Ο αλγόριθμος της ΑΑΔΕ που «παγιδεύει» αχυρανθρώπους και ΑΦΜ μιας χρήσης
Η ανάλυση δεδομένων και η χαρτογράφηση εταιρικών σχέσεων πίσω από την εξάρθρωση των 380 επιχειρήσεων – Τρία κυκλώματα, 193 εταιρείες-πυρήνες και εκατομμύρια σε φόρους και εισφορές
Το κύκλωμα των αχυρανθρώπων δεν «πιάστηκε» σε έναν έλεγχο. Παγιδεύτηκε μέσα από τη χαρτογράφηση των σχέσεων μεταξύ 380 εταιρειών και 205 προσώπων. Όταν οι ίδιες διευθύνσεις, οι ίδιοι διαχειριστές και τα ίδια μοτίβα διαδοχικών ΑΦΜ άρχισαν να επαναλαμβάνονται, το σύστημα ανάλυσης κινδύνου ενεργοποίησε τον δείκτη ομοιότητας Jaccard. Έναν αλγόριθμο που μετρά πόσο «μοιάζουν» δύο επιχειρήσεις ως προς τα πρόσωπα και τα χαρακτηριστικά τους — και αποκάλυψε οργανωμένο δίκτυο, όχι μεμονωμένες επιχειρήσεις.
Συγκεκριμένα καταγράφηκε ποιος εμφανίζεται σε ποια εταιρεία, πόσες φορές επαναλαμβάνεται το ίδιο πρόσωπο σε διαφορετικά σχήματα, ποια ΑΦΜ διαδέχονται άλλα και ποιες επιχειρήσεις εμφανίζουν κοινές ή γειτνιάζουσες διευθύνσεις.
Η ανάλυση δεν περιορίστηκε στη διαπίστωση οφειλών. Μετρήθηκε ο βαθμός ομοιότητας μεταξύ επιχειρήσεων με βάση τα πρόσωπα που τις διοικούσαν. Όταν δύο ή περισσότερες εταιρείες μοιράζονταν κοινά χαρακτηριστικά –ίδια πρόσωπα, ίδιες διευθύνσεις, διαδοχική λειτουργία– ο βαθμός σύνδεσης αυξανόταν. Όταν τέτοιες συνδέσεις επαναλαμβάνονταν σε μεγάλη κλίμακα, δημιουργούνταν «συστάδες» επιχειρήσεων, δηλαδή οργανωμένα κυκλώματα.
Με αυτόν τον τρόπο εντοπίστηκαν τρία διακριτά δίκτυα.
Το πρώτο περιλάμβανε 87 εταιρείες, με βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές 11.396.587 ευρώ και 6.164.946 ευρώ προς τον ΕΦΚΑ.
Το δεύτερο αφορούσε 61 εταιρείες, με 1.790.875 ευρώ σε φόρους και 1.810.472 ευρώ σε ασφαλιστικές υποχρεώσεις.
Το τρίτο περιλάμβανε 45 εταιρείες, με 2.416.466 ευρώ φορολογικές και 1.030.120 ευρώ ασφαλιστικές οφειλές.
Συνολικά, οι Ομάδες αυτές εμφάνιζαν κοινή δομή: ταχεία δημιουργία εταιρειών, συσσώρευση υποχρεώσεων, αδρανοποίηση χωρίς σαφή διακοπή δραστηριότητας και άμεση εμφάνιση νέου νομικού προσώπου με παρόμοια δραστηριότητα.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στη δυσχέρεια εξακρίβωσης της πραγματικής διοίκησης. Δηλωμένοι εκπρόσωποι που δεν μπορούσαν να ταυτοποιηθούν ουσιαστικά, εργαζόμενοι που λάμβαναν οδηγίες τηλεφωνικά από άγνωστα πρόσωπα και ημερήσιες εισπράξεις που παραδίδονταν σε τρίτους εκτός εταιρικού σχήματος συνθέτουν την εικόνα ενός μηχανισμού που λειτουργούσε πίσω από τους εμφανιζόμενους διαχειριστές.
Η εικόνα που προέκυψε είναι ότι η διοίκηση στα χαρτιά δεν ταυτιζόταν με τη διοίκηση στην πράξη. Το νομικό πρόσωπο λειτουργούσε ως «κέλυφος», ενώ ο πραγματικός έλεγχος ασκούνταν από πρόσωπα που δεν εμφανίζονταν επίσημα.
Σημαντικό εύρημα αποτελεί και το επαναλαμβανόμενο μοτίβο διαδοχής δραστηριότητας. Όταν μια εταιρεία συγκέντρωνε υψηλές οφειλές ή βρισκόταν σε στάδιο ελέγχου, αδρανοποιούνταν και στη θέση της εμφανιζόταν νέα εταιρεία με διαφορετικό ΑΦΜ αλλά με ίδια ή παρόμοια δραστηριότητα, συχνά στην ίδια διεύθυνση και με πρόσωπα που είχαν ήδη εμφανιστεί σε άλλα σχήματα.
Το σύστημα εντόπισε επίσης περιπτώσεις στις οποίες πολλαπλές εταιρείες είχαν κοινά φυσικά πρόσωπα σε ρόλους διαχείρισης ή εκπροσώπησης, δημιουργώντας ένα πλέγμα διασυνδέσεων που δεν ήταν ορατό σε έναν απλό φορολογικό έλεγχο. Μόνο όταν οι σχέσεις αποτυπώθηκαν συνολικά, το δίκτυο έγινε εμφανές.
Η προσέγγιση αυτή μετατρέπει τον έλεγχο από επιχείρηση προς επιχείρηση σε έλεγχο δικτύου. Δεν εξετάζεται απλώς αν μια εταιρεία χρωστά. Εξετάζεται αν ανήκει σε δομημένο σύστημα επαναλαμβανόμενης συμπεριφοράς.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η ταυτοποίηση των κυκλωμάτων προέκυψε πριν ακόμη ολοκληρωθούν οι επιτόπιοι έλεγχοι. Τα δεδομένα έδειξαν τη δομή. Οι έρευνες απλώς την επιβεβαίωσαν.
Η υπόθεση των 380 επιχειρήσεων δείχνει μια νέα μεθοδολογία: ο εντοπισμός δεν βασίζεται πια μόνο σε καταγγελίες ή σε δειγματοληπτικούς ελέγχους, αλλά στη χαρτογράφηση σχέσεων και στην ανίχνευση επαναλαμβανόμενων μοτίβων διοίκησης, διευθύνσεων και διαδοχικών ΑΦΜ.
