Από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ ανέκτησε την προεδρία των ΗΠΑ έχει μιλήσει για την κατάληψη της Γριλανδίας. Εχει επιμείνει ότι οι ΗΠΑ θα ελέγχουν το νησί και ότι ίσως να καταλάβουν τη Γριλανδία με τη βία ή, όπως φέρεται να πρότεινε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, να αγοράσουν το νησί.
Κατά τη διάρκεια μιας ακρόασης του Κογκρέσου, το 2025, γερουσιαστές και ειδικοί μίλησαν για τη σπουδαιότητα της Γριλανδίας για τις ΗΠΑ. Εστίασαν στη στρατηγική αξία του νησιού και στους φυσικούς του πόρους: κρίσιμα ορυκτά, ορυκτά καύσιμα και υδροηλεκτρική ενέργεια. Κανείς δεν ανέφερε τους κινδύνους, πολλοί από τους οποίους επιδεινώνονται από την ανθρωπογενή αλλαγή του κλίματος, που αναπόφευκτα θα αντιμετωπίσουν όσοι επιθυμούν να κατέχουν και να αναπτύσσουν το νησί.
Αυτό είναι απερίσκεπτο, επειδή το κλίμα της Αρκτικής αλλάζει ταχύτερα από οπουδήποτε στη Γη. Το λιώσιμο των πάγων της Γριλανδίας και τα φιόρδ που είναι επιρρεπή σε κατολισθήσεις, καθιστούν το πετρέλαιο και τα ορυκτά που ο Τραμπ σκοπεύει να εξορύξει επικίνδυνα, γράφει στον ιστότοπο Conversation o Πολ Μπίρμαν, ένας γεωεπιστήμονας που μελετά την περιβαλλοντική ιστορία της Γριλανδίας και του παγετώνα της –έχει, δηλαδή, τις γνώσεις και τις εμπειρίες που είναι απαραίτητες για την κατανόηση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι στρατιωτικές και εξορυκτικές απόπειρες στη Γριλανδία σήμερα και στο μέλλον.
Ο κυρίαρχος πάγος
Η Γριλανδία είναι διαφορετική από εκεί που ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Το κλίμα είναι ψυχρό. Για μεγάλο μέρος του έτους ο θαλάσσιος πάγος προσκολλάται στην ακτή, καθιστώντας την απρόσιτη. Ενα στρώμα πάγου, πάχους έως και 3,2 χιλιομέτρων, καλύπτει περισσότερο από το 80% του νησιού. Ο πληθυσμός, περίπου 56.000 άνθρωποι, ζει κατά μήκος της απότομης, βραχώδους ακτογραμμής του νησιού.
Οταν ο Μπίρμαν πραγματοποιούσε έρευνα για το βιβλίο του «When the Ice is Gone», ανακάλυψε πώς το σκληρό κλίμα και η απέραντη άγρια φύση της Γριλανδίας εμπόδισαν τις αποικιακές προσπάθειες. Η αλλαγή του κλίματος οδήγησε τους Σκανδιναβούς αποίκους να φύγουν από τη Γριλανδία πριν από 700 χρόνια. Οι εξερευνητές που προσπαθούσαν να διασχίσουν το στρώμα πάγου έχασαν τη ζωή τους από το κρύο. Οι αμερικανικές βάσεις που χτίστηκαν μέσα στο στρώμα πάγου, όπως το Camp Century, συντρίφτηκαν γρήγορα από το χιόνι που τις περιέβαλλε. Σήμερα, οι φυσικοί κίνδυνοι καθιστούν την εξόρυξη πόρων και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γριλανδία αβέβαιες, δαπανηρές και δυνητικά θανατηφόρες.
Το παράκτιο τοπίο της Γριλανδίας είναι επιρρεπές σε κατολισθήσεις. Ο κίνδυνος προκύπτει επειδή η ακτή είναι το μέρος όπου ζουν οι άνθρωποι και όπου οι βράχοι δεν κρύβονται κάτω από το στρώμα πάγου. Σε ορισμένα μέρη, αυτό το πέτρωμα περιέχει κρίσιμα ορυκτά, όπως χρυσό, καθώς και άλλα σπάνια μέταλλα που χρησιμοποιούνται στην τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένων των πλακετών κυκλωμάτων και των μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων. Οι ασταθείς πλαγιές αντανακλούν τον τρόπο με τον οποίο το στρώμα πάγου διάβρωσε τα βαθιά φιόρδ όταν ήταν μεγαλύτερο. Τώρα που ο πάγος λιώνει, τίποτα δεν στηρίζει τα σχεδόν κάθετα τοιχώματα της κοιλάδας και έτσι καταρρέουν.
Το 2017, μια βουνοπλαγιά στη βορειοδυτική Γριλανδία κατέρρευσε στα βαθιά νερά. Το τσουνάμι που προκάλεσε η κατολίσθηση των βράχων ξέσπασε στα κοντινά χωριά Nuugaatsiaq και Illorsuit. Το νερό, φορτωμένο με θαλάσσιο πάγο, ξέσκισε σπίτια από τα θεμέλιά τους. Μέχρι να τελειώσει, τέσσερις άνθρωποι ήταν νεκροί και τα δύο χωριά ήταν ερείπια. Τα απότομα τείχη των φιόρδ γύρω από το νησί είναι γεμάτα με τα σημάδια από κατολισθήσεις του παρελθόντος, αναφέρει ο Μπίρμαν.
Γεωλογικές αναταράξεις
Εξάλλου, δεν υπάρχει δίκτυο ασφαλτοστρωμένων δρόμων σε όλη τη Γριλανδία. Ο μόνος εφικτός τρόπος για να μετακινηθεί βαρύς εξοπλισμός, ορυκτά και ορυκτά καύσιμα θα ήταν μέσω θαλάσσης. Οι αποβάθρες, τα ορυχεία και τα κτίρια σε απόσταση κάποιων μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας θα ήταν ευάλωτα σε τσουνάμι που προκαλούνται από κατολισθήσεις.
Το λιώσιμο του μόνιμα παγωμένου εδάφους απειλεί ήδη την αμερικανική στρατιωτική βάση στη Γριλανδία. Καθώς ο πάγος λιώνει και το έδαφος κατακάθεται κάτω από τους διαδρόμους προσγείωσης και απογείωσης, σχηματίζονται ρωγμές και κρατήρες. Τα κτίρια γέρνουν καθώς τα θεμέλιά τους κατακάθονται στο μαλακωμένο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων εγκαταστάσεων ραντάρ που έχουν σαρώσει τον ουρανό για πυραύλους και βομβαρδιστικά από τη δεκαετία του 1950.
Τα παγόβουνα της Γριλανδίας μπορούν να απειλήσουν πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου. Καθώς το θερμαινόμενο κλίμα επιταχύνει τη ροή των παγετώνων της Γριλανδίας, αυτοί διαπλέουν με περισσότερα παγόβουνα στον ωκεανό. Το πρόβλημα είναι χειρότερο κοντά στη Γριλανδία, αλλά ορισμένα παγόβουνα παρασύρονται προς τον Καναδά, θέτοντας σε κίνδυνο τις εκεί πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου.
Καθώς οι πάγοι της Γριλανδίας λιώνουν και το νερό ρέει στον ωκεανό, η στάθμη της θάλασσας αλλάζει, αλλά με τρόπους που μπορεί να μην είναι ευκολονόητοι. Μακριά από το νησί, η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται περίπου 2,55 εκατοστά κάθε έξι χρόνια. Αλλά κοντά στο στρώμα πάγου, η γη είναι αυτή που ανεβαίνει. Σταδιακά απελευθερωμένος από το βάρος του πάγου του, ο βράχος κάτω από τη Γριλανδία, που για καιρό ήταν πιεσμένος από το τεράστιο στρώμα πάγου, ανακάμπτει. Αυτή η άνοδος είναι ραγδαία: πάνω από 1,8 μέτρα ανά αιώνα. Σύντομα, πολλά λιμάνια στη Γριλανδία μπορεί να γίνουν πολύ ρηχά για την κυκλοφορία πλοίων, επισημαίνει ο Μπίρμαν.
ΠΗΓΗ: https://www.efsyn.gr/
