Η ιστορία του Χένρι Μπράουν που μπήκε σε ένα ξύλινο κουτί και ταξίδεψε επί 27 ώρες με κάρο, ατμόπλοιο και τρένο για να αλλάξει τη ζωή του
Εδώ και σχεδόν 129 χρόνια, σε ένα από τα ιστορικά νεκροταφεία του Τορόντο υπάρχει μια ταφόπλακα με ένα λιτό μήνυμα, αλλά και με μεγάλη ιστορία πίσω από τον άνθρωπο στον οποίο είναι αφιερωμένη. «Χένρι Μπράουν, πέθανε στις 15 Ιουνίου 1897».
Ο Χένρι Μπράουν γεννήθηκε στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στη Βιρτζίνια, το 1815. Οι πρόγονοί του ήταν Aφρικανοί που είχαν απαχθεί και μεταφερθεί στον αμερικανικό νότο ως σκλάβοι και ως τέτοιος γεννήθηκε και ο ίδιος. Μια καταδικασμένη ζωή, από την πρώτη στιγμή που άνοιξε τα μάτια του.
Η προσωπική επανάσταση
Με το μέλλον του προκαθορισμένο, ο Μπράουν αποδέχθηκε τη μοίρα του και στην ενήλικη ζωή του υπήρξε σκλάβος σε ένα ένα εργοστάσιο καπνού στο Ρίτσμοντ. Η ημέρα που άλλαξε τα πάντα μέσα του ήρθε το 1848, όταν σε ηλικία 33 ετών, είδε σε έναν δρόμο κοντά στο εργοστάσιο 350 ανθρώπους να βαδίζουν δεμένοι υπό τις οδηγίες ενός ιερέα που τους είχε αγοράσει. Ανάμεσά τους, η σύζυγό του και τα παιδιά τους…
«Άρχισα πλέον να κουράζομαι από τα δεσμά μου· και λαχταρούσα με όλη μου την ψυχή την ελευθερία», γράφει ο ίδιος στο βιβλίο του The Narrative of Henry Box Brown Written By Himself.
«Η ιδέα πέρασε ξαφνικά από το μυαλό μου και τη θεώρησα έξυπνη. Να κλειστώ μέσα σε ένα κιβώτιο και να μεταφερθώ ως εμπόρευμα σε μια ελεύθερη πολιτεία».
Στη Φιλαδέλφεια μέσα σε ένα ξύλινο κουτί
Σε μια τέτοια συνθήκη καταπίεσης, οι πολλές σκέψεις ήταν πολυτέλεια όταν κάποιος δελεαζόταν από την έστω και μικρή πιθανότητα να ζήσει ελεύθερος. Ο Μπράουν δεν έχασε χρόνο και πλήρωσε δύο ανθρώπους να τον βοηθήσουν. Το σχέδιο ήταν να τον κλείσουν μέσα σε ένα στενό ξύλινο κιβώτιο, να το καρφώσουν και να το στείλουν στη Φιλαδέλφεια, με παραλήπτες ακτιβιστές κατά της δουλείας που θα ειδοποιούνταν για να τον παραλάβουν.
Έτσι κι έγινε. Ο Μπράουν κλείστηκε σε ένα ξύλινο κουτί, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι ρισκάρει τη ζωή του. Αλλά αλήθεια, τι ζωή ρίσκαρε;
Το κιβώτιο τοποθετήθηκε αρχικά σε κάρο, μετά φορτώθηκε σε ατμόπλοιο και μπήκε σε τρένο φτάνοντας στη Φιλαδέλφεια μετά από 27 ώρες. Ο Μπράουν έκανε υπομονή, ταξίδεψε αρκετές ώρες ανάποδα στηριζόμενος στο κεφάλι του, αλλά ως εκ θαύματος έφτασε σώος στον προορισμό του.
«Όταν οι ακτιβιστές άνοιξαν το κιβώτιο, ήρθε η ανάστασή μου από τον τάφο της δουλειάς».
Γίνεται ο «Henry Box Brown»
Η απόδραση του 1849 ενέπνευσε εικαστική τέχνη, παραστάσεις και δημιουργική γραφή στη σύγχρονη εποχή, καθώς και ένα αυξανόμενο σώμα έρευνας.
Αλλά ο ίδιος ο Brown ήταν ο πρώτος που την ερμήνευσε.
Προσθέτοντας το «Box» στο όνομά του, ενώθηκε με άλλους δραπέτες σκλάβους, όπως ο επιφανής Frederick Douglass, δίνοντας ομιλίες στο διατλαντικό δίκτυο ακτιβιστών κατά της δουλείας.
Το κοινό συγκεντρωνόταν για να ακούσει αυτές τις αφηγήσεις από πρώτο χέρι, σε μια εποχή που πολλοί δεν είχαν πλήρη εικόνα της σκληρής πραγματικότητας της δουλείας. Ωστόσο, οι ομιλητές αυτοί παρέμεναν σε κίνδυνο.
Ο Henry Box Brown σύντομα πήγε στην Αγγλία, σε μια εντελώς διαφορετική ζωή. Εκεί, η δουλεία είχε καταργηθεί το 1834, ωστόσο υπήρχε έντονο ενδιαφέρον από το κοινό να ακούσει τις ιστορίες πρώην σκλάβων από τις ΗΠΑ.
Επέστρεψε τελικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, περισσότερο από μια δεκαετία μετά την κατάργηση της δουλείας το 1865. Έφερε μαζί του τη δεύτερη σύζυγό του και τα παιδιά του, που εμφανίζονταν μαζί του στη σκηνή και τραγουδούσαν.
Έκανε τη βάση του τον Καναδά: αρχικά στο Λονδίνο του Οντάριο και στη συνέχεια στο Τορόντο όπου πέθανε και τάφηκε το 1897.
