Αποζημίωση και αναδρομικούς μισθούς ακόμη και αν έχει λυθεί η εργασιακή τους σχέση θα μπορούν να διεκδικήσουν οι εργαζόμενοι στις περιπτώσεις που διαπιστωθεί ότι η αμοιβή τους υπολείπεται τουλάχιστον κατά 5% για εργασία ίσης αξίας.
Οι επιχειρήσεις άνω των 100 ατόμων θα πρέπει να υποβάλουν στοιχεία για τους μισθούς στον Συνήγορο του Πολίτη αρχής γενομένης από τον Ιούνιο του 2027 ώστε να εξακριβώνεται αν και που υπάρχουν μισθολογικές αποκλίσεις ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες.
Οι γυναίκες που είναι ο “αδύναμος κρίκος” αλυσίδα των μισθολογικών διακυμάνσεων αμείβονται κατά μέσο όρο 13,4% λιγότερο από τους άνδρες στην Ελλάδα και 11% στο σύνολο των χωρών της Ε.Ε.
Το χάσμα του 13,4% επιχειρεί να γεφυρώσει το νομοσχέδιο που κατέθεσε στη Βουλή το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο οποίο νενσωματώνεται η ευρωπαϊκή οδηγία 2023/970 που απαγορεύει την διαφοροποίηση των αμοιβών λόγω φύλου για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας.
Για πρώτη φορά θεσπίζεται όριο απόκλισης 5% στις αμοιβές ανδρών – γυναικών και όταν το όριο αυτό είναι μεγαλύτερο εντός μιας επιχείρησης χωρίς να αιτιολογείται από αντικειμενικούς λόγους, τότε οι εργαζόμενοι/ες που θίγονται έχουν δικαίωμα να προσφύγουν στο δικαστήριο και να διεκδικήσουν ως αποζημίωση τις διαφορές μισθών ακόμη και αν έχει λυθεί η εργασιακή τους σχέση.
Προσφυγή και μετά την αποχώρηση
Το νομοσχέδιο αναφέρει ότι ο θιγόμενος τεκμαίρεται ότι έλαβε γνώση της παράβασης (μισθολογική απόκλιση) με τη λήψη μισθολογικών στοιχείων ή και με την με οποιοδήποτε τρόπο λήξη της εργασιακής του σχέσης.
Πριν τις δικαστικές αίθουσες όμως προηγούνται αρκετά στάδια στα οποία η επιχείρηση έχει την ευκαιρία να συμμορφωθεί και να προσαρμόσει τις αμοιβές, αυξάνοντας τους μισθούς των θιγόμενων και με απόκλιση άνω του 5% εργαζομένων.
Η εποπτεία για το επίπεδο των μισθολογικών αποκλίσεων περνάει στον Συνήγορο του Πολίτη που για τον σκοπό αυτόν ενισχύεται με 25 νέες προσλήψεις επιστημονικού προσωπικού με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου και 5 θέσεις μονίμων στον κλάδο της πληροφορικής.
Οι διατάξεις του νομοσχεδίου εφαρμόζονται στα άτομα που απασχολούνται ή είναι υποψήφια για απασχόληση στο Δημόσιο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, καθώς και στον ιδιωτικό τομέα, με οποιαδήποτε σχέση εργασίας ή μορφή απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης έργου και της έμμισθης εντολής, και ανεξάρτητα από τη φύση των παρεχόμενων υπηρεσιών, στα άτομα που ασκούν ελευθέρια επαγγέλματα, καθώς και στα άτομα που λαμβάνουν επαγγελματική εκπαίδευση.
Στο νομοσχέδιο αναφέρεται ότι όσον αφορά τις μισθολογικές διεκδικήσεις υπαλλήλων που υπηρετούν στο Δημόσιο με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου η απαίτηση αποζημίωσης από το Δημόσιο για διαφορές αποδοχών, παραγράφεται σε τρία χρόνια.
