H διοίκηση της ΔΕΥΑΡ οφείλει να απαντήσει: Ποια ανάγκη υπαγορεύει το κατεπείγον του “απρόβλεπτου”, όταν από τον περασμένο Σεπτέμβριο υπάρχει ενεργή εργολαβία για αναβάθμιση, συντήρηση και λειτουργία του Βιολογικού;
Ρένα ΠαυλάκηΔύο είναι πλέον οι μεγάλες διαστάσεις της υπόθεσης του Βιολογικού στο Βόδι. Η πρώτη και σημαντικότερη αφορά το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, μετά τις εικόνες και τα βίντεο που είδαν το φως της δημοσιότητας από τη θαλάσσια περιοχή στην οποία καταλήγει ο αγωγός της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων.
Η δεύτερη αφορά τον τρόπο με τον οποίο η ΔΕΥΑΡ επιχείρησε να αναθέσει το έργο των 46,6 εκατ. ευρώ, πλέον ΦΠΑ, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη και απρόβλεπτα συμβάντα, χωρίς ανοικτή δημοσίευση και με πρόσκληση σε τέσσερις μόνο εταιρείες.
Το κρίσιμο στοιχείο, όμως, είναι ότι η ΔΕΥΑΡ δεν βρίσκεται χωρίς ανάδοχο και χωρίς ενεργή εργολαβία στον Βιολογικό. Αντιθέτως, από τον Σεπτέμβριο του 2025 υπήρχε ήδη υπογεγραμμένη σύμβαση για την αναβάθμιση, την αντικατάσταση εξοπλισμού, τη λειτουργία και τη συντήρηση της ίδιας εγκατάστασης. Και αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που καθιστά επιτακτικές τις απαντήσεις. Πως έφτασαν τα λύματα στη θάλασσα;
Της Ρένας Παυλάκη
Η σύμβαση του Σεπτεμβρίου 2025
Στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, στην αίθουσα εθιμοτυπίας του Δήμου Ρόδου, υπογράφηκε με πανηγυρικό τρόπο η σύμβαση για το έργο: «Αναβάθμιση – Αντικατάσταση εξοπλισμού ΕΕΛ Ρόδου στη θέση Βόδι, με λειτουργία και συντήρηση».
Ανάδοχος του έργου ανακηρύχθηκε η εταιρεία ENVITEC Α.Ε., η οποία, σύμφωνα με όσα αναφέρονταν στο σχετικό δελτίο Τύπου, είχε κατασκευάσει την εγκατάσταση και γνώριζε το έργο «από τη γέννησή του». Η συνολική αξία της σύμβασης ανερχόταν σε 13.878.246,04 ευρώ, πλέον ΦΠΑ, μετά την έκπτωση του αναδόχου.
Σύμφωνα με το ίδιο το δελτίο Τύπου της ΔΕΥΑΡ, το έργο περιλάμβανε εκτεταμένες εργασίες αναβάθμισης και αντικατάστασης κρίσιμου εξοπλισμού, νέα μονάδα υποδοχής και προεπεξεργασίας βοθρολυμάτων, πλήρη αντικατάσταση ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού και παρεμβάσεις στις μονάδες χονδροεσχάρωσης, στα αντλιοστάσια, στην καθίζηση, στη βιολογική επεξεργασία, στην απολύμανση και στην επεξεργασία της ιλύος. Προέβλεπε ακόμη την κατασκευή νέου αγωγού διάθεσης επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, την αναβάθμιση των συστημάτων αυτοματισμού και ελέγχου, ηλεκτρολογικές και κτιριακές παρεμβάσεις, αποκαταστάσεις φθορών, καθώς και τη λειτουργία και συντήρηση του συνολικού έργου από τον ανάδοχο.
