Ο Πιερρακάκης καλεί σε αποφάσεις «με αίσθηση του επείγοντος» την ΕΕ – Αναβαθμίζεται ο συντονισμός για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους
Η σύρραξη στη Μέση Ανατολή φέρνει νέο γεωπολιτικό ρίσκο στις ενεργειακές αγορές, ανεβάζει το θερμόμετρο στις Βρυξέλλες και βάζει σε κατάσταση εγρήγορσης την Αθήνα. Ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ως πρόεδρος του Eurogroup, θα διαχειριστεί ένα ιδιαίτερα φορτισμένο τραπέζι την ερχόμενη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, για το «πακέτο» ακρίβειας σε καύσιμα και ρεύμα και με το ερώτημα τι θα συμβεί με τα Στενά του Ορμούζ.
Ο πόλεμος «αναβαθμίζει» το Eurogroup
Το Eurogroup της ερχόμενης Δευτέρας θα ήταν σημαντικό, ακόμα και πριν ξεσπάσει η τελευταία κρίση στη Μέση Ανατολή: το ενεργειακό κόστος ήταν ήδη στην ατζέντα, υπό το πρίσμα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Ωστόσο τώρα, με τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να κινούνται σε νευρικό τέμπο εν μέσω πολεμικής κλιμάκωσης, απειλών και αποκλεισμών της ναυσιπλοΐας, το ίδιο θέμα μετατρέπεται από «τυπική ατζέντα» σε «επείγον ζήτημα».
‘Όχι τυχαία, στην ομιλία χθες στην έδρα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στο Λουξεμβούργο, ο ίδιος ο Κυριάκος Πιερρακάκης εξηγούσε και τόνιζε ότι με την κρίση στη Μέση Ανατολή «οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται, το κόστος μεταφορών και ασφάλισης ανεβαίνει», για αυτό:
– «απαιτείται σήμερα σαφής αίσθηση του κατεπείγοντος»
– «να απορροφούμε εξωτερικούς κραδασμούς»,
– «να διασφαλίζουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια»,
– «να προστατεύουμε την παραγωγική μας βάση και την αναπτυξιακή μας δυναμική»,
– «να ενεργούμε έγκαιρα, συλλογικά και αποφασιστικά».
Με τα δεδομένα αυτά, δεν αποκλείεται ως το Eurogroup της Δευτέρας να τεθεί στο τραπέζι και κάποιο συγκεκριμένο μέτρο ανάσχεσης, εφόσον η κατάσταση συνεχίσει να επιδεινώνεται.
Η σκυτάλη στους ηγέτες στις 19 Μαρτίου
Στα παρασκήνια, η τεχνική προετοιμασία ήδη «τρέχει» εντατικά, καθώς οι τεχνοκράτες που συντονίζουν την ομάδα εργασίας πριν από κάθε Eurogroup ετοιμάζουν σενάρια και αξιολογούν διαθέσιμα εργαλεία.
Ωστόσο το Eurogroup ανοίγει μεν τη συζήτηση και ίσως ετοιμάσει τις πολιτικές, αλλά τις αποφάσεις θα λάβουν οι ηγέτες στο Euro Summit των Βρυξελλών στις 19 Μαρτίου.
Σύμφωνα με προσχέδιο θεμάτων της Συνόδου, οι αρχηγοί κυβερνήσεων σκοπεύουν να δώσουν εντολή στην Κομισιόν να εξετάσει όλα τα στοιχεία διαμόρφωσης τιμών στη χονδρική και λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να στηριχθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία που ήδη αντιμετωπίζει σκληρό ανταγωνισμό από Κίνα και ΗΠΑ, όπου η ενέργεια παραμένει φθηνότερη.
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν αλλάζει μεν τα δεδομένα, αλλά επιδεινώνει και τις ανησυχίες, δυναμώνοντας τις φωνές για ταχύτερες, πιο τολμηρές παρεμβάσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ανοίγει και η κουβέντα για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), το εμβληματικό εργαλείο κλιματικής πολιτικής που ορισμένα κράτη κατηγορούν ότι ανεβάζει τεχνητά το κόστος ενέργειας. Η Κομισιόν έχει προγραμματίσει αναθεώρησή του για το τρίτο τρίμηνο του 2026.
