Γιατί οι εκπαιδευτικοί μιλούν για αυξημένη γραφειοκρατία και μεταφορά ευθυνών
Ταυτόχρονα, όμως, ήδη από τις πρώτες εβδομάδες εφαρμογής του νέου πλαισίου έχουν καταγραφεί έντονες αντιδράσεις από εκπαιδευτικούς και διευθυντές σχολείων. Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται η ίδια η ανάγκη για ασφαλείς μαθητικές μετακινήσεις – την οποία αναγνωρίζουν και οι εκπαιδευτικές οργανώσεις – αλλά κυρίως το ερώτημα ποιος έχει την ευθύνη για τους τεχνικούς ελέγχους, πόσο αυξάνεται η γραφειοκρατική επιβάρυνση των σχολείων και αν παρέχεται επαρκής νομική προστασία στους εκπαιδευτικούς που συνοδεύουν τους μαθητές.
Οι δύο αποφάσεις εκδόθηκαν τον Αύγουστο του 2026. Για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση πρόκειται για την ΥΑ 109113/ΓΔ4/19-8-2026, ΦΕΚ Β΄ 5237/19-8-2026, ενώ για την Πρωτοβάθμια για την ΥΑ Φ.12/109328/Δ1/19-8-2026, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5344/31-8-2026. Το νέο πλαίσιο αντικαθιστά τις βασικές υπουργικές αποφάσεις του 2020.
Η εκδρομή γίνεται «εκπαιδευτική δράση»
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η ίδια η φιλοσοφία του θεσμού. Το υπουργείο Παιδείας δεν αντιμετωπίζει πλέον την εκδρομή ως μια απλή ‘έξοδο’ των μαθητών από το σχολείο, αλλά ως ‘εκπαιδευτική δράση’ εκτός σχολικής μονάδας, η οποία πρέπει να συνδέεται με τη σχολική γνώση, το κοινωνικό, πολιτιστικό και φυσικό περιβάλλον, τη βιωματική μάθηση, την κοινωνικοποίηση και την ανάπτυξη του δημοκρατικού ήθους.
Στη λογική αυτή εντάσσονται πλέον με μεγαλύτερη σαφήνεια οι εκπαιδευτικές επισκέψεις σε πολιτιστικούς, επιστημονικούς και ερευνητικούς φορείς, οι δράσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, οι δραστηριότητες ενεργού πολίτη, τα προγράμματα Erasmus+, οι αθλητικές δράσεις, οι επισκέψεις στο εξωτερικό και άλλες οργανωμένες μετακινήσεις.
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου έχει παρουσιάσει το νέο πλαίσιο ως προσπάθεια να ανοίξει περισσότερο το σχολείο στην κοινωνία και στον πραγματικό κόσμο, συνδέοντας τη θεωρητική γνώση με την εμπειρία.
Τουλάχιστον έξι εκπαιδευτικές δράσεις στην Πρωτοβάθμια
Η πιο χαρακτηριστική αλλαγή για τα Δημοτικά είναι ότι προβλέπεται, για πρώτη φορά, ελάχιστος αριθμός έξι εκπαιδευτικών δράσεων ανά τμήμα και ανά σχολικό έτος. Το υπουργείο υποστηρίζει ότι η πρόβλεψη αυτή ενισχύει τη βιωματική διάσταση της εκπαίδευσης. Το πλαίσιο προβλέπει παράλληλα διαφορετικές κατηγορίες δράσεων και συγκεκριμένα όρια. Για παράδειγμα, μπορούν να πραγματοποιούνται έως έξι εκπαιδευτικές επισκέψεις και έως εννέα συνολικά δράσεις συγκεκριμένων κατηγοριών, ενώ προβλέπεται και μία ημερήσια εκπαιδευτική επίσκεψη ανά τμήμα.
Για τις εκπαιδευτικές επισκέψεις στο πλαίσιο εγκεκριμένων προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων προβλέπονται έως δύο επισκέψεις στο εσωτερικό ανά σχολικό έτος για κάθε ομάδα μαθητών που υλοποιεί το πρόγραμμα.
Τι ισχύει στη Δευτεροβάθμια
Στα Γυμνάσια και Λύκεια το νέο πλαίσιο κατηγοριοποιεί αναλυτικά τις μετακινήσεις.
Προβλέπονται, μεταξύ άλλων έως πέντε σχολικοί περίπατοι, έως εννέα διδακτικές επισκέψεις ανά τάξη, τμήμα ή προβλεπόμενη εκπαιδευτική ομάδα, μία ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή, πολυήμερη εκδρομή για τις τάξεις και τις κατηγορίες μαθητών για τις οποίες προβλέπεται, μετακινήσεις στο εξωτερικό, συμμετοχές σε συνέδρια, διαγωνισμούς και άλλες εκπαιδευτικές δράσεις, δράσεις Erasmus+ και σχολικές αθλητικές δραστηριότητες.
