By Ρένα Παυλάκη
Σε μια εποχή ακραίων καιρικών φαινομένων, η έγκαιρη εκτέλεση των έργων και η ανθεκτικότητά τους, αποτελούν προτεραιότητα για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, δηλώνει ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Συντήρησης Οδοποιίας και Οδικής Ασφάλειας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου
Στην τελική ευθεία για τη δημοπράτησή του βρίσκεται πλέον το μεγάλο έργο αντιπλημμυρικής προστασίας του Αρχαγγέλου, έπειτα από μια εξαιρετικά χρονοβόρα και δαιδαλώδη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης,
Την εξέλιξη αυτή επιβεβαίωσε ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Συντήρησης Οδοποιίας και Οδικής Ασφάλειας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Λαμπριανός, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» της Ρένας Παυλάκη, στον απόηχο της κακοκαιρίας που έπληξε τη Ρόδο την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου.
Ο κ. Λαμπριανός περιέγραψε τόσο τη γραφειοκρατική διαδρομή του έργου στον Αρχάγγελο όσο και την εικόνα που αποκόμισαν τα τεχνικά συνεργεία της Περιφέρειας από τις αυτοψίες που πραγματοποιήθηκαν μετά την κακοκαιρία, υπογραμμίζοντας ότι τα αντιπλημμυρικά έργα που έχουν κατασκευαστεί τα τελευταία χρόνια ανταποκρίθηκαν πλήρως στη μεγάλη δοκιμασία των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στο εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων που υλοποιείται στη Ρόδο μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2023 και την κακοκαιρία «Bora» του 2024, αλλά και στο γεγονός ότι, όπως επισήμανε, η Περιφέρεια είναι σήμερα ο μοναδικός φορέας που υλοποιεί αντιπλημμυρικά έργα στο νησί, παρότι η σχετική αρμοδιότητα δεν είναι αποκλειστικά δική της.
Αρχάγγελος: Από τον Δεκέμβριο του 2023 έως τον Φεβρουάριο του 2026 για τις περιβαλλοντικές εγκρίσεις
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο αντιπλημμυρικό έργο του Αρχαγγέλου, για το οποίο η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου χρειάστηκε να διανύσει μια μακρά διαδικασία γνωμοδοτήσεων και εγκρίσεων, με την αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία να εγείρει ζητήματα που αφορούσαν την αισθητική και την προστασία του φυσικού ανάγλυφου.
Σύμφωνα με τον κ. Λαμπριανό, η διαδικασία αυτή εκτάθηκε από τον Δεκέμβριο του 2023 έως τον Φεβρουάριο του 2026, προκαλώντας σημαντική καθυστέρηση στην εξέλιξη ενός έργου κρίσιμου για την ασφάλεια του οικισμού.
Όπως εξήγησε, η Περιφέρεια είχε υποβάλει στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την έκδοση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ). Ωστόσο, προέκυψαν ζητήματα σχετικά με την οπτική επίδραση της σχεδιαζόμενης αντιπλημμυρικής τάφρου στο τοπίο της περιοχής.
«Εκεί, στο σημείο που θα κάνουμε την τάφρο, δεν υπάρχουν αρχαία. Υπάρχει όμως το εδαφικό ανάγλυφο, το οποίο προφανώς ενόχλησε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος αναγνώρισε ότι υπήρξε υπερβολή στην αντιμετώπιση του συγκεκριμένου ζητήματος, χωρίς ωστόσο να αμφισβητήσει τον θεσμικό ρόλο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.
«Η αρχαιολογία προσπαθεί το καλύτερο. Δεν μπορούμε να πούμε ότι δεν το θέλει αυτό. Όμως πρέπει να βρει τον δικό της ρυθμό», σημείωσε, προσθέτοντας ότι από την πλευρά της Περιφέρειας δόθηκαν όλες οι απαραίτητες διαβεβαιώσεις πως η παρέμβαση θα συνδυάζει τη λειτουργικότητα της αντιπλημμυρικής προστασίας με τον σεβασμό στην αρχιτεκτονική του τοπίου.
«Σεβόμαστε τον άνθρωπο, το περιβάλλον, το τοπίο, τη γραφικότητα ενός οικισμού. Όλα αυτά είναι συνυφασμένα. Όλα υπολογίζονται, τα σταθμίζουμε και προχωράμε», τόνισε.
