ι Γερμανοί ψηφοφόροι προσέρχονται σήμερα, Κυριακή, στις κάλπες για τις εκλογές σε δύο κρατίδια, το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και το Βερολίνο, σε μια διπλή αναμέτρηση που αναμένεται να αυξήσει την πολιτική πίεση στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις πραγματοποιούνται μόλις δύο εβδομάδες μετά τη μεγάλη εκλογική επιτυχία της ακροδεξιάς Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ. Εκεί η AfD συγκέντρωσε περίπου 44% των ψήφων, καταγράφοντας το μεγαλύτερο ποσοστό της σε εκλογές κρατιδίου και ενισχύοντας σημαντικά τη θέση της στην ανατολική Γερμανία.
Οι περιφερειακές εκλογές συνήθως δεν συγκεντρώνουν μεγάλο διεθνές ενδιαφέρον. Αυτή τη φορά, ωστόσο, το αποτέλεσμα θεωρείται σημαντικό τεστ για την κυβέρνηση του Μερτς, καθώς η AfD εμφανίζεται ιδιαίτερα ενισχυμένη και η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) αντιμετωπίζει προβλήματα και στα δύο κρατίδια.
Η AfD διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανατολική Γερμανία
Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η εκλογική μάχη εξελίσσεται σε ιδιαίτερα αμφίρροπη αναμέτρηση μεταξύ της AfD και του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD), του οποίου ηγείται σε τοπικό επίπεδο η δημοφιλής πρωθυπουργός του κρατιδίου, Μανουέλα Σβέσιγκ.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις τοποθετούν την AfD περίπου στο 36%-37% και το SPD σε αντίστοιχο επίπεδο, με μικρές διαφορές ανάλογα με τη μέτρηση. Η CDU, αντίθετα, κινείται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, περίπου στο 6%, και κινδυνεύει να βρεθεί κοντά στο όριο του 5% που απαιτείται για την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο.
Μια αποτυχία της CDU να ξεπεράσει το εκλογικό όριο θα αποτελούσε ιδιαίτερα σοβαρό πλήγμα για το κόμμα του Μερτς και θα μπορούσε να προκαλέσει νέα συζήτηση στο εσωτερικό του για την πολιτική του ηγεσία.
Η αναμέτρηση έχει έντονα τοπικά χαρακτηριστικά, με το κόστος ζωής, τις τιμές των καυσίμων, την υγειονομική περίθαλψη και τα προβλήματα της περιφερειακής οικονομίας να βρίσκονται ψηλά στις προτεραιότητες των ψηφοφόρων.
Πίεση στον Μερτς από την οικονομία και το κόστος ενέργειας
Ο Φρίντριχ Μερτς εξελέγη καγκελάριος πέρυσι υποσχόμενος μεταρρυθμίσεις που θα έβαζαν ξανά τη γερμανική οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης. Η κυβέρνηση, ωστόσο, αντιμετωπίζει επίμονα οικονομικά προβλήματα, ενώ ο ίδιος δυσκολεύεται να ανακτήσει την πολιτική δυναμική που είχε κατά την ανάληψη της εξουσίας.
Οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων έχουν εντείνει την κοινωνική δυσαρέσκεια, ιδιαίτερα στην ανατολική Γερμανία, όπου η εξάρτηση από το αυτοκίνητο για τις καθημερινές μετακινήσεις είναι μεγαλύτερη.
Υπό την πίεση αυτή, η κυβέρνηση παρουσίασε την Παρασκευή 18/9, πακέτο μέτρων για την ανακούφιση των καταναλωτών, μεταξύ άλλων μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων στη βενζίνη και το ντίζελ. Η παρέμβαση ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία οι υψηλές τιμές ενέργειας επιβαρύνουν συνολικά την ευρωπαϊκή οικονομία.
Παράλληλα, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν σημαντική υποχώρηση της δημοτικότητας του Μερτς, με τις τελευταίες μετρήσεις που επικαλείται το Reuters να δείχνουν ποσοστά αποδοχής περίπου 14%.
Παρά την πίεση, κορυφαία στελέχη της CDU εξακολουθούν να τον στηρίζουν. Η αντικατάσταση καγκελαρίου στη Γερμανία αποτελεί, άλλωστε, σύνθετη πολιτική και συνταγματική διαδικασία, ενώ στο εσωτερικό της CDU αναγνωρίζεται ότι τα προβλήματα της οικονομίας δεν θα εξαφανίζονταν με μια αλλαγή προσώπου στην καγκελαρία.
Το Βερολίνο ψηφίζει με φόντο τη στεγαστική κρίση
Στο Βερολίνο, η εικόνα είναι διαφορετική. Εδώ η προεκλογική αντιπαράθεση έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στην έλλειψη κατοικιών και στην εκτόξευση των ενοικίων.
