Το 58% θεωρεί ότι ένα παιδί μπορεί να ανοιχτεί ευκολότερα σε ένα chatbot παρά σε έναν ενήλικα, ενώ το 85% πιστεύει ότι τα παιδιά κρύβουν περιστατικά εκφοβισμού από φόβο ή ντροπή – Τι αποκαλύπτει η πανελλαδική έρευνα της Focus Bari για την οικογένεια, τη βία και την ψηφιακή εποχή, η οποία παρουσιάστηκε στην εκδήλωση “Του Χαμόγελου του Παιδιού”
Ένα παιδί που δυσκολεύεται να μιλήσει στους γονείς του, αλλά μπορεί να εκμυστηρευτεί όσα το απασχολούν σε ένα chatbot. Ένα άλλο που δέχεται εκφοβισμό στο σχολείο, αλλά φοβάται ή ντρέπεται να αποκαλύψει όσα περνά. Και μια κοινωνία στην οποία σχεδόν ένας στους δύο εξακολουθεί να θεωρεί ότι ο φόβος απέναντι στον γονιό είναι απαραίτητος για να μάθει ένα παιδί να σέβεται.
Αυτή την ανησυχητική εικόνα σκιαγραφούν οι αντιλήψεις που καταγράφονται σε νέα πανελλαδική έρευνα της Focus Bari, η οποία παρουσιάστηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 30+1 χρόνων δράσης του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού».
Τα ευρήματα προκαλούν προβληματισμό και φέρνουν στο προσκήνιο ένα ερώτημα: Σε ποιον αισθάνονται πραγματικά ασφαλή να μιλήσουν τα παιδιά σήμερα;
Η έρευνα παρουσιάστηκε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026, στο Ωδείο Αθηνών, από την ιδρύτρια της Focus Bari, Ξένια Κούρτογλου, στο πλαίσιο εκδήλωσης αφιερωμένης στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την Οικογένεια και τη Βία που διοργάνωσε το «Χαμόγελο Του Παιδιού». Τρεις διαφορετικές θεματικές, που συναντώνται σε ένα κοινό ζητούμενο: την ασφάλεια, την προστασία και την ψυχική ευημερία των παιδιών.
Ίσως το πιο εντυπωσιακό εύρημα της έρευνας αφορά τη σχέση των παιδιών με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το 58% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι ένα παιδί μπορεί να αισθάνεται πιο άνετα να μιλήσει σε ένα εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης παρά σε έναν ενήλικα.
Πίσω από αυτό το ποσοστό κρύβεται ένας προβληματισμός που ξεπερνά τα όρια της τεχνολογίας. Τι συμβαίνει όταν ένα παιδί βρίσκει ευκολότερο να απευθυνθεί σε μια οθόνη παρά στον γονιό, στον εκπαιδευτικό ή σε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεται; Και πόσο μπορεί να επηρεάσει τη συναισθηματική του ανάπτυξη η αναζήτηση συμβουλών από ένα ψηφιακό εργαλείο;
Η ανησυχία αποτυπώνεται και στα υπόλοιπα ευρήματα. Το 84% προβληματίζεται όταν τα παιδιά αναζητούν συναισθηματική υποστήριξη από chatbots, ενώ το 80% ανησυχεί για την άκριτη εμπιστοσύνη που ενδέχεται να δείχνουν στις απαντήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο γνώσης και δημιουργικότητας. Ωστόσο, τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν την ανάγκη να μην μετατραπεί σε υποκατάστατο της ανθρώπινης επικοινωνίας, ιδιαίτερα όταν ένα παιδί αναζητά κατανόηση, ασφάλεια ή συναισθηματική στήριξη.
Σχεδόν ένας στους δύο θεωρεί ότι το παιδί πρέπει να φοβάται τον γονιό του
Εξίσου έντονο προβληματισμό προκαλούν τα στοιχεία για την οικογένεια. Το 48% των ερωτηθέντων εξακολουθεί να θεωρεί ότι «λίγος φόβος για τον γονιό» είναι απαραίτητος προκειμένου ένα παιδί να μάθει να σέβεται.
