την εργασία τους και να συνεχίσουν παράλληλα να εργάζονται χωρίς να χάνουν τη σύνταξή τους.
Προσοχή όμως: Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι η εξαγορά δεν αποτελεί πάντα την καλύτερη λύση. Απαιτείται εξατομικευμένος έλεγχος κόστους και οφέλους, καθώς η αναγνώριση χρόνου μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα συμφέρουσα όταν οδηγεί σε άμεση θεμελίωση δικαιώματος ή σε υψηλότερο ποσοστό αναπλήρωσης, αλλά λιγότερο αποδοτική όταν η συνταξιοδότηση απέχει ακόμη αρκετά χρόνια.
Ένα ακόμη σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι ο έλεγχος τυχόν οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία, κυρίως για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους.
Το πέμπτο βήμα, δηλαδή, αφορά την έγκαιρη τακτοποίηση ή ρύθμιση των χρεών, καθώς μπορεί να αποτρέψει δυσάρεστες εκπλήξεις κατά την έκδοση της σύνταξης και να μειώσει τις καθυστερήσεις.
Το βασικό συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν όλοι οι ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης είναι ότι η σύνταξη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία που ξεκινά λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση από την εργασία.
Αντίθετα, απαιτεί προετοιμασία, έλεγχο και οργάνωση αρκετά χρόνια νωρίτερα. Όσοι ελέγξουν εγκαίρως τα ένσημά τους, αξιοποιήσουν τους διαθέσιμους χρόνους ασφάλισης, διορθώσουν τυχόν λάθη και εξετάσουν προσεκτικά τις δυνατότητες αναγνώρισης πλασματικών ετών έχουν περισσότερες πιθανότητες να λάβουν τη σύνταξή τους γρηγορότερα, χωρίς περιπέτειες και, κυρίως, με το ποσό που πραγματικά δικαιούνται.