Μετά την εξέλιξη της διαδικασίας γνωμοδοτήσεων και την εμπλοκή του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, το έργο έχει πλέον εισέλθει, σύμφωνα με τον ίδιο, στην τελική φάση πριν από τη δημοπράτηση.
Απομένουν οι τελευταίες διαδικασίες και η ενσωμάτωση των απαιτούμενων παρατηρήσεων.
«Είμαστε στην τελική ευθεία», ήταν η απάντησή του για την πορεία του έργου, το οποίο, όπως υπογράμμισε, σχεδιάζεται με στόχο να εξασφαλίσει διαχρονική προστασία στον οικισμό.
Η μεγάλη δοκιμασία της 14ης Οκτωβρίου: «Τα αντιπλημμυρικά λειτούργησαν υποδειγματικά»
Η συζήτηση στράφηκε στη συνέχεια στην εικόνα που άφησε πίσω της η πρόσφατη κακοκαιρία και στα αποτελέσματα των αυτοψιών που διενήργησαν οι τεχνικές υπηρεσίες της Περιφέρειας.
Ο κ. Λαμπριανός ανέφερε ότι καταγράφηκαν βλάβες στο οδικό δίκτυο, οι οποίες ωστόσο ήταν διαχειρίσιμες, ενώ οι παρεμβάσεις των συνεργείων ξεκίνησαν αμέσως μετά την υποχώρηση της βροχόπτωσης.
«Δουλέψαμε ακόμα και νύχτα, ώστε να μπορέσουμε να απομονώσουμε τα σημεία όπου είχαν υποστεί βλάβες τα οδικά δίκτυα και να αποφύγουμε τα χειρότερα», σημείωσε.
Το σημαντικότερο όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν ο έλεγχος της αντοχής των αντιπλημμυρικών έργων, τόσο των πρόσφατων όσο και εκείνων που κατασκευάστηκαν μετά τις πυρκαγιές του 2023.
Στο ερώτημα εάν τα έργα ανταποκρίθηκαν στις συνθήκες της πρωτοφανούς κακοκαιρίας, η απάντησή του ήταν απολύτως σαφής:
«Λειτούργησαν υποδειγματικά».
Ο προϊστάμενος της αρμόδιας Διεύθυνσης εξήγησε ότι η πραγματική δοκιμασία ενός αντιπλημμυρικού έργου δεν περιορίζεται στον όγκο του νερού που δέχεται, αλλά αφορά και τη διάρκεια της υδραυλικής πίεσης.
Η συνεχής ροή μεγάλων ποσοτήτων νερού μέσα στις τεχνικές κατασκευές δημιουργεί ισχυρές καταπονήσεις και διατμητικές τάσεις, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν παραμορφώσεις ή αστοχίες.
Στην περίπτωση των έργων που ελέγχθηκαν μετά την κακοκαιρία, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν διαπιστώθηκαν τέτοια προβλήματα.
«Αντέξανε, οπότε δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Πραγματικά, από τη μία ήταν αυτό το καταστροφικό φαινόμενο και από την άλλη ήταν ένα τεστ, μια μεγάλη δοκιμή», ανέφερε.
Επισήμανε μάλιστα ότι τα νέα έργα κατασκευάζονται με υψηλές τεχνικές προδιαγραφές, ακριβώς επειδή οι κλιματικές συνθήκες έχουν αλλάξει και η ανθεκτικότητα των υποδομών αποτελεί πλέον κορυφαία προτεραιότητα.
«Ένα έργο το θέλουμε να είναι διαχρονικό. Δεν αρκεί να είναι απλώς λειτουργικό. Πρέπει να αντέξει στις δοκιμές και στα φαινόμενα που είναι πολύ καταστροφικά. Με το νερό δεν τα βάζεις», υπογράμμισε.
Από τις Πεταλούδες και την Παστίδα έως το Γεννάδι: Το εκτεταμένο δίκτυο αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων
Ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της συνέντευξης ήταν η συνολική αποτύπωση των περιοχών στις οποίες έχουν πραγματοποιηθεί αντιπλημμυρικά έργα από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου τα τελευταία χρόνια.
Ο κ. Λαμπριανός αναφέρθηκε σε παρεμβάσεις στις Πεταλούδες, την Παστίδα, τα Μαριτσά και το Φαληράκι, καθώς και σε πλήθος ακόμη σημείων της κεντρικής και νότιας Ρόδου.