Για την τελευταία τάξη Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων και τις αντίστοιχες ειδικές σχολικές δομές προβλέπεται πολυήμερη εκδρομή έως πέντε ημέρες, με δυνατότητα επέκτασης έως επτά ημερών όταν συμπεριλαμβάνονται έως δύο ημέρες αργίας.
Για ημερήσιες και πολυήμερες εκδρομές απαιτείται, κατά κανόνα, συμμετοχή τουλάχιστον 70% των μαθητών της τάξης ή των τμημάτων που μετακινούνται.
Περισσότερη ασφάλεια αλλά και περισσότερες διαδικασίες
Ένας από τους βασικούς άξονες της νέας ρύθμισης είναι η ενίσχυση της ασφάλειας.
Για τις μετακινήσεις με τουριστικά λεωφορεία προβλέπεται ενημέρωση της αρμόδιας υπηρεσίας Τροχαίας και αποστολή συγκεκριμένων στοιχείων πριν από την αναχώρηση, όπως τα στοιχεία του οχήματος και του οδηγού, άδεια κυκλοφορίας, άδεια οδήγησης, ασφαλιστήριο, στοιχεία ΚΤΕΟ και ταχογράφου.
Προβλέπεται επίσης δυνατότητα τροχονομικού ελέγχου πριν από την αναχώρηση, ενώ το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την παρακολούθηση των συνθηκών της οδικής μετακίνησης. Το ζήτημα αυτό έχει εξελιχθεί σε ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης με την εκπαιδευτική κοινότητα. Κι αυτό, γιατί η υπουργική απόφαση προβλέπει ότι ο αρχηγός της δράσης και οι συνοδοί εκπαιδευτικοί έχουν υποχρέωση να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την ασφάλεια των μαθητών και την αποτροπή πρόκλησης βλάβης σε τρίτους. Παράλληλα, στις οδικές μετακινήσεις περιλαμβάνονται προβλέψεις, που οι εκπαιδευτικοί ερμηνεύουν ως διεύρυνση της ευθύνης τους και σε ζητήματα που κανονικά ελέγχονται από αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες.
Ο εκπαιδευτικός ως συνοδός, επόπτης και οργανωτής
Στην Πρωτοβάθμια, η νέα απόφαση προβλέπει τη δημιουργία τριμελούς Επιτροπής Οργάνωσης και Υλοποίησης Εκπαιδευτικών Δράσεων στις σχολικές μονάδες – με εξαίρεση τα ολιγοθέσια σχολεία και τα νηπιαγωγεία. Η επιτροπή αποτελείται από τον διευθυντή ή προϊστάμενο του σχολείου και δύο μόνιμους εκπαιδευτικούς. Είναι υπεύθυνη για τον συντονισμό και την υλοποίηση των δράσεων που απαιτούν μετακίνηση με μέσο μεταφοράς, καθώς και για την εξεύρεση μεταφορικών μέσων. Οι πολυήμερες δράσεις καταχωρίζονται και στο πληροφοριακό σύστημα mySchool.
Μετά την ολοκλήρωση πολυήμερης εκπαιδευτικής δράσης προβλέπεται επίσης σύνταξη έκθεσης για τη διεξαγωγή της, την τήρηση του προγράμματος και τον βαθμό επίτευξης των εκπαιδευτικών στόχων.
Οι εκπαιδευτικοί έχουν ακόμη συγκεκριμένες υποχρεώσεις ως προς την ενημέρωση των μαθητών, την εποπτεία τους, την πρόβλεψη ασφαλών σημείων συγκέντρωσης και την καταγραφή ιατρικών αναγκών, αλλεργιών ή ειδικής διατροφής.
Νέοι κανόνες για κινητά και βιντεοσκοπήσεις
Το νέο πλαίσιο μεταφέρει ουσιαστικά και τους κανόνες σχολικής ζωής εκτός σχολείου. Ειδικότερα, εάν μαθητής φωτογραφίζει, βιντεοσκοπεί ή μαγνητοφωνεί άλλους μαθητές, συνοδούς ή τρίτα πρόσωπα χωρίς συναίνεση, προβλέπεται διαδικασία παράδοσης της ηλεκτρονικής συσκευής στους συνοδούς για φύλαξη. Η συσκευή επιστρέφεται στον γονέα ή κηδεμόνα μετά το τέλος της δράσης και το περιστατικό καταγράφεται στο Ημερολόγιο Σχολικής Ζωής.