Σε μια εποχή που η συζήτηση για τη θετική διαπαιδαγώγηση και την ψυχική υγεία των παιδιών βρίσκεται ολοένα περισσότερο στο προσκήνιο, σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες στην έρευνα εξακολουθούν να συνδέουν τον σεβασμό με τον φόβο.
Την ίδια στιγμή, οι οικογένειες καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα μεγαλύτερες απαιτήσεις. Το 83% αναγνωρίζει ότι η κούραση και η έλλειψη χρόνου δυσκολεύουν τους γονείς να εφαρμόζουν σταθερούς κανόνες, ενώ το 88% επισημαίνει ότι το κόστος κάλυψης των αναγκών ενός παιδιού επιβαρύνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται οι δυσκολίες της καθημερινότητας, οι οικονομικές πιέσεις και η προσπάθεια των γονιών να ισορροπήσουν ανάμεσα στην εργασία, τις υποχρεώσεις και την ανατροφή των παιδιών τους.
Η σιωπή των παιδιών απέναντι στη βία
Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα ευρήματα για τη βία και τον εκφοβισμό. Το 85% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι τα παιδιά συχνά δεν αποκαλύπτουν στους γονείς τους πως δέχονται εκφοβισμό, επειδή φοβούνται ή ντρέπονται.
Πίσω από αυτή την εκτίμηση βρίσκεται μια πραγματικότητα που προκαλεί έντονο προβληματισμό: η δυσκολία ενός παιδιού να μιλήσει για όσα το πληγώνουν. Ο φόβος για τις αντιδράσεις των άλλων, η ντροπή ή η αίσθηση ότι δεν θα γίνει κατανοητό μπορεί να λειτουργήσουν ως εμπόδια στην αναζήτηση βοήθειας.
Και ενώ η αποκάλυψη ενός περιστατικού βίας αποτελεί το πρώτο βήμα για την προστασία ενός παιδιού, το 48% των ερωτηθέντων αμφιβάλλει ότι οι αρμόδιοι φορείς θα μπορούσαν να προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει όχι μόνο την ανάγκη να ενθαρρύνονται τα παιδιά να μιλούν, αλλά και τη σημασία της εμπιστοσύνης στους μηχανισμούς που έχουν την ευθύνη να τα προστατεύουν.
Οι τρεις πανεπιστημιακοί και οι φωνές των ίδιων των παιδιών
Τα ευρήματα της έρευνας βρέθηκαν στο επίκεντρο τριών θεματικών συζητήσεων, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών, επιστημόνων του Οργανισμού και μαθητών της Ομάδας Δικαιωμάτων του Παιδιού.
Για την Τεχνητή Νοημοσύνη συμμετείχαν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης Παναγιώτης Αναστασιάδης, η ψυχολόγος Ιωάννα Γκίκα, η συντονίστρια της Smile Academy Δώρα Θανοπούλου και η μαθήτρια Ναταλία Χαραλαμποπούλου.
Στην ενότητα για την Οικογένεια συμμετείχαν ο καθηγητής Γιώργος Χρούσος, η κοινωνική λειτουργός Πηνελόπη Αρβανίτη και η μαθήτρια Μελίνα Παππά, ενώ για τη Βία συζήτησαν ο καθηγητής Εγκληματολογίας Γιάννης Πανούσης, η ψυχολόγος Ιωάννα Χαρδαλούπα, η συντονίστρια του Εθνικού Κέντρου για την Κακοποίηση και Εκμετάλλευση των Παιδιών Σταυρούλα Σπυροπούλου και η μαθήτρια Φαίδρα Κουτρούμπα.
Κοινό συμπέρασμα ήταν ότι η προστασία των παιδιών απαιτεί ουσιαστική επικοινωνία, πρόληψη, συνεργασία και έμπρακτη ανταπόκριση στις ανάγκες τους. Ιδιαίτερη σημασία είχε και η παρουσία των ίδιων των παιδιών στις συζητήσεις, καθώς η δική τους φωνή αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε προσπάθειας για την προστασία των δικαιωμάτων τους.