Κατά την υπογραφή της σύμβασης, η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ διαβεβαίωνε ότι η ανάδοχος εταιρεία διέθετε την απαιτούμενη τεχνογνωσία και εμπειρία και ότι το έργο θα ολοκληρωνόταν εντός των προβλεπόμενων χρονοδιαγραμμάτων, με τις υψηλές τεχνικές προδιαγραφές που απαιτούνται. Από την πλευρά της αρμόδιας υπηρεσίας δηλωνόταν ότι η υλοποίηση του έργου θα παρακολουθούνταν «στενά και καθημερινά», ώστε να ολοκληρωθεί σωστά και έγκαιρα. Πρόκειται για επίσημες δηλώσεις, καταγεγραμμένες σε δελτίο Τύπου της ίδιας της ΔΕΥΑΡ. Και αυτές ακριβώς οι δηλώσεις επιστρέφουν σήμερα ως επιτακτικά ερωτήματα.
Τι έκανε ο εγκατεστημένος ανάδοχος;
Από τη στιγμή που υπάρχει ενεργή σύμβαση με αντικείμενο την αναβάθμιση, την αντικατάσταση εξοπλισμού, τη λειτουργία και τη συντήρηση της ΕΕΛ στο Βόδι, η ΔΕΥΑΡ οφείλει να εξηγήσει τι ακριβώς συνέβη από τον Σεπτέμβριο του 2025 μέχρι σήμερα. Και, κυρίως, να εξηγήσει πώς έφτασε ο Βιολογικός σε τέτοια κατάσταση ώστε λύματα να εμφανίζονται στη θάλασσα, όταν υπήρχε ήδη εγκατεστημένος ανάδοχος με τόσο εκτεταμένο αντικείμενο εργασιών.
Το ερώτημα δεν τίθεται για να αποδοθούν αυθαίρετα ευθύνες στην εργοληπτική εταιρεία. Είναι σαφές ότι η αξιολόγηση της εκτέλεσης μιας δημόσιας σύμβασης είναι ευθύνη της αναθέτουσας αρχής, των επιβλεπουσών υπηρεσιών και των αρμόδιων ελεγκτικών οργάνων. Τίθεται, όμως, ευθέως προς τη διοίκηση της ΔΕΥΑΡ:
Ποια ήταν η δουλειά του εγκατεστημένου αναδόχου και γιατί το πρόβλημα δεν προλήφθηκε ή δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως; Ποιο μέρος του συμβατικού αντικειμένου είχε ενεργοποιηθεί και εκτελεστεί μέχρι την εμφάνιση του προβλήματος;
Πώς προκύπτει το «απρόβλεπτο»;
Παρότι υπάρχει εγκατεστημένος ανάδοχος στον Βιολογικό, η ΔΕΥΑΡ επιχείρησε να προχωρήσει σε νέα σύμβαση ύψους 46,6 εκατ. ευρώ , με τη διαδικασία της πρόσκλησης τεσσάρων εταιρειών επιλογής της, αντί ανοιχτού διεθνούς διαγωνισμού, επικαλούμενη την ύπαρξη απρόβλεπτων γεγονότων και κατεπείγουσας ανάγκης.
Όμως ένα γεγονός δεν καθίσταται «απρόβλεπτο» απλώς και μόνο επειδή μία αναθέτουσα αρχή το χαρακτηρίζει έτσι. Η επίκληση του κατεπείγοντος και του απρόβλεπτου αποτελεί εξαιρετική παρέκκλιση από τον κανόνα του ανοικτού ανταγωνισμού και πρέπει να στηρίζεται σε ειδική, αναλυτική και απολύτως πειστική τεκμηρίωση.
Στην περίπτωση του Βιολογικού, υπήρχαν προβλήματα γνωστά εδώ και χρόνια, περιβαλλοντικοί έλεγχοι, εκθέσεις και πρόστιμα. Παράλληλα, υπήρχε ήδη σύμβαση αναβάθμισης, λειτουργίας και συντήρησης της εγκατάστασης.
