Η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης απορρίπτει ως αναξιόπιστες τις μετρήσεις του ΠΑΚΟΕ, υπερασπίζεται την αξιοπιστία του διεθνούς προγράμματος «Γαλάζια Σημαία» και καταγγέλλει παραπλανητικές δημοσιεύσεις που, όπως υποστηρίζει, δημιουργούν αδικαιολόγητο πανικό στους πολίτες και πλήττουν τον ελληνικό τουρισμό.
Με εκτενή ανακοίνωση – απάντηση στις πρόσφατες δημοσιεύσεις που χαρακτηρίζουν δεκάδες ελληνικές παραλίες ως «ακατάλληλες για κολύμβηση», η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης (ΕΕΠΦ) υπερασπίζεται την αξιοπιστία του διεθνούς προγράμματος «Γαλάζια Σημαία», απορρίπτει ως επιστημονικά ατεκμηρίωτες τις σχετικές καταγγελίες και τονίζει ότι η προστασία της δημόσιας υγείας δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο εντυπώσεων.
Η ΕΕΠΦ υποστηρίζει ότι για ακόμη μία χρονιά αναπαράγονται «μαύρες λίστες» με παραλίες που εμφανίζονται ως δήθεν γεμάτες μικρόβια, χωρίς –όπως επισημαίνει– να τεκμηριώνεται η εγκυρότητα των δειγματοληψιών, η διαπίστευση των εργαστηρίων ή η επιστημονική μεθοδολογία που ακολουθήθηκε.
Αμφισβητεί ευθέως την αξιοπιστία των μετρήσεων του ΠΑΚΟΕ
Κεντρικό σημείο της ανακοίνωσης αποτελεί η αναφορά στις μετρήσεις του ΠΑΚΟΕ.
Η ΕΕΠΦ επικαλείται επίσημη ενημέρωση του Εθνικού Συστήματος Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ.), σύμφωνα με την οποία στο ΠΑΚΟΕ «ουδέποτε χορηγήθηκε διαπίστευση, ούτε ως εργαστήριο κατά ISO/IEC 17025 ούτε ως άλλη κατηγορία φορέα αξιολόγησης της συμμόρφωσης».
Κατά συνέπεια, όπως υποστηρίζει, τα αποτελέσματα αυτών των μετρήσεων δεν μπορούν να εξομοιώνονται με εκείνα του επίσημου εθνικού συστήματος παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης.
Γαλάζια Σημαία: Πώς γίνονται οι επίσημοι έλεγχοι
Η ΕΕΠΦ υπενθυμίζει ότι η παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση πραγματοποιείται βάσει της Οδηγίας 2006/7/ΕΚ, η οποία καθορίζει συγκεκριμένες διαδικασίες δειγματοληψίας, ανάλυσης και αξιολόγησης.
Στην Ελλάδα, αρμόδιος φορέας είναι η Γενική Γραμματεία Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ οι αναλύσεις πραγματοποιούνται αποκλειστικά από διαπιστευμένα εργαστήρια.
Τα αποτελέσματα δημοσιοποιούνται κάθε μήνα στο Μητρώο Ταυτοτήτων Ακτών Κολύμβησης, το οποίο είναι δημόσια προσβάσιμο και αποστέλλονται ετησίως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η ΕΕΠΦ διευκρινίζει ότι η ίδια δεν πραγματοποιεί δειγματοληψίες ούτε διαθέτει εργαστήριο, αλλά χρησιμοποιεί αποκλειστικά τα επίσημα στοιχεία της Πολιτείας κατά την αξιολόγηση των ακτών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.
Απάντηση στους ισχυρισμούς περί «κλοπής» δημόσιων δεδομένων
Η ανακοίνωση απαντά και στις κατηγορίες ότι η ΕΕΠΦ «δανείζεται» ή ακόμη και «κλέβει» τα αποτελέσματα των κρατικών μετρήσεων.
Η Εταιρία χαρακτηρίζει τους ισχυρισμούς αυτούς ακραίους και δυσφημιστικούς, επισημαίνοντας ότι τα στοιχεία είναι δημόσια διαθέσιμα και χρησιμοποιούνται από τους ίδιους τους δήμους, τους διαχειριστές των ακτών και τις τοπικές επιχειρήσεις που συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Γαλάζια Σημαία».
«Καλή» δεν σημαίνει «ακατάλληλη»
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην παρερμηνεία, όπως υποστηρίζει η ΕΕΠΦ, της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Η Οδηγία 2006/7/ΕΚ ταξινομεί τα ύδατα σε τέσσερις κατηγορίες:
- Εξαιρετική
- Καλή
- Επαρκής
- Ανεπαρκής
Η ΕΕΠΦ τονίζει ότι μια παραλία που χαρακτηρίζεται ως «Καλή» δεν είναι αυτομάτως ακατάλληλη για κολύμβηση, ενώ η απλοϊκή διάκριση μεταξύ «κατάλληλης» και «ακατάλληλης» δεν προβλέπεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και οδηγεί σε παραπλανητικά συμπεράσματα.
