Η αόρατη απειλή πάνω από τη Γη
Η διαστημική ρύπανση έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο μιας και χιλιάδες δορυφόροι και χιλιάδες θραύσματα, δημιουργούν διαστημικά σκουπίδια που απειλούν την ασφάλεια των διαστημικών υποδομών, την επιστήμη, αλλά και την καθημερινή ζωή.
Γύρω από τη Γη πετάνε 16.500 ενεργοί δορυφόροι. Η πλοήγηση μέσω GPS, οι τραπεζικές συναλλαγές, οι επικοινωνίες, οι μετεωρολογικές προβλέψεις, τα συστήματα αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών, η γεωργία, η αεροπορία και η εθνική ασφάλεια εξαρτώνται από αυτούς, όπως αναφέρουν οι αρθρογράφοι της Washington Post, David M. Klein και Britt Lundgren.
Όμως, ο χώρος σε τροχιά γύρω από τη Γη δεν είναι απεριόριστος και γίνεται ολοένα πιο επιβαρυμένος από διαστημικά συντρίμμια. Περίπου 28.000 κομμάτια διαστημικών απορριμμάτων βρίσκονται σε τροχιά και υποχρεωτικά παρακολουθούνται.
Περίπου 8.000 από αυτά έχουν μέγεθος από ένα γυάλινο βόλο έως ένα γκρέιπφρουτ. Με ταχύτητες που ξεπερνούν τα 27.000 χιλιόμετρα την ώρα, μπορούν να καταστρέψουν ολοσχερώς έναν ενεργό δορυφόρο, ή να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε κρίσιμα συστήματα του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS).
Περίπου 4.000 από τα καταγεγραμμένα αντικείμενα έχουν διάμετρο μεγαλύτερη από 10 εκατοστά. Αυτά αποτελούν την κύρια πηγή του λεγόμενου «συνδρόμου Kessler», το οποίο μπορεί να δημιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες νέα θραύσματα.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν εδώ και δεκαετίες για την πιθανότητα εμφάνισης του συνδρόμου Kessler, ενός σεναρίου κατά το οποίο οι συγκρούσεις μεταξύ διαστημικών συντριμμιών προκαλούν έναν αδιάκοπο κύκλο νέων συγκρούσεων. Μια μεγάλη αλυσιδωτή αντίδραση θα διασκόρπιζε αμέτρητα ανακλαστικά θραύσματα στη χαμηλή γήινη τροχιά (LEO), διαταράσσοντας τη λειτουργία των δορυφόρων και δημιουργώντας επίμονους κινδύνους για δεκαετίες.
Οι αντανακλάσεις από εκατομμύρια θραύσματα θα αύξαναν συνολικά τη φωτορύπανση σε παγκόσμια κλίμακα, καθιστώντας τις αστρονομικές παρατηρήσεις δυσκολότερες ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές του πλανήτη. Αλλά ακόμη κι αν το σύνδρομο Kessler δεν εκδηλωθεί ποτέ, υπολογίζεται ότι το φως που αντανακλάται από τα διαστημικά συντρίμμια θα αυξήσει τη φωτεινότητα του νυχτερινού ουρανού έως και κατά 20% πάνω από τα φυσικά του επίπεδα μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Αυτό που κάποτε έμοιαζε με θεωρητικό ενδεχόμενο έχει πλέον γίνει πραγματικότητα, καθώς οι εκτοξεύσεις δορυφόρων γίνονται ολοένα συχνότερες. Κυβερνήσεις και ιδιωτικές εταιρείες τοποθετούν χιλιάδες νέους δορυφόρους σε τροχιά, ενώ τα πρότυπα για τον καθαρισμό του διαστήματος παραμένουν αδύναμα και σε μεγάλο βαθμό εθελοντικά.
Εννέα στους δέκα ενεργούς δορυφόρους βρίσκονται στη χαμηλή γήινη τροχιά, όπως και ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός. Οι τροχιές τους μπορούν να τροποποιηθούν από τη Γη ώστε να αποφεύγονται οι συγκρούσεις.
Ο ISS έχει ήδη πραγματοποιήσει ελιγμούς για να αποφύγει διαστημικά συντρίμμια. Οι δορυφόροι Starlink της SpaceX, οι οποίοι πλέον ξεπερνούν τους 10.000, πραγματοποίησαν, σύμφωνα με αναφορές, περίπου 50.000 ελιγμούς αποφυγής συγκρούσεων μέσα σε διάστημα μόλις έξι μηνών.
Ωστόσο, τα καταγεγραμμένα συντρίμμια αντιστοιχούν μόλις στο 5% των αντικειμένων που είναι ικανά να προκαλέσουν ζημιές σε διαστημόπλοια. Παράλληλα, υπάρχουν περισσότερα από 100 εκατομμύρια σωματίδια μεγέθους περίπου ενός κόκκου αλατιού, τα οποία μπορούν να διατρήσουν ακόμη και μια διαστημική στολή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα ευθύνονται για το 80% των διαστημικών συντριμμιών που παρακολουθούνται σήμερα στη χαμηλή γήινη τροχιά.