Αυστηρότεροι κανόνες για τα τουριστικά γραφεία
Το νέο πλαίσιο εισάγει επίσης περισσότερες απαιτήσεις για τα τουριστικά γραφεία που αναλαμβάνουν μαθητικές μετακινήσεις.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η υποβολή συγκεκριμένων δικαιολογητικών, ενώ για τον υπεύθυνο και το προσωπικό, που πρόκειται να συμμετάσχει στη συνοδεία μαθητών προβλέπεται η προσκόμιση αποσπάσματος ποινικού μητρώου. Προβλέπονται ακόμη φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα και ασφαλιστική κάλυψη επαγγελματικής αστικής ευθύνης και σχετικών εξόδων.
Στις πολυήμερες μετακινήσεις προβλέπεται διαδικασία πρόσκλησης ενδιαφέροντος και αξιολόγησης προσφορών, με συμμετοχή στη διαδικασία εκπροσώπων της σχολικής κοινότητας.
Οι εκπαιδευτικοί αντιδρούν: «Δεν είναι δική μας δουλειά ο τεχνικός έλεγχος»
Οι αντιδράσεις δεν αφορούν την παιδαγωγική αξία των εκδρομών. Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας, στην ανακοίνωσή της στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, αναγνωρίζει ρητά ότι οι εκπαιδευτικές επισκέψεις και οι δράσεις εκτός σχολείου έχουν σημαντική παιδαγωγική αξία και συμβάλλουν στα μαθησιακά αποτελέσματα και στην ανάπτυξη των μαθητών.
Η ένστασή της αφορά κυρίως τον τρόπο εφαρμογής του νέου πλαισίου. Η ΔΟΕ υποστηρίζει, ότι η νέα απόφαση δημιουργεί σημαντικό διοικητικό και γραφειοκρατικό βάρος μέσω της τριμελούς επιτροπής, των εκθέσεων, των καταχωρίσεων στο mySchool και των διαδικασιών έγκρισης. Παράλληλα θεωρεί, ότι μεταφέρονται στους εκπαιδευτικούς ευθύνες που σχετίζονται με την καταλληλότητα των οχημάτων, την τήρηση των ορίων ταχύτητας και την καταλληλότητα των χώρων, που επισκέπτονται οι μαθητές.
Συγκεκριμένα, η Ομοσπονδία ζητά απόσυρση της συγκεκριμένης υπουργικής απόφασης και νέο διάλογο με τις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες, κατάργηση της υποχρεωτικής τριμελούς επιτροπής, απλοποίηση των διαδικασιών, σαφή οριοθέτηση των ευθυνών των συνοδών, πλήρη νομική κάλυψη των εκπαιδευτικών, κεντρικό μητρώο πιστοποιημένων μεταφορέων, διενέργεια των τεχνικών και ασφαλιστικών ελέγχων από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές, κρατική οικονομική μέριμνα ώστε οι μαθητικές μετακινήσεις να μπορούν να είναι δωρεάν για όλους. Μάλιστα, η ΔΟΕ έχει καλέσει τους Συλλόγους Διδασκόντων, μέχρι να υπάρξει αλλαγή του πλαισίου, να περιοριστούν σε περιπάτους και εκπαιδευτικές επισκέψεις που δεν απαιτούν μετακίνηση με λεωφορείο.
Και οι διευθυντές ζητούν αλλαγές
Ξεχωριστή σημασία έχει η παρέμβαση της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ένωσης Διευθυντών/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Η Ένωση δεν ζητά κατάργηση των ελέγχων ασφαλείας. Το αίτημά της είναι κυρίως να γίνει το σύστημα λειτουργικότερο και να διαχωριστούν οι αρμοδιότητες.