Πώς, λοιπόν, στοιχειοθετείται το απρόβλεπτο;
Ποιο ήταν το αιφνίδιο γεγονός που δεν μπορούσε αντικειμενικά να προβλεφθεί;
Γιατί ο υφιστάμενος μηχανισμός λειτουργίας και συντήρησης δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα;
Και γιατί η ύπαρξη εγκατεστημένου αναδόχου δεν αξιοποιήθηκε ώστε να εξασφαλιστεί η προσωρινή λειτουργία και προστασία της εγκατάστασης, δίνοντας στη ΔΕΥΑΡ τον χρόνο να προχωρήσει σε έναν κανονικό, ανοικτό διαγωνισμό για το μεγάλο έργο;
Οι μικροοργανισμοί και η «τεχνολογία αδρανοποίησης»
Παράλληλα, παραμένει αναπάντητο αν εξετάστηκαν και αν εφαρμόστηκαν εγκαίρως ενδιάμεσες λύσεις άμεσης περιβαλλοντικής προστασίας, μέχρι την οριστική αποκατάσταση της εγκατάστασης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η χρήση κατάλληλων βιοενισχυτικών μικροοργανισμών ή άλλων εγκεκριμένων βιολογικών σκευασμάτων, μέθοδος που, σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, είχε χρησιμοποιηθεί με επιτυχία από την ίδια τη ΔΕΥΑΡ σε αντλιοστάσια και αγωγούς, με σκοπό την απόσμηση, την απολίπανση και τη μείωση του οργανικού φορτίου των λυμάτων. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι εάν οι δυνατότητες αυτές αξιολογήθηκαν, ποια ήταν η εισήγηση των υπηρεσιών και γιατί, παρά την ύπαρξη σχετικής τεχνογνωσίας, η θάλασσα αφέθηκε εκτεθειμένη.
Η ενεργή εργολαβία δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι δεν μπορούσε να προκύψει κανένα έκτακτο περιστατικό ή ότι δεν απαιτείται επέκταση του Βιολογικού. Καθιστά, όμως, πολύ μεγαλύτερη την υποχρέωση της ΔΕΥΑΡ να εξηγήσει, με τεχνικά και συμβατικά δεδομένα, γιατί η υπάρχουσα εργολαβία δεν επαρκούσε ούτε για την πρόληψη ούτε για την προσωρινή αντιμετώπιση του προβλήματος.
Υπάρχει επικάλυψη των δύο εργολαβιών;
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τη σχέση μεταξύ της σύμβασης του Σεπτεμβρίου 2025 και του νέου έργου των 46,6 εκατ. ευρώ.
Τι ακριβώς περιλαμβάνει το νέο έργο;
Ποιες από τις εργασίες του είναι απολύτως νέες και αφορούν αποκλειστικά την επέκταση της εγκατάστασης;
Ποιες εργασίες περιλαμβάνονται ήδη στην ενεργή σύμβαση των 13,87 εκατ. ευρώ;
Υπάρχουν κοινά ή επικαλυπτόμενα φυσικά αντικείμενα;
Χωρίς τη δημοσιοποίηση των πλήρων συμβατικών τευχών δεν μπορεί να υποστηριχθεί ως δεδομένο ότι οι δύο εργολαβίες ταυτίζονται ή επικαλύπτονται.
Ακριβώς γι’ αυτό η ΔΕΥΑΡ οφείλει να δώσει στη δημοσιότητα έναν αναλυτικό συγκριτικό πίνακα των δύο έργων.
Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι έχει ήδη ανατεθεί, τι έχει πληρωθεί, τι έχει εκτελεστεί και τι επιχειρείται να ανατεθεί εκ νέου.
Σε ένα έργο δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, οι απαντήσεις είναι επιβεβλημένες .
Η ΕΑΔΗΣΥ “πάγωσε” την υπογραφή
Η νεότερη και ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη την οποία αποκάλυψε σήμερα η εφημερίδα ¨Δημοκρατική” είναι η απόφαση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων – ΕΑΔΗΣΥ, η οποία “πάγωσε” την υπογραφή της νέας σύμβασης.
