Οι ευθύνες του ΣΚΑΪ για προβολή έμφυλων διακρίσεων και στερεοτύπων που υποβαθμίζουν το γυναικείο φύλο
Μια ιστορική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που δικαιώνει την κρίση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) κατά του τηλεοπτικού σταθμού ΣΚΑΪ, σχετικά με το περιεχόμενο που προβλήθηκε κατά τη διάρκεια του ριάλιτι «Big Brother».
Συγκεκριμένα, στον κύκλο του «Big Brother» που πρόβαλε ο σταθμός το 2020 με παρουσιαστή τον Χάρη Βαρθακούρη, κατά τη διάρκεια της 24ωρης ζωντανής μετάδοσης (Live Streaming) από την επίσημη ιστοσελίδα του ΣΚΑΪ, ένας παίκτης προέβη σε χυδαίες δηλώσεις αναφερόμενος στις ερωτικές σχέσεις, λέγοντας χαρακτηριστικά πως «αν η γυναίκα δεν ενδώσει, έχει βιασμό».
Το περιστατικό προκάλεσε άμεσα κύμα έντονων αντιδράσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Φορείς και πολιτικά κόμματα απαίτησαν την άμεση παρέμβαση των αρχών, ενώ παράλληλα οι χορηγοί της εκπομπής απέσυραν μαζικά τις διαφημίσεις τους. Υπό το βάρος της καθολικής κατακραυγής, ο ΣΚΑΪ απέβαλε τον παίκτη από το ριάλιτι και διέκοψε προσωρινά τη ζωντανή διαδικτυακή μετάδοση.
Στη συνέχεια, το ΕΣΡ εξέτασε την υπόθεση και επέβαλε στον ΣΚΑΪ συνολικό διοικητικό πρόστιμο ύψος 150.000 ευρώ. Η απόφαση της Ανεξάρτητης Αρχής βασίστηκε στην προβολή ποιοτικά υποβαθμισμένου οπτικοακουστικού περιεχομένου, στην παραβίαση της υποχρέωσης σεβασμού της ανθρώπινης αξίας και στην προώθηση συμπεριφορών που εμπεριέχουν έμφυλες διακρίσεις και υποτιμούν το γυναικείο φύλο. Ωστόσο ο τηλεοπτικός σταθμός προσέφυγε στο ΣτΕ, ζητώντας την ακύρωση της ποινής με το επιχείρημα ότι το ΕΣΡ στερείται αρμοδιότητας για το υλικό που προβάλλεται στο διαδίκτυο. Υποστήριξε ότι η επίμαχη φράση δεν μεταδόθηκε ποτέ στον τηλεοπτικό αέρα, αλλά μέσω Live Streaming αποκλειστικά στο διαδίκτυο.
Η πρόσφατη απόφαση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου της χώρας, ωστόσο, απέρριψε τους ισχυρισμούς του σταθμού και δικαίωσε πλήρως το ΕΣΡ. Στο σκεπτικό της απόφασης υπογραμμίζεται ότι «οι ιδιωτικοί φορείς τηλεοπτικού σταθμού υπέχουν τις ίδιες υποχρεώσεις που ισχύουν για την ΕΡΤ όσον αφορά τη διασφάλιση της ποιοτικής στάθμης και τον σεβασμό της αξίας του ανθρώπου όχι μόνο στις τηλεοπτικές εκπομπές που μεταδίδονται από τον τηλεοπτικό σταθμό, αλλά και στο περιεχόμενο των διαδικτυακών ιστοτόπων τους».
Το δικαστήριο διευκρίνισε ότι οι πάροχοι οπτικοακουστικών υπηρεσιών δεσμεύονται από τη νομοθεσία «για τη μη μετάδοση προγραμμάτων που εμπεριέχουν έμφυλες διακρίσεις και στερεότυπα και υποβαθμίζουν το γυναικείο φύλο».
Σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ, η ελεγκτική και κυρωτική αρμοδιότητα του ΕΣΡ δεν περιορίζεται μόνο στην κλασική τηλεόραση, αλλά επεκτείνεται ρητά και στο ψηφιακό/διαδικτυακό περιεχόμενο (Web TV, Live Streaming, On-Demand υπηρεσίες) που παρέχουν οι τηλεοπτικοί φορείς. Κατά συνέπεια, έκρινε ως απόλυτα αιτιολογημένη την απόφαση του ΕΣΡ, επιβεβαιώνοντας ότι ο έλεγχος τήρησης των νόμιμων υποχρεώσεων στο διαδίκτυο υπάγεται στην αρμοδιότητά του.
Η δικαστική κρίση κατέληξε ότι ο σταθμός φέρει ακέραιη και αντικειμενική ευθύνη για τη λήψη αποτελεσματικών μέτρων αποτροπής τέτοιου περιεχομένου, σφραγίζοντας με την απόφασή της ότι το διαδίκτυο δεν αποτελεί «νομικό κενό» ή καταφύγιο για την αποφυγή κυρώσεων, ενώ υποχρεώνει τους τηλεοπτικούς σταθμούς να εφαρμόζουν τους κανόνες δεοντολογίας εξίσου αυστηρά σε όλες τις ψηφιακές τους πλατφόρμες.
