«Το Αγόρι που Κλαίει»: Η ιστορία του καταραμένου πίνακα που στοίχειωσε τη Βρετανία και έμενε άθικτος στις στάχτες καμένων σπιτιών

Μέσα στη νύχτα, στην Αγγλία της εποχής της Μάργκαρετ Θάτσερ, ένα σπίτι στο Νότιο Γιορκσάιρ τυλίχθηκε ξαφνικά στις φλόγες. Το σαλόνι μαύρισε, οι κουρτίνες και τα έπιπλα έγιναν στάχτη. Οι ιδιοκτήτες, ο Ρον και η Μέι Χολ, έχασαν σχεδόν ολόκληρη την περιουσία τους. Μέσα όμως από τα αποκαΐδια και τον πυκνό καπνό, ένα αντικείμενο έστεκε εντελώς ανέγγιχτο: ο πίνακας ενός μικρού αγοριού με δάκρυα στα μάτια, που τους κοιτούσε θλιμμένα χωρίς να έχει υποστεί την παραμικρή ζημιά.

Αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που συνέβαινε κάτι τέτοιο αλλά ίσως να ήταν η αρχή για να «γεννηθεί» ένας από τους πιο διάσημους και επίμονους αστικούς μύθους της σύγχρονης ιστορίας.

Μια μαζική παραγωγή που μπήκε σε κάθε σπίτι

Ο πίνακας «Το Αγόρι που Κλαίει» (The Crying Boy) ήταν μια μαζικής παραγωγής εκτύπωση ενός έργου του Ιταλού ζωγράφου Μπρούνο Αμαρίγιο, ο οποίος χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο Τζιοβάνι Μπραγκόλιν. Από τη δεκαετία του 1950 έως και τη δεκαετία του 1970, ο συγκεκριμένος πίνακας κοσμούσε τα σαλόνια πολλών σπιτιών ενώ είχε εκτυπωθεί σε διάφορες εκδοχές. Πάντα όμως το θέμα ήταν ίδιο. Ένα δακρυσμένο αγόρι ή κορίτσι.

Η χαμηλή του τιμή, συνήθως προσέλκυε ως αγοραστές νέα ζευγάρια σε ολόκληρη την Ευρώπη που έφτιαχναν το νοικοκυριό τους και ήθελαν έναν πίνακα για να στολίσουν το σπίτι τους.

Κανείς τους όμως δεν φανταζόταν ότι αυτά τα θλιμμένα προσωπάκια θα συνδέονταν σύντομα με μια υποτιθέμενη «κατάρα».

Το πρωτοσέλιδο της «The Sun» και ο πανικός του κοινού

Ο θρύλος πήρε τεράστιες διαστάσεις τον Σεπτέμβριο του 1985, όταν η βρετανική ταμπλόιντ εφημερίδα «The Sun» άρχισε να ασχολείται με το θέμα. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1985 δημοσίευσε ένα άρθρο που προκάλεσε μεγάλη εντύπωση, φόβο και ανησυχία.

Ο τίτλος του άρθρου: «Η Φλεγόμενη Κατάρα της Εικόνας Αγοριού που Κλαίει!».

Το άρθρο έκανε λόγο για έναν πίνακα που «κουβαλάει» ατυχία και προκαλεί πυρκαγιές. Στο κείμενο φιλοξενούνταν οι δηλώσεις ενός πυροσβέστη από το Έσσεξ, ο οποίος ισχυριζόταν ότι σε δεκάδες σπίτια που είχαν καταστραφεί ολοσχερώς από πυρκαγιές, οι συγκεκριμένοι πίνακες βρίσκονταν πάντα ανάμεσα στα ερείπια και ήταν πάντα μυστηριωδώς αλώβητοι.

Ο πανικός εξαπλώθηκε γρήγορα. Άνθρωποι που είχαν τον συγκεκριμένο πίνακα στο σπίτι τους άρχισαν να φοβούνται ακόμα και για την ζωή τους. Μια γυναίκα, απαντώντας σε άρθρο άλλης εφημερίδας για το θέμα, έγραψε πως αν και έβρισκε την εικόνα πανέμορφη, προτιμούσε να την πετάξει για λόγους ασφαλείας.

