Μαρίνος Αλειφέρης και Γιάννης Χαραμίδης, στο νέο επεισόδιο της Μέδουσας, ερευνούν τι συνέβη το πρωινό που «έκλεισε» ο ελληνικός εναέριος χώρος και πώς ένα παρωχημένο σύστημα έφτασε στο σημείο μηδέν
08:59 το πρωί. Οι συχνότητες στο FIR Αθηνών γεμίζουν θόρυβο. Σχεδόν 70 αεροσκάφη χάνουν κάθε επαφή με τον έλεγχο.
Για 59 λεπτά επιβάλλεται «zero rate». Ο ελληνικός εναέριος χώρος κλείνει. Για πρώτη φορά. Στο νέο επεισόδιο της Μέδουσας ερευνούμε τι συνέβη εκείνο το πρωινό και πώς ένα παρωχημένο σύστημα έφτασε στο σημείο μηδέν.
«Όταν πολλά αεροσκάφη χάνουν επαφή με το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής, το σύστημα στρεσάρεται επικίνδυνα», λέει ο Σπύρος Πανούσος, πιλότος Airbus.
«Η διακοπή επικοινωνίας σε αναγκάζει να ξεφύγεις από το πλάνο χωρίς συντονισμό. Εκεί αρχίζουν τα δύσκολα».
Το πόρισμα μιλά για «ψηφιακό θόρυβο» και αποσυγχρονισμό πομπών. «Δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτα βέβαιοι για την αιτία λόγω της παλαιότητας του συστήματος», παραδέχεται ο Χρίστος Δήμας, υπουργός Υποδομών και Μεταφορών.
«Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η ασφάλεια της πτήσης, αλλά η χωρητικότητα – πόσα αεροσκάφη μπορείς να εξυπηρετήσεις».
Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.
«Με τα εργαλεία που έχουμε, εξυπηρετούμε λιγότερα αεροσκάφη. Αν λειτουργούσαμε στη Γερμανία, ο εναέριος χώρος θα έκλεινε καθημερινά», λέει ο Παναγιώτης Ψαρός, πρόεδρος των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας.
Η Όλγα Τόκη, β’ αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας, είναι κατηγορηματική: «Όταν έχεις σύστημα 30 ετών, μπορεί να ξανασυμβεί. Δεν παίζουμε την ασφάλεια κορώνα-γράμματα».
Από την πλευρά των μηχανικών, η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική και με μια διαφορετική διάσταση.
«Το πρόβλημα εντοπίζεται στο τηλεπικοινωνιακό δίκτυο. Το σύστημα άντεξε, αλλά αποσυγχρονίστηκε», λέει ο Κωνσταντίνος Κανδεράκης, πρόεδρος της Ένωσης Ηλεκτρονικών Μηχανικών Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας ΥΠΑ.
Και προειδοποιεί: «Χρειάζεται ένα Σχέδιο Μάρσαλ. Σε τρία χρόνια να γίνουν όσα δεν έγιναν σε δεκαπέντε».
Η εποπτική αρχή αποκλείει το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης, αλλά επιβεβαιώνει τη δομική αδυναμία.
«Δεν υπήρξαν παρεμβολές. Υπήρξε αποσυγχρονισμός λόγω παλαιότητας», σημειώνει ο Κώστας Μασσέλος, πρόεδρος της ΕΕΤΤ.
Και από τη διοίκηση της ΥΠΑ, η παραδοχή είναι σαφής.
«Χάσαμε γραμμές δεδομένων και ραντάρ. Το μείζον πρόβλημα ήταν ότι δεν μπορούσαμε να μιλήσουμε με τα αεροσκάφη», λέει ο Γιώργος Βαγενάς, αναπληρωτής διοικητής της ΥΠΑ.
«Στο τέλος του 2028 θέλουμε να έχουμε μια εντελώς διαφορετική εικόνα».
Τι πήγε στραβά; Πόσο ανθεκτικό είναι σήμερα το σύστημα; Και πόσο κοντά βρέθηκε ο ελληνικός ουρανός σε κάτι ακραίο;
