Στο «μικροσκόπιο» των ελεγκτικών υπηρεσιών βρίσκονται συναλλαγές Ελλήνων με χώρες που διαθέτουν προνομιακό φορολογικό καθεστώς, περιοχές δηλαδή οι οποίες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «φορολογικοί παράδεισοι»: Ήδη η ΑΑΔΕ έχει καταρτίσει μία λίστα με 42 χώρες όπου ο συντελεστής του φόρου επί των κερδών ή των εισοδημάτων ή του κεφαλαίου είναι ίσος ή κατώτερος από το εξήντα τοις εκατό (60%) του συντελεστή φορολογίας που θα οφειλόταν σύμφωνα με τις διατάξεις της ελληνικής φορολογικής νομοθεσίας.
Η Εφορία έχει εστιάσει σε περιπτώσεις εγχώριων επιχειρήσεων που «μεταφέρουν» κέρδη με την μορφή δαπανών στους εν λόγω «παραδείσους» ώστε να περιοριστεί ο φόρος που καταβάλλεται στην Ελλάδα. Πέρα από τους ελέγχους για την ύπαρξη ή μη των σχετικών τιμολογίων, εξετάζεται και το εάν πίσω από κάθε συναλλαγή υφίσταται πραγματική οικονομική δραστηριότητα, εάν παραδόθηκαν τα προϊόντα ή παρασχέθηκαν οι υπηρεσίες που αναγράφονται στα παραστατικά και κυρίως εάν το κόστος που εμφανίζεται στα βιβλία ανταποκρίνεται σε πραγματική επιχειρηματική ανάγκη.
Ποιες συναλλαγές Ελλήνων στο εξωτερικό ελέγχουν οι αρχές
Η συγκεκριμένη κατηγορία συναλλαγών θεωρείται φορολογικά ευαίσθητη, καθώς η ύπαρξη των συγκεκριμένων «παραδείσων» μπορεί να δημιουργήσει κίνητρα για τεχνητή μεταφορά κερδών και για το λόγο αυτό η νομοθεσία θέτει αυστηρούς κανόνες για την έκπτωση των σχετικών δαπανών από τα ακαθάριστα έσοδα.
Βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, τα έξοδα που αφορούν πληρωμές προς οντότητες με φορολογική έδρα σε αυτές τις περιοχές απορρίπτονται αυτομάτως από την έκπτωση των ακαθάριστων εσόδων. Η μόνη εξαίρεση υφίσταται όταν η ίδια η ελληνική επιχείρηση καταφέρει να ανατρέψει το τεκμήριο, αποδεικνύοντας ότι οι επίμαχες δαπάνες αντιστοιχούν σε πραγματικές, καθημερινές εμπορικές πράξεις και δεν αποτελούν όχημα μεταφοράς υπεραξίας με σκοπό τη φοροαποφυγή.
Η λίστα της ΑΑΔΕ περιλαμβάνει χώρες στις οποίες, κατά το φορολογικό έτος 2024, οι συντελεστές φορολογίας εισοδήματος ή κερδών ήταν τουλάχιστον 40% χαμηλότεροι από τους αντίστοιχους που ισχύουν στην Ελλάδα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται χώρες της ΕΕ και συγκεκριμένα η Κύπρος, η Βουλγαρία, η Ουγγαρία και η Ιρλανδία, ενώ στη λίστα βρίσκονται επίσης χώρες των Βαλκανίων, όπως η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο.
Το κρίσιμο στοιχείο για τις επιχειρήσεις είναι ότι δεν αρκεί να επικαλεστούν την ύπαρξη μιας εμπορικής συναλλαγής, αλλά για να αναγνωριστεί φορολογικά η δαπάνη, θα πρέπει να αποδείξουν ότι είναι πραγματική και συνήθης και ότι δεν αποτελεί μεθόδευση για τη μεταφορά φορολογητέας ύλης σε χώρα με χαμηλότερη φορολογία.
Μάλιστα, το βάρος της απόδειξης πέφτει στην ίδια την επιχείρηση και στον φορολογικό έλεγχο θα πρέπει να είναι σε θέση να παρουσιάσει πλήρη φάκελο τεκμηρίωσης με εμπορικές συμβάσεις, τιμολόγια, αποδεικτικά πληρωμών, στοιχεία διακίνησης αγαθών και κάθε άλλο έγγραφο που αποδεικνύει την πραγματική εκτέλεση της συναλλαγής.
Επίσης, ιδιαίτερα κρίσιμο είναι να αποδεικνύεται και η ουσιαστική παρουσία του αλλοδαπού προμηθευτή ή συνεργάτη.
Με τους νέους ψηφιακούς διασταυρωτικούς ελέγχους, η φορολογική διοίκηση ξεκαθαρίζει πως οποιοδήποτε εικονικό ή διογκωμένο τιμολόγιο εντοπιστεί θα οδηγεί σε άμεσο καταλογισμό επιπλέον φόρων, εξοντωτικών προστίμων και αμφισβήτηση του συνόλου των δηλωθέντων εξόδων της χρήσης.
Ποιες χώρες χαρακτηρίζονται «φορολογικοί παράδεισοι»
Σύμφωνα λοιπόν, με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή (Α1160/2026) ορίζονται ως κράτη που έχουν προνομιακό φορολογικό καθεστώς, σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 6 του άρθρου 65 του ν. 4172/2013, τα κράτη εκείνα στα οποία το νομικό πρόσωπο ή η νομική οντότητα υπόκειται σε φόρο επί των κερδών ή των εισοδημάτων ή του κεφαλαίου του οποίου ο συντελεστής είναι ίσος ή κατώτερος από το εξήντα τοις εκατό (60%) του συντελεστή φορολογίας νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων που θα οφειλόταν σύμφωνα με τις διατάξεις της ελληνικής φορολογικής νομοθεσίας, εάν ήταν φορολογικός κάτοικος ή διατηρούσε μόνιμη εγκατάσταση κατά την έννοια του άρθρου 6 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος στην Ελλάδα.
Οι 42 χώρες που εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή για το φορολογικό έτος 2024, είναι, με αλφαβητική σειρά, οι ακόλουθες:
1. Άγιος Ευστάθιος
2. Αλβανία
3. Ανατολικό Τιμόρ
4. Ανγκουίλα
5. Ανδόρρα
6. Βανουάτου
7. Βερμούδες
8. Βόρεια Μακεδονία
9. Βοσνία -Ερζεγοβίνη
10. Βουλγαρία
11. Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι
12. Γιβραλτάρ (έως και 30/06/2024)
13. Γκέρνσεϋ
14. Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
15. Ιρλανδία
16. Κατάρ
17. Κιργιστάν
18. Κόσσοβο
19. Κύπρος
20. Λιχτενστάιν
21. Μακάο
22. Μαλδίβες
23. Μαυροβούνιο
24. Μολδαβία
25. Μογγολία
26. Μονακό
27. Μπαρμπάντος
28. Μπαχάμες
29. Μπαχρέιν
30. Μπελίζ
31. Μποναίρ
32. Νήσοι Κέϋμαν
33. Νήσοι Μάρσαλ
34. Νήσοι Τερκς και Κάικος
35. Νήσος του Μαν
36. Ουγγαρία
37. Παραγουάη
38. Σάμπα
39. Σαουδική Αραβία
40. Τζέρσεϋ
41. Τοκελάου
42. Τουρκμενιστάν