Το παράδειγμα του Λαγονησίου
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα προβληματικής αξιολόγησης, η ΕΕΠΦ αναφέρει τρεις βραβευμένες ακτές στο Λαγονήσι:
- Grand Beach
- Mediterraneo
- Κοχύλια
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, και οι τρεις εμφανίζονται ως «ακατάλληλες» στις σχετικές δημοσιεύσεις, παρότι χρησιμοποιείται ακριβώς η ίδια γεωγραφική συντεταγμένη και το ίδιο αποτέλεσμα μέτρησης.
Όπως επισημαίνεται, πρόκειται ουσιαστικά για μία μόνο δειγματοληψία, ενώ ακόμη και η ίδια η σχετική μελέτη παραδέχεται ότι το σημείο δειγματοληψίας δεν αντιστοιχεί στα πραγματικά σημεία των συγκεκριμένων βραβευμένων ακτών.
Ερωτήματα για τη διαδικασία συλλογής δειγμάτων
Η ΕΕΠΦ εκφράζει ακόμη σοβαρές επιφυλάξεις για την πρακτική που, όπως αναφέρει, ακολουθείται όταν πολίτες συλλέγουν μόνοι τους δείγματα θαλασσινού νερού και τα αποστέλλουν για ανάλυση.
Θέτει σειρά ερωτημάτων σχετικά με:
- το ακριβές σημείο λήψης,
- το βάθος δειγματοληψίας,
- τις συνθήκες αποστείρωσης,
- τη συντήρηση των δειγμάτων,
- την αλυσίδα μεταφοράς μέχρι το εργαστήριο,
υποστηρίζοντας ότι χωρίς έλεγχο όλων αυτών των παραμέτρων δεν μπορεί να διασφαλιστεί η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
Τι πραγματικά αξιολογεί η «Γαλάζια Σημαία»
Η Εταιρία επισημαίνει ότι η ποιότητα των υδάτων αποτελεί μόνο ένα μέρος του διεθνούς προγράμματος.
Συνολικά εφαρμόζονται 33 κριτήρια, τα οποία αφορούν μεταξύ άλλων:
- την καθαριότητα της ακτής,
- την οργάνωση,
- την ασφάλεια των λουομένων,
- τις παρεχόμενες υπηρεσίες,
- την προστασία της βιοποικιλότητας,
- την περιβαλλοντική εκπαίδευση,
- την προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα.
Γαλάζια Σημαία: Γιατί απαιτείται «Εξαιρετική» ποιότητα υδάτων
Η ΕΕΠΦ υπενθυμίζει ότι για να απονεμηθεί η «Γαλάζια Σημαία» δεν αρκεί μία θετική μέτρηση.
Αντίθετα, απαιτείται ιστορικό τεσσάρων συνεχόμενων κολυμβητικών περιόδων με κατάταξη «Εξαιρετική».
Για νέες ακτές απαιτούνται τουλάχιστον 20 αποτελέσματα δειγματοληψιών, ενώ στην Ελλάδα πραγματοποιούνται τουλάχιστον έξι επίσημες δειγματοληψίες κάθε κολυμβητική περίοδο.
Η διαδικασία αξιολόγησης περιλαμβάνει:
- την ΕΕΠΦ,
- την Εθνική Επιτροπή Κρίσεων,
- εκπροσώπους των Υπουργείων Περιβάλλοντος, Υγείας, Εσωτερικών, Τουρισμού και Ναυτιλίας,
- τον ΕΟΤ,
- την ΚΕΔΕ,
- τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό,
- τον ΑΡΧΕΛΩΝ,
- τους εθελοντές επιθεωρητές,
- καθώς και τη Διεθνή Επιτροπή Κρίσεων, η οποία λαμβάνει την τελική απόφαση.
Συνεχείς έλεγχοι και δυνατότητα αφαίρεσης της σημαίας
Η ΕΕΠΦ υπογραμμίζει ότι οι έλεγχοι δεν ολοκληρώνονται με την απονομή της διάκρισης.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της κολυμβητικής περιόδου πραγματοποιούνται:
- τακτικές εθνικές επιθεωρήσεις,
- διεθνείς επιθεωρήσεις,
- αιφνιδιαστικοί έλεγχοι,
- συνεχής παρακολούθηση των επίσημων αποτελεσμάτων ποιότητας των υδάτων.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με οποιοδήποτε από τα 33 κριτήρια του προγράμματος, η «Γαλάζια Σημαία» μπορεί να υποσταλεί προσωρινά ή να αφαιρεθεί οριστικά, ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης.
Η ανακοίνωση καταλήγει ότι η επιστημονική κριτική είναι απολύτως θεμιτή όταν βασίζεται σε διαφανείς διαδικασίες και επαληθεύσιμα στοιχεία, υπογραμμίζοντας ότι η παρουσίαση αναξιόπιστων αποτελεσμάτων ως οριστικών χαρακτηρισμών των ακτών δεν ενημερώνει τους πολίτες, αλλά τους παραπλανά.