Μεταξύ αυτών, μνημόνευσε έργα στην περιοχή του ποταμού Μάκαρη, στον Πλατανερό, στην ευρύτερη περιοχή του Αρχαγγέλου, στο Κιοτάρι, στο Γεννάδι, καθώς και παρεμβάσεις προς την Ιξιά.
Όπως εξήγησε, σημαντικό μέρος αυτού του προγράμματος ξεκίνησε μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2023, όταν η απώλεια τεράστιων εκτάσεων βλάστησης δημιούργησε πρόσθετους κινδύνους πλημμυρικών απορροών.
Η βλάστηση λειτουργεί ως φυσικός μηχανισμός συγκράτησης των υδάτων και η απώλειά της συνεπάγεται μεγαλύτερες και ταχύτερες επιφανειακές απορροές.
«Η περιορισμένη βλάστηση μειώνει πάρα πολύ την ικανότητα του εδάφους να συγκρατήσει τα ύδατα. Αυτό σημαίνει ότι κάπου θα διοχετευτούν. Προσπαθούμε λοιπόν να τα περιορίσουμε, να τα ελέγξουμε και να μην είναι ανεξέλεγκτα», εξήγησε.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι το πρόγραμμα αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων δεν έχει ολοκληρωθεί, καθώς οι ανάγκες παραμένουν μεγάλες και νέες εργασίες βρίσκονται στον σχεδιασμό.
Καθαρισμοί ρεμάτων από το καλοκαίρι – Η απαράδεκτη πρακτική της απόρριψης κλαδιών και μπαζών
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στους καθαρισμούς των ρεμάτων, τους οποίους ο κ. Λαμπριανός χαρακτήρισε καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη των πλημμυρικών φαινομένων.
Όπως ανέφερε, οι εργασίες ξεκίνησαν εγκαίρως κατά τους θερινούς μήνες, με προτεραιότητα στις περιοχές που παρουσιάζουν ιστορικά μεγαλύτερη επικινδυνότητα.
«Τα ρέματα πρέπει οπωσδήποτε να τα φροντίσεις εγκαίρως, να τα καθαρίσεις στην ξερή περίοδο, στους καλοκαιρινούς μήνες. Είναι μεγάλο πλεονέκτημα αυτό», επισήμανε.
Οι παρεμβάσεις ξεκίνησαν από το βόρειο τμήμα της Ρόδου, με έμφαση στην Παστίδα, την Κρεμαστή και άλλες περιοχές που έχουν δοκιμαστεί επανειλημμένα από πλημμύρες, και επεκτάθηκαν σταδιακά προς τη Νότια Ρόδο, αλλά και εντός της πόλης, όπως στο ρέμα του Ροδινιού.
Ο κ. Λαμπριανός περιέγραψε τη διαρκή κινητοποίηση μηχανημάτων και συνεργείων, τονίζοντας ότι υπάρχει εκτεταμένη φωτογραφική τεκμηρίωση των εργασιών.
Δεν έκρυψε ωστόσο την αγανάκτησή του για ένα φαινόμενο που υπονομεύει στην πράξη τις προσπάθειες αντιπλημμυρικής προστασίας: την απόρριψη κλαδιών, καλαμιών και άλλων υλικών μέσα στις κοίτες των ρεμάτων, ακόμη και αμέσως μετά τον καθαρισμό τους.
Έφερε μάλιστα ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την Παστίδα, όπου, όπως ανέφερε, μετά την επέμβαση των συνεργείων, πολίτες πέταξαν ξανά μέσα στο ρέμα φυτικά υπολείμματα από τον καθαρισμό ιδιωτικών χώρων.
Κατά τον ίδιο, ορισμένοι αντιμετωπίζουν την παρουσία των συνεργείων ως ευκαιρία για να απαλλαγούν από τα δικά τους απορρίμματα, θεωρώντας ότι θα περισυλλεγούν μαζί με τα υπόλοιπα υλικά.
Πρόκειται για μια πρακτική που μπορεί να ακυρώσει την αποτελεσματικότητα των καθαρισμών και να δημιουργήσει νέους κινδύνους σε περίπτωση έντονης βροχόπτωσης.
Ο κ. Λαμπριανός απηύθυνε παράλληλα έκκληση στους πολίτες να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις προειδοποιήσεις των αρμόδιων αρχών και να αποφεύγουν κάθε επικίνδυνη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια ακραίων καιρικών φαινομένων.
«Προτείνω σε όλο τον κόσμο να παίρνει στα σοβαρά τις ειδοποιήσεις και τις ανακοινώσεις. Είναι πραγματικά επικίνδυνο», τόνισε.
