Το Πολεμικό Ναυτικό διαμορφώνει έναν νέο συνδυασμό υψηλής αντιαεροπορικής άμυνας, ανθυποβρυχιακών δυνατοτήτων και μεγάλης ακτίνας δράσης.
ΦΡΕΓΑΤΕΣ BERGAMINI, BELHARRA (“ΚΙΜΩΝ”) ΚΑΙ ΤΥΠΟΥ ΜΕΚΟ (“ΥΔΡΑ”) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: EUROKINISSI – EPA/SHAHZAIB AKBER)
Ακόμη και με τη σημερινή τους διαμόρφωση, ως «υπερόπλο» χαρακτηρίζουν τις ιταλικές φρεγάτες Bergamini, που θα αποκτήσει ο ελληνικός Στόλος, πηγές του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού.
Η πρώτη «Carlo Bergamini» προβλέπεται να παραδοθεί στο Πολεμικό Ναυτικό μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2028, ενώ η δεύτερη, «Virginio Fasan» στο πρώτο εξάμηνο του 2029. Αυτό είναι το επίσημο χρονοδιάγραμμα που έχει ανακοινώσει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, καθώς η Εφαρμοστική Ρύθμιση Ελλάδας και Ιταλίας για την απόκτηση των δύο πλοίων πρόκειται να υπογραφεί στη Ρώμη στις 8 Σεπτεμβρίου 2026.
Από την υπογραφή της συμφωνίας έως την ημέρα που θα υψωθεί η ελληνική σημαία στα δύο πλοία, θα μεσολαβήσει ένα κρίσιμο διάστημα τεχνικού σχεδιασμού. Σε αυτό θα καθοριστούν οι παρεμβάσεις, τα συστήματα που θα προστεθούν ή θα τροποποιηθούν και η τελική διαμόρφωση των πλοίων, με τη συμμετοχή ελληνικών ναυπηγείων στις εργασίες συντήρησης και προσαρμογής νέων συστημάτων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το κόστος των δύο πλοίων στην υφιστάμενη κατάσταση κινείται περίπου στα 470 εκατομμύρια ευρώ, ενώ τυχόν ευρήματα από τον τελικό τεχνικό έλεγχο θα μπορούσαν να επηρεάσουν την τελική τιμή.
Belharra και Bergamini στην ίδια ναυτική αρχιτεκτονική
Στην κορυφή της νέας αρχιτεκτονικής του Στόλου βρίσκονται οι τέσσερις γαλλικές Belharra. Η πρώτη, η «Κίμων», έχει ήδη ενταχθεί στο Πολεμικό Ναυτικό, ενώ το πρόγραμμα προβλέπει συνολικά τέσσερις μονάδες, με τις επόμενες δύο παραδόσεις να αναμένονται μέσα στο 2026.
Οι Belharra αποτελούν τον πυρήνα της νέας γενιάς του Στόλου. Οι Bergamini έρχονται να προσθέσουν διαφορετικά χαρακτηριστικά: μεγαλύτερη πλατφόρμα, μεγάλη αυτονομία, ισχυρό οπλικό φορτίο και δυνατότητα παρατεταμένης παρουσίας στην ανοικτή θάλασσα.
Η «Carlo Bergamini» είναι η έκδοση General Purpose, δηλαδή μια φρεγάτα πολλαπλού ρόλου. Η «Virginio Fasan» είναι η έκδοση Anti-Submarine Warfare (ASW), με εξειδίκευση στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο. Η ίδια η ιταλική Marina Militare καταγράφει την F-590 ως General Purpose και την F-591 ως ASW.
Ο οπλισμός των δύο Bergamini
Η ισχύς των δύο πλοίων δεν βρίσκεται μόνο στο μέγεθός τους. Η «Carlo Bergamini» διαθέτει σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας με 16 κελιά για πυραύλους Aster 15 και Aster 30, πυραύλους επιφανείας-επιφανείας Teseo Mk2A, πυροβόλο OTO Melara 127/64 LW, με δυνατότητα χρήσης πυρομαχικών Vulcano, πυροβόλο 76/62 SR-DAVIDE, δύο πυροβόλα 25 χιλιοστών και δύο εκτοξευτές τορπιλών για MU90. Διαθέτει επίσης μεγάλο χώρο αεροπορικών επιχειρήσεων και δυνατότητα υποστήριξης δύο ελικοπτέρων.
Η «Virginio Fasan» διαθέτει επίσης 16 Aster 15/30, πυραύλους Teseo Mk2A, πυροβόλο 127/64 mm Vulcano, πυροβόλο 76/62 mm SR-DAVIDE, πυροβόλα 25 χιλιοστών και δύο εκτοξευτές τορπιλών MU90. Διαθέτει διπλό υπόστεγο ελικοπτέρων, αλλά η βασική διαφορά βρίσκεται στη διαμόρφωση ανθυποβρυχιακού πολέμου.
Η ουσιαστική διαφοροποίηση, επομένως, δεν είναι απλώς ο αριθμός ή ο τύπος των όπλων. Η F-590 είναι ένα πολυδύναμο πλοίο γενικής χρήσης, ενώ η F-591 αποτελεί και εξειδικευμένη πλατφόρμα ανθυποβρυχιακού πολέμου, και αυτό προσδίδει ιδιαίτερη αξία στον συνδυασμό των δύο πλοίων.
