Ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών αναπτύσσει ένα γρήγορο τεστ με μία σταγόνα αίματος για την ανίχνευση τεσσάρων επικίνδυνων ιών που μεταδίδονται από κουνούπια
Ένα γρήγορο τεστ, που με μια σταγόνα αίματος θα μπορεί να ανιχνεύει τον ιό του Δυτικού Νείλου και ακόμη τρεις ιούς, μελετά ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών στο πλαίσιο ευρωπαϊκού προγράμματος. Ο ιός παρουσιάζει αυτό το καλοκαίρι εκτεταμένη διασπορά στην Ελλάδα, καταγράφοντας σημαντικά περισσότερα συγκριτικά με άλλες χρονιές κρούσματα και θανάτους. Γενικότερα, όμως τα μέχρι πρότινος απλά ενοχλητικά κουνούπια έχουν γίνει πηγή μεγάλου άγχους, αφού λόγω της κλιματικής αλλαγής αυξάνονται οι πληθυσμοί τους και στην Ευρώπη εγκαθίστανται είδη κουνουπιών που μεταδίδουν σοβαρές ασθένειες, όπως είναι για παράδειγμα ο Δάγκειος πυρετός.
Στο πλαίσιο αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση απηύθυνε πρόσκληση για το πρωτοποριακό ευρωπαϊκό ερευνητικό έργο SURVIVE-VBD το οποίο χρηματοδοτείται από το #EU4Health, με συνολικό προϋπολογισμό 4 εκατομμυρίων ευρώ. Η Ελλάδα είναι μια από τις συμμετέχουσες χώρες. Οι υπόλοιπες είναι η Ιταλία, η Ισπανία, η Εσθονία, η Ολλανδία και η Βραζιλία. Από την πλευρά της Ελλάδας συμμετέχει η ερευνητική ομάδα της Καθηγήτριας Βιολογίας, Γενετικής, Νανοϊατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κυρίας Μαρίας Γαζούλη.
«Το SURVIVE-VBD είναι κρίσιμο για την Ελλάδα γιατί η χώρα μας, λόγω κλιματικής αλλαγής και γεωγραφικής θέσης, βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή του κινδύνου. Η έξαρση των κρουσμάτων του Ιού του Δυτικού Νείλου τα τελευταία χρόνια αποδεικνύει ότι η ανάγκη για άμεση δράση είναι επιτακτική», σημειώνει η κυρία Γαζούλη. Και προσθέτει χαριτολογώντας για την ανατροπή των δεδομένων πως «όταν δηλώσαμε συμμετοχή τον χειμώνα, πού να γνωρίζαμε για αυτή την έξαρση που έχουμε τώρα. Αναρωτιόμασταν εάν θα βρίσκαμε δείγματα»!
Πώς αναπτύσσεται το τεστ
Ο στόχος της έρευνας είναι η ανάπτυξη ενός γρήγορου τεστ το οποίο θα γίνεται μέσω φορητής συσκευής (point of care) άμεσης διάγνωσης. Σύμφωνα με όσα εξηγεί η κυρία Γαζούλη στο ygeiamou.gr με μια σταγόνα αίματος και μέσω βιοαισθητήρων γραφενίου θα είναι εφικτή διαφορική διάγνωση για τους τέσσερις επικίνδυνους ιούς που μεταδίδονται μέσω των κουνουπιών: Του ιού του Δυτικού Νείλου καθώς και των ιών Ζίκα, Δάγκειου πυρετού και Τσινγκουγκούνια. Με αυτό τον τρόπο θα μειώνονται οι λανθασμένες διαγνώσεις θωρακίζοντας τη Δημόσια Υγεία. Αξίζει να σημειωθεί πως μέχρι στιγμής η Ελλάδα δεν καταγράφει εγχώρια κρούσματα λοιμώξεων λόγω Ζίκα, Δάγκειου πυρετού και Τσινγκουγκούνια, αλλά μόνο εισαγόμενα.
Η Καθηγήτρια Βιολογίας-Γενετικής-Νανοϊατρικής του ΕΚΠΑ, κυρία Μαρία Γαζούλη
Το δεύτερο σκέλος του προγράμματος είναι ένα μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης που θα συνδυάζει στοιχεία των τεστ με περιβαλλοντικά στοιχεία και δεδομένα και θα βγάζει alerts για περιοχές που είναι σε κίνδυνο για τους τέσσερις ιούς, επιτρέποντας έτσι, την λήψη άμεσων προληπτικών μέτρων προστασίας των πολιτών.
Η ερευνητική ομάδα έχει χρονικό ορίζοντα 36 μηνών να ολοκληρώσει τη μελέτη. Από εκεί και έπειτα και εφόσον αναπτυχθεί το τεστ είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης η πρακτική εφαρμογή του. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, το Υπουργείο Υγείας και ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) μέσω των Κινητών Ομάδων Υγείας (ΚΟΜΥ) να πραγματοποιούν προληπτικά τεστ και να διαγιγνώσκουν εγκαίρως περιστατικά του ιού του Δυτικού Νείλου.
Την εφετινή περίοδο τα κρούσματα λοίμωξης από τον ιό καταγράφουν σημαντική αύξηση, με τους ειδικούς να εκφράζουν ανησυχία καθώς η επιδημική έξαρση αναμένεται να κορυφωθεί τις επόμενες εβδομάδες. Στο επίκεντρο της μετάδοσης βρίσκεται η Αττική, με τουλάχιστον 39 δήμους να καταγράφουν περιστατικά ή να είναι σε κίνδυνο για να παρουσιάσουν περιστατικά.
Παράλληλα, η εγκατάσταση κουνουπιών που μέχρι πριν λίγα χρόνια δεν ενδημούσαν στην Ευρώπη έχει σημάνει συναγερμό για σοβαρές ασθένειες που μεταδίδονται μέσω των κουνουπιών, όπως είναι ο Δάγκειος πυρετός ή ο Τσινγκουγκούνια. Μέχρι στιγμής η Ελλάδα δεν καταγράφει εγχώρια κρούσματα τέτοιων λοιμώξεων.