Ως “μισθολογικό χάσμα των φύλων” ορίζεται η διαφορά στα μέσα επίπεδα αμοιβής μεταξύ γυναικών και ανδρών εργαζομένων ενός εργοδότη.
Άνδρες και γυναίκες δικαιούνται ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας.
Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στον Συνήγορο του Πολίτη στοιχεία σχετικά με το μισθολογικό χάσμα ανδρών – γυναικών, το μισθολογικό χάσμα στα bonus, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και το μισθολογικό χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων.
Η υποχρέωση αυτή θα εφαρμόζεται κάθε χρόνο για επιχειρήσεις με 250 και άνω εργαζόμενους και ανά τριετία για επιχειρήσεις 100 εργαζομένων και άνω.
Στις επιχειρήσεις -άνω των 100 εργαζομένων-που εντοπιστεί μισθολογική απόκλιση μεγαλύτερη από 5% χωρίς αντικειμενική εξήγηση (π.χ. μεγαλύτερη εμπειρία, περισσότερα προσόντα), η διαφορά θα πρέπει να αποκατασταθεί εντός ενός έτους.
Αν αποδειχθεί ότι υπήρξε αδικαιολόγητη μισθολογική διάκριση, τότε ο εργαζόμενος μπορεί να λάβει πλήρη αποζημίωση, αναδρομικούς μισθούς ή bonus που έχασε. Παράλληλα, η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί το δικαίωμα επιβολής κυρώσεων και προστίμων.
Ενημέρωση και υποβολή στοιχείων
Πριν την πρόσληψη η επιχείρηση οφείλει να ενημερώνει για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της προσφερόμενης θέσης και δεν θα μπορεί να ρωτάει το ύψος της αμοιβής που λάμβανε σε πρότερη εργασία ο υποψήφιος
Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται στην υποβολή στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα σε απολαβές και πρόσθετες παροχές και το μισθολογικό χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων.
Τα μισθολογικά στοιχεία που υποχρεώνονται να υποβάλουν οι εργοδότες στον Συνήγορο του Πολίτη εφόσον απασχολούν τουλάχιστον 100 εργαζόμενους είναι:
α) το συνολικό μισθολογικό χάσμα των φύλων, β) το μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής, γ) το συνολικό διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων, δ) το διάμεσο μισθολογικό χάσμα των φύλων ως προς τα συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής, ε) το ποσοστό των γυναικών και ανδρών εργαζομένων που λαμβάνουν συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής, στ) το μισθολογικό χάσμα των φύλων ανά κατηγορία εργαζομένων.
Οι πληροφορίες για το μισθολογικό χάσμα υποβάλλονται ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων ως εξής:
* Για εργοδότες που απασχολούν τουλάχιστον διακόσιους πενήντα (250) εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια κάθε έτος μέχρι την ίδια ημερομηνία.
*Για εργοδότες που απασχολούν από εκατό πενήντα (150) έως διακόσιους σαράντα εννέα (249) εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια ανά τριετία μέχρι την ίδια ημερομηνία.
*Για εργοδότες που απασχολούν από εκατό (100) έως εκατό σαράντα εννέα (149) εργαζόμενους, μέχρι την 7η Ιουνίου 2031 και στη συνέχεια ανά τριετία, μέχρι την ίδια ημερομηνία.
Στο σχέδιο νόμου προβλέπεται ρητά ότι ο εργοδότης μπορεί να αρνηθεί τη χορήγηση στοιχείων για τους μισθούς των εργαζομένων όταν το αίτημα είναι δυσανάλογο ή καταχρηστικό, λόγω του επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα του.. Στις περιπτώσεις αυτές, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα να ζητήσει τις πληροφορίες μέσω του Συνηγόρου του Πολίτη. Παράλληλα, προβλέπεται υποχρέωση εμπιστευτικότητας ως προς τα μισθολογικά δεδομένα, ενώ σε περίπτωση παραβίασής της η επιχείρηση μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση για τη ζημία που υπέστη.
