Αύξηση 24% στις καταγεγραμμένες αυτοκτονίες το 2025, σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ – Η πρόταση για πιλοτική συνεργασία με την ΕΛΑΣ και την αξιοποίηση στοιχείων από τη διερεύνηση των θανάτων με στόχο την πρόληψη
Την ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης των αυτοκτονιών στην Ελλάδα αναδεικνύει η ΚΛΙΜΑΚΑ, παρουσιάζοντας στοιχεία που αποτυπώνουν αύξηση των καταγεγραμμένων περιστατικών κατά περίπου 24% το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Με αφορμή τα δεδομένα αυτά, η οργάνωση καταθέτει πρόταση για τη δημιουργία ενός πιο οργανωμένου μηχανισμού πρόληψης, στον οποίο θα μπορούσε να συμβάλει και η Ελληνική Αστυνομία, μέσα από την αξιοποίηση πληροφοριών που συγκεντρώνονται κατά τη διερεύνηση των θανάτων.
Αυτοκτονίες: Πώς η Αστυνομία μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη
Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ, το 2024 καταγράφηκαν 469 αυτοκτονίες, ενώ το 2025 ο αριθμός τους έφτασε περίπου τις 580. Την ίδια περίοδο, οι θάνατοι από τροχαία δυστυχήματα μειώθηκαν από 665 σε περίπου 520, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που επικαλείται η οργάνωση, καταγράφοντας πτώση της τάξης του 22%.
Η σύγκριση αυτή αποτελεί την αφετηρία της παρέμβασης της ΚΛΙΜΑΚΑ, η οποία θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: Εφόσον η συστηματική καταγραφή των τροχαίων δυστυχημάτων, η διερεύνηση των αιτιών τους και η εφαρμογή στοχευμένων μέτρων αποτελούν βασικά εργαλεία για την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, θα μπορούσε μια αντίστοιχη προσέγγιση να συμβάλει και στην πρόληψη των αυτοκτονιών;
Πώς η διερεύνηση των θανάτων μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη
Όπως επισημαίνει η ΚΛΙΜΑΚΑ, η αυτοκτονία αποτελεί ένα σύνθετο φαινόμενο, το οποίο δεν μπορεί να αποδοθεί σε μία και μοναδική αιτία. Παράγοντες που σχετίζονται με την ψυχική και τη σωματική υγεία, τις οικογενειακές και κοινωνικές συνθήκες, την οικονομική πίεση, την κοινωνική απομόνωση ή σημαντικές απώλειες ενδέχεται να συνυπάρχουν και να αλληλεπιδρούν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η οργάνωση αναδεικνύει τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Ελληνική Αστυνομία, καθώς οι αστυνομικές αρχές είναι συχνά από τις πρώτες υπηρεσίες που καλούνται να διερευνήσουν τις συνθήκες ενός θανάτου.
Κατά τη διαδικασία αυτή, συγκεντρώνονται πληροφορίες για τις συνθήκες του περιστατικού, ενδεχόμενες αλλαγές που είχαν προηγηθεί στη ζωή του ανθρώπου, αλλά και στοιχεία που, εφόσον εξεταστούν συνολικά από ειδικούς, θα μπορούσαν να αναδείξουν επαναλαμβανόμενους παράγοντες κινδύνου.
Οι πληροφορίες αυτές δεν αρκούν από μόνες τους για να εξηγήσουν τους λόγους μιας αυτοκτονίας. Ωστόσο, η επιστημονική αξιοποίησή τους, σε συνδυασμό με τα δεδομένα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, θα μπορούσε να προσφέρει μια πληρέστερη εικόνα του φαινομένου και να συμβάλει στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων παρεμβάσεων πρόληψης.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΚΛΙΜΑΚΑ προτείνει την εφαρμογή ενός πιλοτικού προγράμματος διάρκειας ενός έτους, σε συγκεκριμένη περιοχή της χώρας, με τη συνεργασία της Ελληνικής Αστυνομίας και την επιστημονική υποστήριξη της οργάνωσης.
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η συστηματικότερη αξιοποίηση πληροφοριών που προκύπτουν από τη διερεύνηση περιστατικών αυτοκτονίας, ώστε να εντοπίζονται πιθανά κοινά χαρακτηριστικά, παράγοντες κινδύνου και κενά στο σύστημα φροντίδας, τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη για την ενίσχυση της πρόληψης.
Η προτεινόμενη συνεργασία δεν αποσκοπεί στην ανάθεση κλινικών καθηκόντων στους αστυνομικούς ούτε στη μεταβολή του θεσμικού τους ρόλου. Αντίθετα, επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γνώση που ήδη συγκεντρώνεται στο πλαίσιο των αστυνομικών ερευνών, με σεβασμό στις διαδικασίες της Δικαιοσύνης, στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και στην επιστημονική δεοντολογία.
Με τον τρόπο αυτό, η διερεύνηση ενός θανάτου θα μπορούσε, πέρα από τη διαλεύκανση των συνθηκών του περιστατικού, να προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για την κατανόηση του φαινομένου και τη διαμόρφωση πολιτικών πρόληψης.
Η σημασία της συστηματικής καταγραφής
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης της ΚΛΙΜΑΚΑ αποτελεί η ανάγκη να αξιοποιούνται συστηματικά τα διαθέσιμα δεδομένα, ώστε η γνώση που προκύπτει από κάθε περιστατικό να μη χάνεται, αλλά να συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των παραγόντων κινδύνου.
Η οργάνωση υπογραμμίζει ότι δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί κάθε αυτοκτονία. Όμως, η μελέτη των περιστατικών, η επιστημονική αξιολόγηση των πληροφοριών και η συνεργασία διαφορετικών υπηρεσιών μπορούν να ενισχύσουν τις προσπάθειες πρόληψης.
Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των φορέων ψυχικής υγείας, καθώς και την ανάπτυξη διαδικασιών που θα επιτρέπουν την αξιοποίηση των πληροφοριών με τρόπο ασφαλή, υπεύθυνο και επιστημονικά τεκμηριωμένο.
Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία: 1018. Η γραμμή απευθύνεται σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν αυτοκτονικές σκέψεις, καθώς και σε όσους ανησυχούν για κάποιο πρόσωπο του περιβάλλοντός τους.