Με απόφασή της, η Αρχή έκανε δεκτά τα αιτήματα προσωρινής προστασίας που κατέθεσαν οι εταιρείες ΘΑΛΗΣ και ΑΚΤΩΡ και διέταξε να μην υπογραφεί η σύμβαση των 46,6 εκατ. € για τα «Κατεπείγοντα Έργα Επέκτασης της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων Ρόδου», μέχρι να κριθούν επί της ουσίας οι προδικαστικές προσφυγές.
Η απόφαση αυτή βάζει φρένο στην υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο, που σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, είναι η ένωση ENVITEC Α.Ε. – ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Α.Ε., με μέση έκπτωση 4,54% .
Η Αρχή έκρινε ότι οι προσφυγές των δύο εταιρειών ΘΑΛΗΣ και ΑΚΤΩΡ δεν είναι προδήλως απαράδεκτες ή αβάσιμες και ότι οι ισχυρισμοί των εταιρειών πρέπει να εξεταστούν σε βάθος.
Η ΔΕΥΑΡ είχε ήδη καταθέσει τις απόψεις της, ζητώντας να απορριφθούν τα αιτήματα αναστολής. Η επιχειρηματολογία της, τουλάχιστον στο στάδιο της προσωρινής προστασίας, δεν έπεισε την ΕΑΔΗΣΥ.
Χωρίς την παρέμβαση της Αρχής, η ΔΕΥΑΡ θα μπορούσε να προχωρήσει στην υπογραφή της σύμβασης, παρά τις εκκρεμείς προσφυγές. Η ΕΑΔΗΣΥ έκλεισε αυτή τη δυνατότητα, διατάσσοντας ουσιαστικά:
Καμία υπογραφή μέχρι να εξεταστούν επί της ουσίας οι δύο προσφυγές.
Η διαδικασία εξπρές που έπεσε πάνω στον θεσμικό έλεγχο
Η ΔΕΥΑΡ παρουσίασε στην κοινή γνώμη του νησιού τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση ως αναγκαία επιλογή για να κερδηθεί χρόνος.
Αντί για ανοικτό διαγωνισμό, προσκλήθηκαν τέσσερις προεπιλεγμένες εταιρείες και δόθηκε εξαιρετικά περιορισμένη προθεσμία για την υποβολή προσφορών.
Το αποτέλεσμα, όμως, είναι ότι η διαδικασία έχει πλέον παγώσει.
Η υπογραφή δεν μπορεί να προχωρήσει μέχρι να εξεταστούν οι προδικαστικές προσφυγές, ενώ παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και νέες δικαστικές ενέργειες.
Η επιλογή που υποτίθεται ότι θα εξασφάλιζε ταχύτητα κινδυνεύει να προκαλέσει τελικά μεγαλύτερη καθυστέρηση.
Και αυτό δεν ήταν ένας κίνδυνος που δεν μπορούσε να προβλεφθεί.
Ήταν μία απολύτως προβλέψιμη συνέπεια μιας διαδικασίας για έργο 46,6 εκατ. ευρώ, από την οποία αποκλείστηκε η ανοικτή συμμετοχή του συνόλου των ενδιαφερόμενων οικονομικών φορέων.
Οι υπόλοιπες εταιρείες είχαν κάθε λόγο να ρωτήσουν με ποια κριτήρια επελέγησαν οι τέσσερις προσκληθείσες και γιατί οι ίδιες αποκλείστηκαν από τη δυνατότητα να καταθέσουν προσφορά.
Σε μία σύμβαση τέτοιου ύψους, η διαφάνεια, ο ανταγωνισμός και η αυστηρή τήρηση του νόμου, αποτελούν τις ελάχιστες εγγυήσεις προστασίας του δημοσίου χρήματος.
Τα έγγραφα πρέπει να δοθούν τώρα στη δημοσιότητα
Η ΔΕΥΑΡ οφείλει να δημοσιοποιήσει το πλήρες περιεχόμενο της σύμβασης του Σεπτεμβρίου 2025.
