Οι επιβάτες πλοίων και αεροπλάνων διαθέτουν δικαιώματα αποζημίωσης και επιστροφής χρημάτων σε καθυστερήσεις ή ακυρώσεις, ενώ οφείλουν να τηρούν προθεσμίες και στοιχεία επικοινωνίας
Η ενημέρωση για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μας κατά τις μετακινήσεις αποτελεί το πιο αποτελεσματικό «διαβατήριο» για την αποφυγή προβλημάτων και ταλαιπωρίας. Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, προστατεύει τους επιβάτες πλοίων και αεροπλάνων, ενώ παράλληλα επιβάλλει συγκεκριμένους κανόνες συμπεριφοράς και έγκαιρης παρουσίας.
Πώς η καθυστέρηση απόπλου οδηγεί σε αποζημίωση
Η γνώση των δικαιωμάτων στις ακτοπλοϊκές μεταφορές (σύμφωνα με τον ν. 4948/2022 και τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 1177/2010) αποτελεί το σημαντικότερο μέσο προστασίας απέναντι στις καθυστερήσεις και τις ακυρώσεις στα λιμάνια. Παρακάτω παρουσιάζονται τα βασικότερα δικαιώματα, οι προβλεπόμενες αποζημιώσεις και οι κύριες υποχρεώσεις κάθε ταξιδιώτη.
Καθυστέρηση αναχώρησης: Τι δικαιούται ο επιβάτης
Όταν ένα πλοίο καθυστερεί να αναχωρήσει περισσότερο από 90 λεπτά λόγω τεχνικού προβλήματος ή ευθύνης της εταιρείας, ο επιβάτης έχει δύο επιλογές:
– Ακύρωση ταξιδιού: Δικαιούται επιστροφή του 100% της αξίας των εισιτηρίων επιβάτη και οχήματος μέσα σε 7 ημέρες, είτε σε μετρητά είτε με τραπεζική μεταφορά ή κουπόνι, εφόσον το αποδεχθεί.
– Συνέχιση μετακίνησης: Αν επιλέξει να περιμένει, η εταιρεία οφείλει να προσφέρει δωρεάν γεύματα και ροφήματα ανάλογα με τον χρόνο αναμονής, μεταφορά στον προορισμό με το ίδιο ή άλλο πλοίο χωρίς επιβάρυνση και, εφόσον απαιτείται διανυκτέρευση λόγω καθυστέρησης άνω των 4 ωρών, δωρεάν κατάλυμα και μεταφορά προς αυτό. Η κάλυψη περιορίζεται στα 80 ευρώ ανά διανυκτέρευση και έως τρεις νύχτες.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Αν η καθυστέρηση ή η απαγόρευση απόπλου οφείλεται στον καιρό, εξακολουθεί να παρέχεται φροντίδα με γεύματα και αναψυκτικά, αλλά όχι δωρεάν διαμονή.
Οικονομική αποζημίωση λόγω καθυστερημένης άφιξης
Εφόσον πραγματοποιηθεί το ταξίδι αλλά το πλοίο φτάσει σημαντικά αργότερα εξαιτίας υπαιτιότητας της εταιρείας, ο επιβάτης δικαιούται αποζημίωση ίση με το 25% της αξίας του εισιτηρίου ή 50% όταν η καθυστέρηση υπερβαίνει το διπλάσιο των προβλεπόμενων χρονικών ορίων.
Τα όρια είναι:
1 ώρα για δρομολόγια έως 4 ώρες.
2 ώρες για δρομολόγια 4–8 ωρών.
3 ώρες για δρομολόγια 8–24 ωρών.
Αν η εταιρεία δεν εξασφαλίσει μεταφορά στον προορισμό εντός 24 ωρών, ο επιβάτης δικαιούται διπλάσια αξία εισιτηρίου και επιστροφή του ναύλου του οχήματος.
Αποσκευές και επιβάτες με αναπηρία
– Αποσκευές: Επιτρέπεται η δωρεάν μεταφορά χειραποσκευών έως 50 κιλά. Η εταιρεία ευθύνεται για απώλεια ή ζημιά μόνο όταν αυτές έχουν παραδοθεί επίσημα προς φύλαξη.
– Άτομα με αναπηρία: Δικαιούνται δωρεάν μεταφορά όλου του εξοπλισμού κινητικότητας χωρίς περιορισμούς βάρους. Σε περίπτωση ζημιάς με ευθύνη του μεταφορέα, καταβάλλεται αποζημίωση ίση με το κόστος επισκευής ή αντικατάστασης.
