Σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας. Πώς συνδέεται ο φόρος με την ηλικία συνταξιοδότησης. Ποια τα νέα ανώτατα όρια εισφορών για τους ασφαλισμένους.
Κίνητρα για όσο το δυνατόν μακρόχρονη αποταμίευση, ευνοϊκότερα για όσους παραμένουν στο σύστημα της Επαγγελματικής Ασφάλισης έως τη συνταξιοδότηση και επιλέγουν περιοδική καταβολή της παροχής αντί του εφάπαξ, περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας. Το νομοσχέδιο δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να κατατεθεί στη βουλή μέσα στον μήνα, για να ψηφιστεί, εντός του καλοκαιριού.
Η βασική φιλοσοφία των νέων διατάξεων είναι ότι όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια της αποταμίευσης και όσο πιο κοντά στη συνταξιοδότηση πραγματοποιείται η ανάληψη των χρημάτων, τόσο χαμηλότερη θα είναι η φορολογική επιβάρυνση. Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιδιώκει να αποθαρρύνει τις πρόωρες αναλήψεις, προβλέποντας αυξημένους συντελεστές στις περιπτώσεις πρόωρης ρευστοποίησης των ατομικών λογαριασμών.
Σύμφωνα με το κείμενο που δόθηκε σε δημόσια διαβούλευση, μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά τον τρόπο φορολόγησης των συνταξιοδοτικών παροχών. Μέχρι σήμερα καθοριστικό ρόλο είχε κυρίως η διάρκεια παραμονής στο Ταμείο. Πλέον, για τα ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης και τα ΟΑΠΕΣ, το ύψος του φόρου συνδέεται με την ηλικία του ασφαλισμένου όταν αρχίζει να λαμβάνει τη σύνταξη ή το εφάπαξ.
Ειδικότερα, όσοι αρχίζουν να λαμβάνουν παροχές μεταξύ 62 και 67 ετών θα φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 5% στις περιοδικές καταβολές και 10% στις εφάπαξ παροχές. Οι ίδιοι συντελεστές θα ισχύουν και για όσους συνταξιοδοτούνται λόγω γήρατος από τον φορέα κύριας ασφάλισης έχοντας συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας τους (ειδικές κατηγορίες ασφαλισμένων).
Για όσους η καταβολή της παροχής ξεκινά μετά τη συμπλήρωση του 67ου έτους, οι συντελεστές μειώνονται στο 2,5% για τις περιοδικές παροχές και στο 5% για τα εφάπαξ ποσά.
Αντίθετα, όσοι προχωρήσουν σε πρόωρη λήψη της παροχής πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους δεν θα επωφελούνται από την αυτοτελή φορολόγηση, αλλά το σύνολο της παροχής θα φορολογείται με τη γενική κλίμακα φορολογίας εισοδήματος, γεγονός που λειτουργεί ως αντικίνητρο για την πρόωρη ρευστοποίηση των αποταμιεύσεων.
Το νέο πλαίσιο αυξάνει επίσης σημαντικά τα ανώτατα όρια των εισφορών που μπορούν να απολαμβάνουν της ευνοϊκής φορολογικής μεταχείρισης. Για τους μισθωτούς, το όριο ανεβαίνει από το 20% στο 35% των ακαθάριστων αποδοχών και των φορολογητέων παροχών σε είδος, ενώ για τους μη μισθωτούς αυξάνεται από 20.000 ευρώ σε 35.000 ευρώ ετησίως. Ωστόσο, για όσους ασφαλίζονται για πρώτη φορά μετά το 55ο έτος της ηλικίας τους διατηρούνται τα χαμηλότερα όρια, δηλαδή 20% και 20.000 ευρώ αντίστοιχα.