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν δημοσιοποιηθεί είναι ο εκπαιδευτικός να έχει την ευθύνη για την επιλογή κατάλληλου προορισμού, την παιδαγωγική οργάνωση και την εποπτεία των μαθητών, ενώ οι τεχνικές πιστοποιήσεις και οι έλεγχοι νομιμότητας να παραμένουν στους παρόχους και στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Επίσης, για τις ημερήσιες μετακινήσεις να υπάρχει μία διαδικασία επιλογής μεταφορέα στην αρχή της σχολικής χρονιάς, με τουλάχιστον τρεις συγκρίσιμες προσφορές, αντί να επαναλαμβάνεται κάθε φορά ολόκληρη η διαδικασία. Οι πολυήμερες εκδρομές να εξακολουθούν να έχουν ξεχωριστή διαδικασία επιλογής, λόγω της διαφορετικής πολυπλοκότητας, του κόστους και της διαμονής. Επιπλέον, για μικρές ημερήσιες μετακινήσεις προτείνεται διαφορετική αντιμετώπιση των τροχονομικών ελέγχων. Συγκεκριμένα, η Ένωση προτείνει για διαδρομές έως 35 χιλιόμετρα να μην απαιτείται σε κάθε περίπτωση επιτόπιος έλεγχος κατά την αναχώρηση, αλλά να αποστέλλονται ηλεκτρονικά εκ των προτέρων τα στοιχεία του οχήματος και του οδηγού. Για μεγαλύτερες αποστάσεις προτείνει να διατηρηθεί ο επιτόπιος έλεγχος. Ζητά ακόμη τη δημιουργία κεντρικού ή περιφερειακού μητρώου μεταφορέων και τουριστικών γραφείων, ώστε να μην συγκεντρώνονται ξανά και ξανά τα ίδια δικαιολογητικά από κάθε σχολείο. Στη συνέχεια, ζητά μεγαλύτερη ευελιξία όταν παρουσιάζεται έκτακτη αλλαγή στα δεδομένα μιας μετακίνησης, αλλά και δυνατότητα δεύτερης εκπαιδευτικής επίσκεψης μέσα στον ίδιο μήνα όταν υπάρχει τεκμηριωμένη παιδαγωγική ανάγκη.
Το οικονομικό ζήτημα
Ένα ακόμη θέμα που αναδεικνύουν οι εκπαιδευτικοί είναι το κόστος. Το υπουργείο προβλέπει τη δυνατότητα σύμπραξης σχολικών μονάδων, ώστε να μπορούν περισσότερα σχολεία να οργανώνουν από κοινού εκπαιδευτικές μετακινήσεις και να αξιοποιούν καλύτερα τα διαθέσιμα μέσα. Η ρύθμιση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο περιορισμού του κόστους ανά μαθητή.
Η ΔΟΕ, ωστόσο, θέτει ευρύτερα το ζήτημα και ζητά κρατική οικονομική μέριμνα, ώστε η οικονομική δυνατότητα μιας οικογένειας να μην αποτελεί παράγοντα αποκλεισμού ενός παιδιού από μια εκπαιδευτική δράση.
Οι συνοδοί
Το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες αναλογίες συνοδών στη Δευτεροβάθμια: ένας εκπαιδευτικός ανά 25 μαθητές για μετακινήσεις στο εσωτερικό και ένας ανά 20 για μετακινήσεις στο εξωτερικό, χωρίς να υπολογίζεται στην αναλογία ο αρχηγός της δράσης. Υπάρχει δυνατότητα ορισμού έως δύο επιπλέον συνοδών σε ειδικά αιτιολογημένες περιπτώσεις.
Για τις δομές Ειδικής Αγωγής προβλέπονται ειδικότερες ρυθμίσεις, με αυξημένη δυνατότητα ορισμού συνοδών ώστε να εξασφαλίζεται η ασφαλής και ισότιμη συμμετοχή των μαθητών.
Στην Πρωτοβάθμια προβλέπεται, επίσης, δυνατότητα αύξησης του αριθμού των συνοδών όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο για την ασφαλή μετακίνηση και εποπτεία των παιδιών.
Οι νυχτερινές μετακινήσεις
Παράλληλα με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις, προβληματισμός έχει εκφραστεί και από επαγγελματικούς φορείς του τουρισμού σχετικά με το άρθρο 25 της υπουργικής απόφασης για τη Δευτεροβάθμια. Ο Σύλλογος Τουριστικών Γραφείων Νομού Τρικάλων έχει ζητήσει τροποποίηση της συγκεκριμένης διάταξης, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει ανάγκη σαφέστερης διατύπωσης σχετικά με το επιτρεπόμενο ωράριο των οδικών μετακινήσεων κατά τις πολυήμερες εκδρομές. Ο φορέας υποστηρίζει, ότι το κείμενο δημιουργεί περιθώριο διαφορετικών ερμηνειών και ζητά να αποσαφηνιστεί ρητά ότι οι μαθητικές οδικές μετακινήσεις πραγματοποιούνται μεταξύ 06:00 και 22:00. Με τη συγκεκριμένη παρέμβαση, προστίθεται μία ακόμη διάσταση στο θέμα των μετακινήσεων, καθώς το νέο πλαίσιο δεν απασχολεί μόνο εκπαιδευτικούς και σχολικές μονάδες, αλλά και τους επαγγελματίες που αναλαμβάνουν τις μαθητικές μετακινήσεις.