Ευκαιρία για πωλήσεις

Η εφημερίδα «The Sun» «διαβάζοντας» τον παλμό των αναγνωστών κατάλαβε ότι ήθελε κι άλλες λεπτομέρειες για το θέμα και οι ιθύνοντες βρήκαν την ευκαιρία να αυξήσουν τις πωλήσεις τους έναντι στον ανταγωνισμό με την Daily Mirror.

Η εφημερίδα άρχισε να δημοσιεύει συνεχώς νέες ιστορίες, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι το παιδί στον πίνακα είχε υποστεί κακοποίηση από τον ζωγράφο και ότι οι φωτιές ήταν «η εκδίκηση του πνεύματός του». Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου του 1985,

Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου, η πίστη στην κατάρα ήταν τόσο διαδεδομένη που η εφημερίδα κάλεσε τους αναγνώστες να της στείλουν τα αντίγραφα που είχαν και διοργάνωσε μια τεράστια δημόσια τελετή, καίγοντας σάκους γεμάτους με «Κλαίγοντα Αγόρια» κοντά στον ποταμό Τάμεση για να «λύσει» την κατάρα.

Οι θεωρίες συνωμοσίας και το παιδί «Diablo»

Καθώς τα χρόνια περνούσαν, η αφάνεια γύρω από τη ζωή του ζωγράφου Bragolin τροφοδοτούσε τις φήμες. Το 2000, ένα βιβλίο με τίτλο «Στοιχειωμένο Λίβερπουλ» του Τομ Σλέμεν πρόσθεσε νέες, ανατριχιαστικές λεπτομέρειες. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, το αγόρι που πόζαρε για τον πίνακα ονομαζόταν Ντον Μπονίγιο.

Το παιδί φέρεται να είχε βάλει κατά λάθος μια φωτιά στην Ισπανία, στην οποία έχασαν τη ζωή τους οι γονείς του. Από τότε, όπου κι αν πήγαινε, τον ακολουθούσαν πυρκαγιές κερδίζοντας το παρατσούκλι «Diablo». Ο μύθος ήθελε το αγόρι να πεθαίνει τελικά τη δεκαετία του ’70, όταν το αυτοκίνητό του τυλίχθηκε στις φλόγες μετά από τροχαίο.

Η λογική εξήγηση πίσω από το μυστήριο

Ο συγκεκριμένος μύθος προκάλεσε τόσο τρόμο που ερευνητές και επιστήμονες θέλησαν να ανακαλύψουν τι ακριβώς κρύβεται πίσω από την ιστορία του «παιδιού που κλαίει» και βάζει φωτιές.

Αρχικά ο ερευνητής και δημοσιογράφος Ντέιβιντ Κλαρκ διαπίστωσε ότι τα ονόματα των προσώπων που αναφέρονταν μέσα στις ιστορίες ανά έτη, όπως το Ντον Μπονίγιο, ήταν εντελώς ανύπαρκτα.

Την οριστική απάντηση όμως στο γιατί οι πίνακες δεν καίγονταν έδωσε ο Βρετανός συγγραφέας και κωμικός Steven Punt μέσα από την εκπομπή του στο BBC Radio 4 (Punt PI), σε συνεργασία με ειδικούς ερευνητές κατασκευών.

Η «μαγεία» κρυβόταν στα υλικά κατασκευής:

Πυρίμαχο Βερνίκι: Κατά τη μαζική παραγωγή τους, οι εκτυπώσεις είχαν περαστεί με ένα ειδικό βερνίκι που περιείχε επιβραδυντικό φωτιάς.

Συμπιεσμένο Χαρτόνι: Οι εικόνες ήταν τυπωμένες πάνω σε σκληρό, συμπιεσμένο χαρτόνι, ένα υλικό που καίγεται εξαιρετικά δύσκολα.

Ο νόμος της βαρύτητας: Όταν ξέσπαγε μια φωτιά στο δωμάτιο, το πρώτο πράγμα που καιγόταν ήταν ο σπάγκος από τον οποίο κρεμόταν ο πίνακας. Το αποτέλεσμα ήταν ο πίνακας να πέφτει στο πάτωμα με την όψη προς τα κάτω. Έτσι, προστατευόταν από τις φλόγες και τον καπνό, ενώ το υπόλοιπο δωμάτιο καταστρεφόταν.