Παράλληλα, οι παροχές των ΤΕΑ και των ΟΑΠΕΣ εντάσσονται πλέον ρητά στην έννοια του εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις, ενώ προβλέπονται συγκεκριμένες απαλλαγές τόσο για τις εισφορές όσο και για ορισμένες συνταξιοδοτικές παροχές, ιδίως όταν οι εισφορές έχουν καταβληθεί αποκλειστικά από τον εργαζόμενο.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη ενιαίο καθεστώς παρακράτησης φόρου κατά την καταβολή των παροχών, με τους ίδιους συντελεστές που ισχύουν για την αυτοτελή φορολόγηση, ώστε να απλοποιηθεί η εφαρμογή του νέου συστήματος.
Συνολικά, οι αλλαγές επιβραβεύουν την παραμονή στην επαγγελματική ασφάλιση έως τη συνταξιοδότηση, ευνοούν τη λήψη περιοδικής σύνταξης έναντι του εφάπαξ και διευρύνουν τα φορολογικά κίνητρα για μεγαλύτερες εισφορές στα ΤΕΑ. Ταυτόχρονα, θεσπίζεται κοινό φορολογικό καθεστώς για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και τα νέα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, με στόχο ένα πιο ενιαίο και προβλέψιμο πλαίσιο για την επαγγελματική συνταξιοδοτική αποταμίευση.
Διάρκεια και μορφή της παροχής
Το νομοσχέδιο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία και στη μορφή της παροχής. Περιοδική σύνταξη θεωρείται αυτή που καταβάλλεται είτε ισόβια είτε για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 15 ετών, με σταθερές ή αυξανόμενες καταβολές. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να ενισχυθεί ο πραγματικός συνταξιοδοτικός χαρακτήρας των ΤΕΑ, καθώς οι χαμηλότεροι φορολογικοί συντελεστές συνδέονται με τη σταδιακή καταβολή του κεφαλαίου και όχι με την άμεση εκταμίευσή του.
Ανοικτά Ταμεία
Πέραν της φορολογίας, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει σημαντικές θεσμικές αλλαγές με στόχο την επέκταση της επαγγελματικής ασφάλισης. Η σημαντικότερη αφορά τη δημιουργία Ανοικτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, στα οποία θα μπορούν να συμμετέχουν εργαζόμενοι μικρών επιχειρήσεων, αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες, ομάδες που μέχρι σήμερα είχαν περιορισμένη πρόσβαση στον θεσμό.
Παράλληλα, θεσμοθετείται το νέο Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, με ενιαίους κανόνες λειτουργίας, εποπτείας, διαφάνειας και φορολογικής μεταχείρισης, ώστε να περιοριστούν οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των υφιστάμενων σχημάτων επαγγελματικής ασφάλισης.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη ενισχυμένους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης και εποπτείας, δυνατότητα παροχής πρόσθετων συμπληρωματικών καλύψεων, όπως προγράμματα υγείας υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Επίσης, προβλέπει ισχυρότερη προστασία των ασφαλισμένων μέσω της κατοχύρωσης της δυνατότητας μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων σε περίπτωση αλλαγής εργοδότη ή επαγγελματικής ιδιότητας.
Παράλληλα, ενισχύονται οι υποχρεώσεις ενημέρωσης των ασφαλισμένων για την πορεία των ατομικών τους λογαριασμών και τα μελλοντικά συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα.
Με τις παρεμβάσεις αυτές, σύμφωνα με την υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως, το υπουργείο Εργασίας επιδιώκει να καταστήσει την επαγγελματική ασφάλιση πιο ελκυστική τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τις επιχειρήσεις, χρησιμοποιώντας ως βασικό εργαλείο τα φορολογικά κίνητρα.
Η χαμηλότερη φορολόγηση για όσους παραμένουν περισσότερα χρόνια στο σύστημα και επιλέγουν περιοδική σύνταξη, σε συνδυασμό με τα αντικίνητρα για πρόωρη ανάληψη, αποτυπώνει τη στρατηγική ενίσχυσης της μακροχρόνιας συνταξιοδοτικής αποταμίευσης και της ανάπτυξης του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης ως συμπληρώματος της δημόσιας σύνταξης.