«Κλειδί» τα Στενά του Ορμούζ — H Αθήνα μετράει ώρες
Προς το παρόν τουλάχιστον, η αντίδραση των αγορών στα πολεμικά χαρακτηρίζεται μάλλον ήπια: η τιμή του πετρελαίου παραμένει σε διαχειρίσιμα επίπεδα, αν και ειδικοί δεν αποκλείουν το σενάριο τριψήφιας τιμής αν παραταθεί η αναστάτωση. Πιο έντονη είναι η μεταβλητότητα στο φυσικό αέριο, με τον δείκτη TTF να εμφανίζει μεγάλες ημερήσιες διακυμάνσεις — και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό σημείο, γιατί επηρεάζει άμεσα τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Για το οικονομικό επιτελείο στην Αθήνα πάντως, το ζητούμενο είναι ένα: πόσο θα κρατήσει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, του στρατηγικού «λαιμού μπουκαλιού» μέσα από τον οποίο διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παροχής πετρελαίου. Αν η κρίση παραταθεί και μπει έτσι στον Απρίλιο, «τα πράγματα θα δυσκολέψουν», τονίζουν χαρακτηριστικά αρμόδιες πηγές, την ώρα που οι αρμόδιες υπηρεσίες παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τις επιπτώσεις — η κρίση μετράει ήδη έκτο 24ωρο χωρίς σημάδια αποκλιμάκωσης.
Τι σημαίνει αυτό στο ρεύμα και τα καύσιμα
Αυτή τη στιγμή, η χονδρική τιμή ρεύματος κινείται γύρω στα 105 ευρώ — χαμηλότερα από αρκετές χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Εάν παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα, οι αυξήσεις στους επόμενους λογαριασμούς αναμένεται να είναι περιορισμένες, εκτός αν οι πάροχοι επιλέξουν να μην απορροφήσουν μέρος του κόστους μέσω εκπτώσεων. Βοηθά επίσης το γεγονός ότι η κατανάλωση ρεύματος είναι μειωμένη λόγω εποχής και ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) συμμετέχουν σε υψηλό ποσοστό στο ενεργειακό μίγμα των ημερών, μειώνοντας την ανάγκη για αέριο στην παραγωγή ηλεκτρισμού.
Κ. Μητσοτάκης: μέτρα στήριξης εάν…
Ο πρωθυπουργός εχθές στη Βουλή δήλωσε ξεκάθαρα πως η κυβέρνηση σχεδιάζει να παρέμβει με μέτρα στήριξης, εάν και εφόσον αυτό χρειαστεί. Διευκρίνισε και παραδέχθηκε ότι αυξήσεις θα υπάρξουν λόγω του πολέμου. Αν όμως ενισχυθούν σε υπερβολικό βαθμό και τελικά ανοίξει νέος κύκλος ανατιμήσεων, η κυβέρνηση έχει την εμπειρία και τα «εργαλεία» των απανωτών κρίσεων της περασμένης πενταετίας.
Με αυτό το φόντο, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία τουλάχιστον δύο τηλεδιασκέψεις του οικονομικού επιτελείου με τους τεχνοκράτες της Κομισιόν ως το τέλος Μαρτίου, στο πλαίσιο της διαδικασίας εποπτείας και της ετήσιας αξιολόγησης του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Σχεδιασμού.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, στο τραπέζι θα βρίσκονταν μόνιμες φοροελαφρύνσεις και νέες εισοδηματικές ενισχύσεις. Τώρα, οι βέβαιες παρεμβάσεις περιορίζονται σε ό,τι «κουμπώνει» στον ήδη κλειδωμένο δημοσιονομικό χώρο των 800–900 εκατ. ευρώ.
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, αυτό «μεταφράζεται» στα λεγόμενα μέτρα τύπου «pass», δηλαδή έκτακτες επιδοτήσεις ή μειώσεις φόρων «μίας χρήσης» που περνούν αμεσότερα στα τιμολόγια, εφόσον όμως πρώτα διαπιστωθεί ότι η ανατίμηση χτυπά αισθητά τα εισοδήματα των ασθενέστερων νοικοκυριών.
