Μπορεί η θερμοκρασία του Αιγαίου τον Αύγουστο να μας πει αν θα έχουμε πλημμύρες ή ξηρασία τον χειμώνα; Μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει τον δείκτη AQA, το απόλυτο «εργαλείο» που προβλέπει τις διαθέσεις του καιρού μήνες πριν το πρώτο κρύο.
Μια επαναστατική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Weather and Climate Dynamics φέρνει στο φως έναν άγνωστο μέχρι σήμερα κλιματικό «πρόδρομο» στη Μεσόγειο Θάλασσα, ικανό να προβλέψει τα επίπεδα των χειμερινών βροχοπτώσεων στην περιοχή του Λεβάντε (Ισραήλ, Παλαιστίνη, Λίβανος, Συρία) αρκετούς μήνες πριν την έναρξη της εποχής.
Η εργασία πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Ori Adam και του ερευνητή Ofer Cohen από το Ινστιτούτο Γεωεπιστημών του Hebrew University. Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν επίσης ο Δρ Assaf Hochman, ο καθηγητής Hezi Gildor και η καθηγήτρια Dorit Rostkier-Edelstein από το Hebrew University καθώς και ο Δρ Ehud Strobach από το Ινστιτούτο Volcani. Ήδη εξειδικευμένα μέσα όπως το meteoweb.eu όπως και το επιστημονικό phys.org αναφέρονται σε αυτή.
Η Μεσόγειος ως εποχιακό βαρόμετρο
Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί ένα παγκόσμιο «hotspot» της κλιματικής αλλαγής, αντιμετωπίζοντας έντονες τάσεις υπερθέρμανσης και ξηρασίας. Σε μια περιοχή με τόσο περιορισμένους υδάτινους πόρους, η βελτίωση των εποχιακών προγνώσεων είναι ζήτημα επιβίωσης. Αναλύοντας δεδομένα επιφανειακής θερμοκρασίας θαλάσσης (SST) από το 1979 έως το 2023, η ομάδα εντόπισε ένα «δίπολο» θερμοκρασίας μεταξύ ανατολής και δύσης, το οποίο συνδέεται άμεσα με τις βροχές του χειμώνα.
Ο δείκτης AQA: Το μυστικό του Αιγαίου
Η σημαντικότερη ανακάλυψη της μελέτης είναι ο δείκτης Aegean Sea Heat Uptake Anomaly (AQA). Ο δείκτης αυτός μετρά τις αποκλίσεις στην καθαρή ανταλλαγή θερμότητας μεταξύ θάλασσας και ατμόσφαιρας στην περιοχή του Αιγαίου κατά τη διάρκεια του Αυγούστου. Τα ευρήματα είναι εντυπωσιακά:
- Αρνητική ανωμαλία = Περισσότερη βροχή: Όταν το Αιγαίο Πέλαγος παρουσιάζει «αρνητική ανωμαλία» τον Αύγουστο —δηλαδή εκπέμπει περισσότερη θερμότητα στην ατμόσφαιρα από τον μέσο όρο— ο χειμώνας που ακολουθεί τείνει να είναι σημαντικά πιο βροχερός στο Ισραήλ και τον Λεβάντε.
- Ισχυρή συσχέτιση: Οι τιμές AQA του Αυγούστου παρουσιάζουν συντελεστή συσχέτισης R = -0.6 με τις βροχοπτώσεις της περιόδου Δεκεμβρίου-Φεβρουαρίου, ένα ποσοστό εξαιρετικά υψηλό για τα κλιματικά δεδομένα.
Ο φυσικός μηχανισμός: Επίμονα «Κυπριακά Χαμηλά»
Η μελέτη αποκαλύπτει ότι οι θαλάσσιες συνθήκες του Αυγούστου πυροδοτούν μια καθυστερημένη ατμοσφαιρική απόκριση. Τα έτη με αρνητικές τιμές AQA οδηγούν σε συχνότερα και πιο επίμονα «Κυπριακά Χαμηλά», τα οποία είναι τα κύρια συστήματα που φέρνουν βροχές στην περιοχή. Παράλληλα, παρατηρείται ενίσχυση του υποτροπικού αεροχειμάρρου (jet stream), δημιουργώντας πιο ασταθείς συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη καταιγίδων.
Όπως ανακοινώθηκε από τους ερευνητές, ο τοπικός αυτός δείκτης αποδείχθηκε πολύ πιο ακριβής προγνωστικός παράγοντας για τον Λεβάντε από ό,τι παγκόσμιοι οδηγοί όπως το El Niño ή η Βορειοατλαντική Ταλάντωση (NAO).
«Η Μεσόγειος ενεργεί ως η κύρια πηγή υγρασίας μας. Αυτή η έρευνα δείχνει ότι οι διεργασίες του καλοκαιριού στη θάλασσα μπορούν να προβλέψουν τα αποτελέσματα του χειμώνα μήνες νωρίτερα – ένα αξιοσημείωτο αποτέλεσμα δεδομένης της χαοτικής φύσης του καιρού», καταλήγει η ομάδα.
Ο δείκτης AQA εξηγεί περίπου το ένα τρίτο της ετήσιας διακύμανσης των βροχοπτώσεων, προσφέροντας ένα ισχυρό εργαλείο για τη διαχείριση των υδάτων και την προετοιμασία κατά της ξηρασίας.