Πρέπει επίσης να δοθεί στη δημοσιότητα το πλήρες τεχνικό και οικονομικό αντικείμενο του νέου έργου των 46,6 εκατ. ευρώ, ώστε να καταστεί δυνατή η σύγκρισή του με την εργολαβία που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ πρέπει να απαντήσει καθαρά:
1. Γιατί η ενεργή σύμβαση συντήρησης και λειτουργίας δεν απέτρεψε το πρόβλημα;
Αφού από τον περασμένο Σεπτέμβριο υπάρχει εγκατεστημένος ανάδοχος για τη λειτουργία και συντήρηση στο Βόδι, πώς είναι δυνατόν σήμερα τα λύματα να ρέουν στη θάλασσα της Καλλιθέας; Ποιες εργασίες είχαν πραγματοποιηθεί μέχρι την εμφάνιση του προβλήματος;
2. Πώς τεκμηριώνεται το «απρόβλεπτο» με εργολάβο ήδη μέσα στη μονάδα;
Η ύπαρξη ενεργού εργολάβου δεν είναι ακριβώς το στοιχείο που εξασφαλίζει στη ΔΕΥΑΡ τη χρονική άνεση και την ασφάλεια ώστε να προχωρήσει σε έναν κανονικό, ανοιχτό και διαφανή διεθνή διαγωνισμό για την επέκταση,
αντί να καταφεύγει σε διαδικασίες-εξπρές που προσβάλλουν τον υγιή ανταγωνισμό;
3. Υπάρχει επικάλυψη φυσικού αντικειμένου;
Τι ακριβώς περιλαμβάνει το νέο έργο των 46,6 εκατ. ευρώ που επιχειρήθηκε να δοθεί με πρόσκληση; Εάν περιλαμβάνει εργασίες που ήδη καλύπτονται από την τρέχουσα σύμβαση του Σεπτεμβρίου 2025, τότε
βρισκόμαστε μπροστά σε μια εξαιρετικά σοβαρή υπόθεση. Η ΔΕΥΑΡ οφείλει να δώσει στη δημοσιότητα το ακριβές περιεχόμενο και των δύο συμβάσεων.
4. Χρησιμοποιήθηκε ή όχι η διαθέσιμη τεχνολογία αδρανοποίησης;
Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι ο βιολογικός υπερχείλισε λόγω βροχοπτώσεων, αξιολογήθηκαν προσωρινά μέτρα μείωσης του οργανικού φορτίου; Χρησιμοποιήθηκε η όχι η εγκεκριμένη και δοκιμασμένη τεχνογνωσία που διαθέτει η ΔΕΥΑΡ για την αποδόμηση οργανικού φορτίου, την απολίπανση και την απόσμηση; Γιατί αφέθηκαν τα λύματα να πέσουν στη θάλασσα, αντί να έχουν τουλάχιστον αδρανοποιηθεί προηγουμένως; Διενεργήθηκαν δειγματοληψίες και αναλύσεις των αποβλήτων που κατέληξαν στο θαλάσσιο περιβάλλον;
Η υπόθεση αφορά τη θάλασσα, το περιβάλλον, τη δημόσια υγεία και τη διαχείριση δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ δημοσίου χρήματος.
Και πλέον η ΔΕΥΑΡ δεν καλείται να απαντήσει σε ισχυρισμούς “ενοχλητικών” δημοσιογράφων.
Καλείται να απαντήσει στις αντιφάσεις που προκύπτουν από τα δικά της δελτία Τύπου, τις δικές της συμβάσεις, τις δικές της διαβεβαιώσεις και τις δικές της επιλογές.
O βυθός πριν τον Βιολογικό στο Βόδι. Καθαρός
Ο βυθός έξω απο τον Βιολογικό στο Βόδι
Η έξοδος του Βιολογικού στη θάλασσα