Τα 29,5 εκατ. ευρώ και οι ανάγκες που δεν σταματούν
Αναφερόμενος στην πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 29,5 εκατ. ευρώ που εξασφαλίστηκε για έργα αποκατάστασης και αντιπλημμυρικής προστασίας στη Ρόδο, ο κ. Λαμπριανός εξήγησε ότι η διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων προϋποθέτει συστηματική προετοιμασία, τεκμηριωμένες προτάσεις και εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση των αναγκών.
Υπογράμμισε μάλιστα ότι, όσο μεγάλο κι αν ακούγεται ένα ποσό δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, οι πραγματικές ανάγκες των υποδομών είναι ακόμη μεγαλύτερες.
«Ακούγεται τεράστιο το ποσό, αλλά πιστέψτε με, δεν περισσεύει ούτε ένα ευρώ. Δεν φαντάζεστε τις ανάγκες των έργων», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας τον μεγάλο όγκο παρεμβάσεων που απαιτούνται στην οδοποιία, στα αντιπλημμυρικά έργα, στα ρέματα, στις γέφυρες και στις λοιπές τεχνικές υποδομές.
Η εμπειρία των τελευταίων δύο ετών, με τις συνέπειες των πυρκαγιών και τις επαναλαμβανόμενες κακοκαιρίες, έχει δημιουργήσει, όπως ανέφερε, ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες για τις τεχνικές υπηρεσίες.
«Σφυρηλατηθήκαμε πάρα πολύ με όλα όσα έχουν συμβεί μέσα σε δύο χρόνια», σημείωσε.
Έθεσε παράλληλα και μία ακόμη κρίσιμη διάσταση: τη συντήρηση των έργων μετά την κατασκευή τους.
«Οι ανάγκες δεν σταματούν ποτέ. Ούτε στα αντιπλημμυρικά, ούτε στις οδοποιίες, ούτε στα λιμενικά, ούτε στα κτηριακά. Και όταν κάνεις ένα έργο, μετά ένα μεγάλο στοίχημα είναι η συντήρησή του», υπογράμμισε.
«Γιατί μόνο εμείς; Θέλουμε να κάνουν έργα και οι υπόλοιποι»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η τοποθέτηση του κ. Λαμπριανού για την κατανομή των αρμοδιοτήτων και την ανάληψη ευθύνης από τους φορείς της Πολιτείας.
Με αφορμή την επισήμανση ότι η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου είναι σήμερα ο μοναδικός φορέας που υλοποιεί αντιπλημμυρικά έργα στη Ρόδο, παρότι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει συναφείς αρμοδιότητες και για άλλους φορείς, ο προϊστάμενος της αρμόδιας Διεύθυνσης ήταν κατηγορηματικός.
«Αυτή είναι η αλήθεια. Και πιστέψτε με, δεν θέλουμε αυτήν την αλήθεια, με την έννοια ότι γιατί να μην κάνουν και οι υπόλοιποι; Γιατί μόνο εμείς; Δεν διεκδικούμε βραβείο. Θέλουμε και τους υπόλοιπους, γιατί όχι;»
Όπως εξήγησε, η Περιφέρεια δεν αντιμετωπίζει την αντιπλημμυρική προστασία ως πεδίο διεκδίκησης αναγνώρισης, αλλά ως υποχρέωση απέναντι στην κοινωνία και στις αυξανόμενες απειλές της κλιματικής κρίσης.
«Δεν θα αφήσουμε αυτό το πεδίο που λέγεται αντιπλημμυρικά στο έλεος. Θα δουλέψουμε πάνω σε αυτό. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τα σημάδια των καιρών, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το τι έρχεται στο μέλλον», επισήμανε.
Κλείνοντας τη συνέντευξη, κλήθηκε να σχολιάσει και το παράδοξο που παρατηρείται συχνά στον δημόσιο διάλογο: ότι οι φορείς που υλοποιούν έργα βρίσκονται πολλές φορές περισσότερο στο επίκεντρο της κριτικής από εκείνους που δεν αναλαμβάνουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες.
Η απάντησή του ήταν χαρακτηριστική: Όταν δεν κάνεις ένα έργο, μπορεί να δεχθείς επικρίσεις. Όταν όμως το κάνεις, οι επικρίσεις, όπως είπε, πολλαπλασιάζονται «επί δέκα».
Φωτογραφίες καθαρισμού ρεμάτων εντός του Αρχαγγέλου:
