Ευρώπη: Γιατί κάποιες πόλεις βάζουν κόκκινο φωτισμό στους δρόμους
Η Κοπεγχάγη και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις υιοθετούν κόκκινο φωτισμό για τη μείωση της φωτορύπανσης, καθώς έρευνες δείχνουν ότι επηρεάζει ελάχιστα τις νυχτερίδες, συνδυάζοντας περιβαλλοντική προστασία και ενεργειακή αποδοτικότητα
Όταν πέφτει η νύχτα στην Κοπεγχάγη, ένα τμήμα της πόλης φωτίζεται με έναν τρόπο που ξενίζει: ο δρόμος δεν φωτίζεται με το συνηθισμένο λευκό φως, αλλά με μια διακριτική κόκκινη απόχρωση. Πρόκειται για μια στοχευμένη περιβαλλοντική παρέμβαση που επιχειρεί να μειώσει τις συνέπειες της φωτορύπανσης. Η αλλαγή στον χρωματισμό του φωτισμού εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο περιορισμού των επιπτώσεων του τεχνητού φωτός στα νυκτόβια είδη.
Στη δανική πρωτεύουσα, κατά μήκος ενός βασικού οδικού άξονα, ο λευκός φωτισμός αντικαταστάθηκε από κόκκινα LED, ακριβώς για να περιοριστεί η όχληση. Το ίδιο μοντέλο εφαρμόζεται και στη Γκλαντσάξε, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη έργο της AFRY Architects με στόχο τη γεφύρωση της αστικής ανάπτυξης και της οικολογικής προστασίας.
Στο συγκεκριμένο σημείο όπως αναφέρει το Euronews, τοποθετήθηκαν κόκκινα φωτιστικά LED κατά μήκος κεντρικού δρόμου και μιας «υπερλεωφόρου» ποδηλάτων, σε μικρή απόσταση από αποικία νυχτερίδων. Τριάντα κολόνες ύψους περίπου ενός μέτρου εκπέμπουν πλέον κόκκινο φως, δημιουργώντας έναν διάδρομο που επιτρέπει την ασφαλή διέλευση οχημάτων και ποδηλατών, χωρίς να διαταράσσει σοβαρά τις συνθήκες διαβίωσης των ζώων. Οι αποστάσεις μεταξύ των φωτιστικών έχουν μελετηθεί έτσι ώστε τα είδη που αποφεύγουν το φως να μπορούν να διασχίζουν την περιοχή χωρίς να εκτίθενται εύκολα ως λεία.
Παρόμοιες πρωτοβουλίες εμφανίζονται πλέον σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το 2018, η ολλανδική κωμόπολη Zuidhoek-Nieuwkoop έγινε η πρώτη παγκοσμίως που υιοθέτησε κόκκινο φωτισμό φιλικό προς την πανίδα. Έναν χρόνο αργότερα, στο Ηνωμένο Βασίλειο δημιουργήθηκε η πρώτη «διάβαση για νυχτερίδες» με 60 μέτρα κόκκινου φωτισμού κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου A4440, κοντά στο φυσικό καταφύγιο Warndon Woodlands στο Γουόρτσεστερ.
Η επιστημονική βάση αυτών των παρεμβάσεων είναι σαφής. Έρευνες έχουν δείξει ότι το λευκό τεχνητό φως περιορίζει σημαντικά τη δραστηριότητα ορισμένων ειδών νυχτερίδων, ενώ το κόκκινο φάσμα φαίνεται να έχει ελάχιστη επίδραση, σχεδόν συγκρίσιμη με το φυσικό σκοτάδι. Το 2017, ομάδα του Ολλανδικό Ινστιτούτο Οικολογίας μέτρησε συστηματικά τις επιδράσεις διαφορετικών φασμάτων φωτός σε αργοκίνητα είδη που αποφεύγουν το φως, στα σημεία όπου αναζητούν τροφή.
Η πενταετής μελέτη πραγματοποιήθηκε σε οκτώ τοποθεσίες στις παρυφές δασών, σε σκοτεινές περιοχές της Ολλανδίας. Ο επικεφαλής ερευνητής, Καμίελ Σπούλστρα, είχε επισημάνει ότι «οι συγκεκριμένες νυχτερίδες είναι εξίσου δραστήριες υπό κόκκινο φως και στο απόλυτο σκοτάδι», σε αντίθεση με το λευκό και το πράσινο φως που μείωναν αισθητά τη δραστηριότητά τους.
Οι νυχτερίδες κυνηγούν έντομα τη νύχτα, αξιοποιώντας το σκοτάδι ως φυσική ασπίδα απέναντι στους θηρευτές. Το έντονο λευκό φως μπορεί να αποδιοργανώσει αυτήν την ισορροπία. Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι ο κόκκινος φωτισμός μπορεί να αποτελέσει μια πρακτική, εφαρμόσιμη λύση για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, ιδίως σε επαρχιακούς δρόμους ή περιοχές κοντά σε οικοσυστήματα όπου η πλήρης απουσία φωτισμού δεν είναι εφικτή. Παράλληλα, τα φωτιστικά LED προσφέρουν ενεργειακά οφέλη, καθώς καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια και απαιτούν περιορισμένη συντήρηση, συνδυάζοντας οικολογική και λειτουργική αποτελεσματικότητα.
