Άδεια για την υλοποίηση τριετούς αρχαιολογικού ερευνητικού προγράμματος στην Πάτμο κατά την περίοδο 2026-2028 χορήγησε το υπουργείο Πολιτισμού στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών, που θα συνεργαστεί με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου.
Το πρόγραμμα, με τίτλο «Αρχαιολογικά Τοπία της Πάτμου – Landscapes of Patmos», θα πραγματοποιηθεί υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου Ελένη Φαρμακίδου, ενώ επικεφαλής από την πλευρά της Αμερικανικής Σχολής θα είναι ο Alex Knodell. Η έρευνα δεν θα ξεπερνά σε διάρκεια τις 8 εβδομάδες ανά έτος.
Στόχος της έρευνας είναι η συστηματική μελέτη του αρχαιολογικού τοπίου της Πάτμου, μέσα από επιφανειακές καταγραφές, γεωφυσικές διασκοπήσεις και άλλες επιστημονικές μεθόδους που θα συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση της ιστορικής και πολιτιστικής εξέλιξης του νησιού.
Σύμφωνα με τους όρους της άδειας, η διάρκεια των ερευνών δεν θα υπερβαίνει τις οκτώ εβδομάδες ετησίως, ενώ η συνολική έκταση της επιφανειακής έρευνας δεν θα ξεπεράσει τα 30.000 στρέμματα. Παράλληλα, προβλέπεται ισότιμη συνεργασία μεταξύ των δύο φορέων καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος, με τις ερευνητικές δραστηριότητες να ακολουθούν αυστηρά τον εγκεκριμένο τριετή σχεδιασμό.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των ιδιωτικών περιουσιών και των αρχαιολογικών δεδομένων. Οι ιδιοκτήτες αγροτεμαχίων θα ενημερώνονται εγκαίρως πριν από οποιαδήποτε εργασία, ενώ για κάθε δειγματοληψία ή ανάλυση αρχαιολογικού υλικού θα απαιτείται ξεχωριστή αδειοδότηση σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες του υπουργείου Πολιτισμού.
Επιπλέον, κατά τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drone) για εναέρια αναγνώριση θα τηρούνται οι προβλεπόμενοι κανονισμοί της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, ενώ σε περίπτωση επέκτασης των ερευνών σε ζώνες αιγιαλού ή παραλίας θα απαιτείται η εμπλοκή της αρμόδιας Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων.
Μετά την ολοκλήρωση κάθε ερευνητικής περιόδου, οι υπεύθυνοι του προγράμματος θα υποβάλλουν αναλυτική έκθεση αποτελεσμάτων στη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού, συνοδευόμενη από πλήρη φωτογραφική και σχεδιαστική τεκμηρίωση. Παράλληλα, οποιαδήποτε επιστημονική δημοσίευση προκύψει από το πρόγραμμα θα κοινοποιείται στις αρμόδιες υπηρεσίες και στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου.
Η έγκριση του προγράμματος θεωρείται σημαντική για την αρχαιολογική έρευνα στα Δωδεκάνησα, καθώς αναμένεται να προσφέρει νέα στοιχεία για την ανθρώπινη δραστηριότητα και τη διαχρονική διαμόρφωση του τοπίου της Πάτμου.