Περίπου το 85% των νοικοκυριών της γερμανικής πρωτεύουσας ζει σε ενοικιαζόμενες κατοικίες, ενώ η πόλη εκτιμάται ότι θα χρειαστεί περίπου 211.000 επιπλέον κατοικίες έως το 2040. Τα ζητούμενα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2014.
Στην τελευταία δημοσκόπηση της Forschungsgruppe Wahlen, το Die Linke βρισκόταν στο 23%, η CDU στο 21% και η AfD περίπου στο 17%, ενώ ακολουθούν το SPD και οι Πράσινοι.
Η στεγαστική κρίση, έχει μετατραπεί σε βασικό πεδίο αντιπαράθεσης. Το Die Linke προτείνει, μεταξύ άλλων, την κατασκευή οικονομικά προσιτών κατοικιών, πάγωμα των ενοικίων για έναν χρόνο και περιορισμό των μελλοντικών αυξήσεων, ενώ CDU και AfD τάσσονται υπέρ περιορισμένης οικιστικής ανάπτυξης σε τμήματα του πρώην αεροδρομίου Τέμπελχοφ.
Η μάχη για το Tempelhofer Feld
Ιδιαίτερο συμβολισμό έχει η συζήτηση για το Tempelhofer Feld, το τεράστιο πάρκο που δημιουργήθηκε στον χώρο του πρώην αεροδρομίου Tempelhof.
Το ζήτημα διχάζει την πόλη: από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη για νέες κατοικίες και από την άλλη η προστασία ενός από τους μεγαλύτερους ελεύθερους χώρους της γερμανικής πρωτεύουσας.
Το 2014, σχεδόν τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων είχαν ταχθεί σε δημοψήφισμα υπέρ της διατήρησης του χώρου σε μεγάλο βαθμό χωρίς οικοδομική ανάπτυξη. Σήμερα, ωστόσο, CDU, FDP και AfD υποστηρίζουν περιορισμένη κατασκευή κατοικιών σε τμήματα της έκτασης, ενώ SPD, Πράσινοι και Die Linke τάσσονται κατά της οικοδόμησης εκεί.
Η AfD και η στρατηγική του «τείχους προστασίας» εναντίον της ακροδεξιάς
Η άνοδος της AfD αποτελεί τον κοινό παρονομαστή των δύο εκλογικών αναμετρήσεων.
Το κόμμα, που δημιουργήθηκε το 2013 ως ευρωσκεπτικιστική πολιτική δύναμη και στη συνέχεια μετακινήθηκε σε πολύ πιο σκληρές ακροδεξιές θέσεις για τη μετανάστευση, τη woke ατζέντα και άλλα ζητήματα, έχει εξελιχθεί σε μία από τις ισχυρότερες πολιτικές δυνάμεις της Γερμανίας.
Σε εθνικό επίπεδο, πρόσφατες δημοσκοπήσεις την τοποθετούν περίπου στο 27%-29%, πάνω από τη CDU/CSU.
Τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα εξακολουθούν να εφαρμόζουν τη λεγόμενη «στρατηγική του τείχους προστασίας» (Brandmauer), αποφεύγοντας κυβερνητικές ή κοινοβουλευτικές συνεργασίες με την AfD.
Η εκλογική της ενίσχυση, ωστόσο, καθιστά ολοένα πιο σύνθετο τον σχηματισμό κυβερνήσεων σε κρατιδιακό επίπεδο, ιδιαίτερα στην ανατολική Γερμανία.
Νέα εσωκομματική πίεση για τον Μερτς
Για τον καγκελάριο, τα αποτελέσματα των δύο κρατιδιακών εκλογών θα αποτελέσουν ένα ακόμη τεστ σε μια ήδη δύσκολη πολιτική περίοδο.
Η συζήτηση για την ηγεσία του έχει ενταθεί μετά την εκλογική επιτυχία της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, ενώ ο ίδιος έχει προσπαθήσει να απορρίψει δημόσια τη συζήτηση περί του πολιτικού του μέλλοντος. Παράλληλα, το CDU βρίσκεται αντιμέτωπο με την ανάγκη να αντιμετωπίσει την άνοδο της AfD χωρίς να εγκαταλείψει τη γραμμή μη συνεργασίας μαζί της.
Ο Μερτς έχει συγκαλέσει για σήμερα, μετά την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων, συνεδρίαση της ηγεσίας του CDU, σε μια ένδειξη της σημασίας που αποδίδεται στην αποψινή εκλογική εικόνα.
Οι κάλπες στα δύο κρατίδια, επομένως, δεν θα καθορίσουν μόνο τις τοπικές κυβερνήσεις. Θα δώσουν ταυτόχρονα μια νέα εικόνα για τον συσχετισμό δυνάμεων στη Γερμανία, την περαιτέρω άνοδο της AfD και την πολιτική αντοχή της κυβέρνησης Μερτς.