Από το Αιγαίο στην ανοικτή θάλασσα
Το Πολεμικό Ναυτικό διαμορφώνει έναν νέο συνδυασμό υψηλής αντιαεροπορικής άμυνας, ανθυποβρυχιακών δυνατοτήτων και μεγάλης ακτίνας δράσης. Με λίγα λόγια, πρόκειται για αλλαγή φιλοσοφίας: από έναν Στόλο που ήταν υποχρεωμένος να διαθέτει σημαντικό μέρος της ισχύος του στην άμεση άμυνα του Αιγαίου, σε έναν Στόλο με μεγαλύτερη δυνατότητα να επιχειρεί σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο και όπου αλλού απαιτηθεί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ερυθρά Θάλασσα, όπου ελληνικές φρεγάτες συμμετέχουν στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ», αναλαμβάνοντας αποστολές σε μια περιοχή πολύ μακριά από το Αιγαίο.
Οι ελληνικές Belharra είναι μικρότερες, με εκτόπισμα περίπου 4.500 τόνων, και ιδιαίτερα ισχυρές στον τομέα της αεράμυνας και της διαχείρισης του εναέριου χώρου. Η ελληνική διαμόρφωση διαθέτει 32 πυραύλους Aster, Exocet MM40 Block 3C, RAM και ανθυποβρυχιακές τορπίλες MU90, ενώ το υπερσύγχρονο ραντάρ SeaFire και τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου αποτελούν βασικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής αισθητήρων του πλοίου.
Οι Bergamini, από την άλλη, είναι αισθητά μεγαλύτερα πλοία. Έχουν μήκος 144 μέτρα και εκτόπισμα περίπου 6.700 τόνους, ενώ η F-590 έχει επίσημα καταγεγραμμένη αυτονομία 6.000 ναυτικών μιλίων και ταχύτητα έως 27 κόμβους.
Σε αυτή τη λογική, ένα υποθετικό επιχειρησιακό σενάριο θα μπορούσε να αφορά μια Belharra να λειτουργεί ως ισχυρός κόμβος αντιαεροπορικής άμυνας και διοίκησης μιας ναυτικής δύναμης, ενώ μια Bergamini να προσφέρει μεγάλη αυτονομία, ανθυποβρυχιακές δυνατότητες και ισχυρό οπλικό φορτίο σε αποστολές μακράς διάρκειας.
Τι σημαίνει αυτό για το Αιγαίο
Το Αιγαίο παραμένει η πρώτη και πιο απαιτητική περιοχή επιχειρήσεων για το Πολεμικό Ναυτικό. Η γεωγραφία του επιβάλλει διαφορετικές απαιτήσεις από την ανοικτή θάλασσα: μικρές αποστάσεις, πολλά νησιά, περιορισμένα περάσματα και υψηλές απαιτήσεις επιτήρησης.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι Belharra μπορούν να αποτελέσουν τους πλέον προηγμένους κόμβους αεράμυνας και διοίκησης μιας ναυτικής δύναμης. Η δυνατότητα μεταφοράς μεγάλου αριθμού Aster και η σύγχρονη σουίτα αισθητήρων τους επιτρέπουν να συνεισφέρουν στην προστασία άλλων μονάδων, αλλά και στη διαμόρφωση μιας ευρύτερης εικόνας της τακτικής κατάστασης.
Και εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες αλλαγές: οι μεγάλες μονάδες επιφανείας δεν χρειάζεται πλέον να δεσμεύονται αποκλειστικά σε έναν ρόλο χωρικής άμυνας, με τον Νίκο Δένδια να έχει περιγράψει την επιδίωξη οι νέες Belharra και Bergamini να προσφέρουν στο Πολεμικό Ναυτικό μεγαλύτερη ελευθερία δράσης τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι αναβαθμισμένες MEKO συμπληρώνουν την εικόνα
Στην ίδια αρχιτεκτονική έρχονται να προστεθούν οι τέσσερις αναβαθμισμένες MEKO. Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού προβλέπει την αναβάθμιση κρίσιμων ηλεκτρονικών και συστημάτων μάχης, μεταξύ άλλων με νέο ραντάρ NS100 AESA της Thales Nederland και ενσωμάτωση των συστημάτων στο σύστημα μάχης TACTICOS. Έτσι, η εικόνα που διαμορφώνεται δεν αφορά μόνο τις νέες φρεγάτες. Αφορά τη δημιουργία ενός Στόλου στον οποίο οι Belharra, οι Bergamini και οι εκσυγχρονισμένες MEKO θα μπορούν να αναλάβουν διαφορετικούς ρόλους.
Το κρίσιμο ζήτημα
Η πραγματική αξία θα κριθεί όχι μόνο από την απόκτηση των πλοίων, αλλά και από τον βαθμό στον οποίο αυτά θα ενταχθούν σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό οικοσύστημα. Εάν αυτή η κατεύθυνση υλοποιηθεί, δημιουργείται η προοπτική ενός Στόλου όπου διαφορετικές πλατφόρμες μπορούν να εντάσσονται σε κοινό σχεδιασμό, να ανταλλάσσουν δεδομένα και να αναλαμβάνουν συμπληρωματικές αποστολές, και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ένα σύγχρονο περιβάλλον, όπου η αποτελεσματικότητα ενός πολεμικού πλοίου δεν εξαρτάται μόνο από το τι βλέπει το ίδιο, αλλά και από το τι μπορεί να δει και να αξιοποιήσει ολόκληρο το δίκτυο.
Σε κάθε περίπτωση, η ουσία της νέας δομής βρίσκεται τελικά στον συνδυασμό. Από τα νησιά του Αιγαίου έως την Ανατολική Μεσόγειο, ο νέος συνδυασμός Belharra, Bergamini και MEKO επιχειρεί να δώσει στο Πολεμικό Ναυτικό κάτι που μέχρι σήμερα ήταν δύσκολο να διατηρήσει σε μεγάλη κλίμακα: την επιλογή του πού και πώς θα αναπτύξει τη ναυτική του ισχύ, όποτε και όπου χρειαστεί.