Βασικές υποχρεώσεις των επιβατών
Για την πλήρη εφαρμογή των δικαιωμάτων τους, οι επιβάτες οφείλουν να τηρούν ορισμένες υποχρεώσεις:
- Να επιβιβάζονται τουλάχιστον 30 λεπτά πριν την αναχώρηση, ενώ τα οχήματα πρέπει να προσέρχονται μία ώρα νωρίτερα.
- Να δηλώνουν ακριβή στοιχεία ταυτότητας και επικοινωνίας κατά την έκδοση του εισιτηρίου.
- Οι επιβάτες με αναπηρία οφείλουν να ενημερώνουν την εταιρεία τουλάχιστον 48 ώρες πριν το ταξίδι και να βρίσκονται στο λιμάνι 60 λεπτά πριν την αναχώρηση.
Σε περίπτωση παραβίασης δικαιωμάτων:
- Στο πλοίο ή στο λιμάνι, ο επιβάτης μπορεί να ζητήσει και να συμπληρώσει το ειδικό έντυπο παραπόνων.
- Η καταγγελία μπορεί επίσης να υποβληθεί ηλεκτρονικά μέσω της σχετικής πλατφόρμας του Υπουργείου Ναυτιλίας.
Αεροπορικές μεταφορές: Προστασία πριν από την επιβίβαση
Η γνώση των κανονισμών που διέπουν τις αερομεταφορές (ΕΚ 261/2004 και 1107/2006) παρέχει στους επιβάτες ουσιαστική προστασία απέναντι σε καθυστερήσεις, ακυρώσεις και άλλα προβλήματα.
Σε περιπτώσεις ακύρωσης πτήσης, καθυστέρησης άνω των 3 ωρών κατά την άφιξη ή άρνησης επιβίβασης λόγω υπεράριθμων κρατήσεων, προβλέπονται οι εξής αποζημιώσεις:
- 250 € για αποστάσεις έως 1.500 χλμ.
- 400 € για αποστάσεις 1.500–3.500 χλμ. και ενδοκοινοτικές άνω των 1.500 χλμ.
- 600 € για αποστάσεις άνω των 3.500 χλμ.
Η αποζημίωση μειώνεται κατά 50% όταν παρέχεται εναλλακτική πτήση και η τελική καθυστέρηση παραμένει εντός συγκεκριμένων χρονικών ορίων.
Δεν οφείλεται αποζημίωση όταν η ενημέρωση για ακύρωση γίνει τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν ή όταν συντρέχουν έκτακτες περιστάσεις που δεν μπορούσαν να αποφευχθούν.
Καθυστέρηση αναχώρησης και δικαίωμα ακύρωσης
Όταν η πτήση καθυστερεί, η εταιρεία υποχρεούται να παρέχει φροντίδα, όπως γεύματα, αναψυκτικά και δυνατότητα επικοινωνίας. Αν απαιτείται διανυκτέρευση, καλύπτονται το ξενοδοχείο και οι μετακινήσεις.
Εφόσον η καθυστέρηση φτάσει ή ξεπεράσει τις 5 ώρες, ο επιβάτης μπορεί να ακυρώσει το ταξίδι και να λάβει επιστροφή χρημάτων εντός 7 ημερών.
Υποβάθμιση θέσης και επιστροφή χρημάτων
Αν ο επιβάτης τοποθετηθεί σε χαμηλότερη θέση από εκείνη που αγόρασε, η εταιρεία υποχρεούται να επιστρέψει:
- 30% της αξίας του εισιτηρίου για πτήσεις έως 1.500 χλμ.
- 50% για πτήσεις 1.500–3.500 χλμ.
- 75% για πτήσεις άνω των 3.500 χλμ.
Η επιστροφή αφορά μόνο το τμήμα της πτήσης που υποβαθμίστηκε. Αντίθετα, σε περίπτωση αναβάθμισης θέσης, δεν επιτρέπεται καμία πρόσθετη χρέωση.
Η συμμόρφωση των επιβατών με τους κανονισμούς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την άσκηση των δικαιωμάτων τους. Σε περίπτωση παραβιάσεων, οι αρμόδιες αρχές στη θάλασσα και στον αέρα είναι υπεύθυνες για την εξέταση των σχετικών καταγγελιών.