31 χρόνια «Το Χαμόγελο του Παιδιού»: Πίσω από τους αριθμούς, εκατομμύρια ανθρώπινες ιστορίες
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 31 χρόνων από το όνειρο του μικρού Ανδρέα Γιαννόπουλου, του 10χρονου παιδιού που θέλησε να δημιουργηθεί ένας σύλλογος για να βοηθά τα παιδιά που έχουν ανάγκη.
Τριάντα ένα χρόνια αργότερα, εκείνη η επιθυμία έχει εξελιχθεί σε ένα μεγάλο έργο προσφοράς.
Σύμφωνα με τον απολογισμό του Οργανισμού, «Το Χαμόγελο του Παιδιού» έχει στηρίξει δωρεάν, σε πανελλαδικό επίπεδο, 2.445.004 παιδιά και οικογένειες, ενώ έχει διαχειριστεί συνολικά 5.612.233 κλήσεις.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται παιδιά που χρειάστηκαν προστασία, οικογένειες που αναζήτησαν βοήθεια και άνθρωποι που βρήκαν στήριξη σε δύσκολες στιγμές.
Τη διεθνή παρουσία και συνεργασία του Οργανισμού ανέδειξαν επίσης μαγνητοσκοπημένα μηνύματα του καθηγητή Phillip Slee και του Philip Jaffé, προέδρου του διεθνούς οργανισμού Child Helpline International.
Το γράμμα του Σπύρου Παπαδόπουλου στον Ανδρέα που συγκίνησε
Μία από τις πιο ιδιαίτερες στιγμές της επετειακής εκδήλωσης ήταν αφιερωμένη στον άνθρωπο από τον οποίο ξεκίνησαν όλα: τον μικρό Ανδρέα.
Ο ηθοποιός Σπύρος Παπαδόπουλος, τον οποίο ο Ανδρέας αγαπούσε ιδιαίτερα και είχε γνωρίσει προσωπικά, συμμετείχε στην εκδήλωση, με τον πρόεδρο του Οργανισμού, Κώστα Γιαννόπουλο, να του απονέμει το Βραβείο «Ανδρέας Γιαννόπουλος» για τη συμβολή του στη διαδρομή του «Χαμόγελου».
Σε ένα ξεχωριστό βίντεο, ο ηθοποιός διάβασε ένα προσωπικό γράμμα προς τον Ανδρέα, θυμίζοντας τη συνάντησή τους και το όνειρο του 10χρονου παιδιού να δημιουργηθεί ένας σύλλογος που θα προσφέρει χαμόγελο σε όλα τα παιδιά.
Ένα γράμμα που, 31 χρόνια μετά, αποτελεί έναν συγκινητικό απολογισμό όσων έγιναν πραγματικότητα στο όνομά του, αλλά και μια υπενθύμιση ότι υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν.
Την εκδήλωση παρουσίασε και συντόνισε η δημοσιογράφος Ζήνα Κουτσελίνη, ενώ η βραδιά ολοκληρώθηκε με τη συμμετοχή της Παιδικής Χορωδίας Σπύρου Λάμπρου.
Τριάντα ένα χρόνια μετά, το όνειρο του Ανδρέα εξακολουθεί να δίνει το δικό του μήνυμα. Και η νέα έρευνα έρχεται να υπενθυμίσει κάτι εξίσου σημαντικό: ότι τα παιδιά δεν χρειάζονται μόνο προστασία από τους κινδύνους που τα περιβάλλουν, αλλά και ανθρώπους που θα είναι πραγματικά διαθέσιμοι να τα ακούσουν.
Γιατί σε έναν κόσμο όπου ένα παιδί μπορεί να αισθάνεται πιο άνετα να μιλήσει σε μια μηχανή παρά σε έναν άνθρωπο, το μεγαλύτερο στοίχημα είναι να μη χαθεί η ανθρώπινη επικοινωνία.
