Στις περιοχές της νότιας Ευρώπης που μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο ρόλο στην παραγωγή τροπικών και υποτροπικών φρούτων τα επόμενα χρόνια τοποθετεί την Ελλάδα νέα ανάλυση της RaboResearch.
Οι προβολές έως το 2050 δείχνουν βελτίωση της κλιματικής καταλληλότητας σε τμήματα της χώρας, παράλληλα με τη νότια Ιταλία και την ανατολική Μεσόγειο. Η Ισπανία και η Πορτογαλία παραμένουν οι πιο ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές αγορές στον συγκεκριμένο τομέα.
Η μεταβολή αφορά κυρίως καλλιέργειες όπως το αβοκάντο και το μάνγκο, για τις οποίες οι υψηλότερες θερμοκρασίες και η μείωση των παγετών διευρύνουν τις περιοχές όπου μπορούν να αναπτυχθούν.
Η Ελλάδα εμφανίζει ήδη αύξηση των εκτάσεων που χρησιμοποιούνται για υποτροπικά και τροπικά φρούτα. Στα στοιχεία που παραθέτει η Rabobank, η συνολική καλλιεργούμενη έκταση αυξήθηκε από περίπου 15.000 εκτάρια το 2017 σε πάνω από 20.000 εκτάρια το 2025.
Τα στοιχεία αφορούν συνολικά την κατηγορία και όχι αποκλειστικά το αβοκάντο ή το μάνγκο.
Οι αλλαγές που δείχνουν τα κλιματικά μοντέλα
Η RaboResearch εξετάζει την εξέλιξη των συνθηκών παραγωγής στη νότια Ευρώπη με βάση τις θερμοκρασίες κατά την καλλιεργητική περίοδο, το ακραίο ψύχος, τη συχνότητα των παγετών και το θερμικό στρες.
Οι προβολές δείχνουν ότι έως τα μέσα του αιώνα οι κατάλληλες ζώνες για τροπικές καλλιέργειες μπορούν να επεκταθούν σε μεγαλύτερο μέρος της Μεσογείου.
Στην Ελλάδα, οι χάρτες της μελέτης δείχνουν ενίσχυση της καταλληλότητας σε περιοχές που ήδη βρίσκονται κοντά στις σημερινές ζώνες παραγωγής όπως η Πελοπόννησος και η Δυτική Κρήτη.
Η Rabobank επισημαίνει, ωστόσο, ότι οι χάρτες αφορούν αποκλειστικά τις κλιματικές συνθήκες. Δεν λαμβάνουν υπόψη τη διαθεσιμότητα νερού, την ποιότητα του εδάφους, το κόστος παραγωγής ή τις αναγκαίες υποδομές.
Οι προβολές βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα της περιόδου 1995-2025 και σε κλιματικά μοντέλα για την περίοδο 2026-2055.
Το νερό παραμένει το μεγάλο όριο
Η άνοδος της θερμοκρασίας δεν αρκεί από μόνη της για να στηρίξει νέες καλλιέργειες. Η διαθεσιμότητα νερού θεωρείται από τη Rabobank ένας από τους βασικότερους παράγοντες για την περαιτέρω ανάπτυξη τροπικών φρούτων στην Ευρώπη. Σε αρκετές περιοχές της Μεσογείου, η κλιματική αλλαγή μπορεί να μειώνει τον κίνδυνο παγετού, αλλά ταυτόχρονα να εντείνει τις πιέσεις στους υδάτινους πόρους.
Στις προϋποθέσεις που καταγράφει η έκθεση περιλαμβάνονται επίσης τα αρδευτικά δίκτυα, η δυνατότητα αποθήκευσης νερού, η τεχνογνωσία, η διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού και οι επενδύσεις σε διαλογή, συσκευασία και μεταφορά.
Η ευρωπαϊκή αγορά
Το ενδιαφέρον για τις συγκεκριμένες καλλιέργειες συνδέεται και με τη δυναμική της ευρωπαϊκής αγοράς.
Περίπου το 90% των τροπικών φρούτων που καταναλώνονται στην Ευρωπαϊκή Ενωση προέρχεται σήμερα από τρίτες χώρες, σύμφωνα με τη μελέτη.
Οι εισαγωγές αβοκάντο στην Ε.Ε. έχουν σχεδόν πενταπλασιαστεί από το 2010, ενώ τα τροπικά φρούτα εμφανίζουν υψηλότερη μέση αξία εισαγωγής σε σχέση με το σύνολο των νωπών φρούτων.
Την τελευταία τριετία, η μέση αξία εισαγωγής των νωπών φρούτων στην Ε.Ε. διαμορφώθηκε περίπου στα 1,26 ευρώ το κιλό. Στα τροπικά φρούτα, εξαιρουμένων της μπανάνας και του ανανά, έφθασε τα 2,54 ευρώ το κιλό.
Στην κατηγορία των προϊόντων που μπορούν να προσελκύσουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον Ευρωπαίων παραγωγών η Rabobank εντάσσει, πέραν του αβοκάντο και του μάνγκο, το passion fruit και την πιτάγια.
Η ευρωπαϊκή παραγωγή, σύμφωνα με τη μελέτη, δεν αναμένεται να υποκαταστήσει τις εισαγωγές από τις μεγάλες παραγωγικές χώρες. Μπορεί, ωστόσο, να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο σε τμήματα της αγοράς όπου η φρεσκάδα, η ποιότητα και η μικρότερη απόσταση από τον τελικό καταναλωτή έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα.
