Οι 3+1 επιλογές του Τραμπ για το Ιράν, σε απόσταση βολής η αρμάδα: Από το γρήγορο χτύπημα τύπου Μαδούρο, έως το «σοκ και δέος»
Ώρα αποφάσεων για το Ιράν – Η Τεχεράνη μιλά για «πλαίσιο διαλόγου», την ώρα που η «αρμάδα» του Τραμπ βρίσκεται σε απόσταση βολής – Τι προβλέπει το «μεγάλο σχέδιο»
Παράθυρο για διάλογο ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη φάνηκε να ανοίγει το βράδυ του Σαββάτου, σύμφωνα με όσα διέρρευσαν από την πλευρά του καθεστώτος κι ενώ οι διπλωματικές προσπάθειες από μεγάλους παίκτες στη Μέση Ανατολή να μεσολαβήσουν για να αποφευχθεί μια νέα πολεμική επιχείρηση των ΗΠΑ, που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε γενικευμένη σύρραξη, εντείνονται.
Σε ανάρτησή του στο X, ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν και έμπιστος του Χαμενεϊ, Αλί Λαριτζανί μίλησε για «κατασκευασμένη από τα media» πολεμική ρητορική κι επισήμανε πως «βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για τον σχηματισμό ενός πλαισίου διαλόγου» με την Ουάσινγκτον.
Νωρίτερα, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, ο ίδιος συναντήθηκε στην Τεχεράνη με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, Μοχάμεντ Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, ο οποίος προσπαθεί να μεσολαβήσει και να φέρει τις δύο πλευρές στο ίδιο τραπέζι, ενώ για το ίδιο θέμα μίλησαν τηλεφωνικά μέσα στην ημέρα ο Ιρανός πρόεδρος Πεζεσκιάν με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Αλ Σίσι. Ρόλο προσπαθεί να παίξει και η Μόσχα, καθώς νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ο Λαριτζανί είχε γίνει δεκτός από τον Πούτιν στο Κρεμλίνο, ενώ και ο Ερντογάν, από την πλευρά του, έχει μπει στο παιχνίδι, πιέζοντας για μια τριμερή Ουάσινγκτον, Τεχεράνης και Άγκυρας.
Η «αρμάδα» σε απόσταση βολής από το Ιράν κι ο Τραμπ καλείται να αποφασίσει
Μπορεί, όμως, ο διπλωματικός αυτός πυρετός να αποτρέψει αυτό που, σύμφωνα με τις τελευταίες ενδείξεις από την αμερικανική πλευρά, μοιάζει σαν το πλέον πιθανό; Είναι γεγονός πως από τα μέσα της εβδομάδας, ο αμερικανικός στρατός έχει συγκεντρώσει μια ισχυρή δύναμη στη Μέση Ανατολή, σε απόσταση βολής από το Ιράν. Τώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ πρέπει να αποφασίσει πώς θα την αξιοποιήσει.
Οι «3+1» επιλογές
Καθώς όλο και περισσότερα πολεμικά πλοία και αεροσκάφη φτάνουν στην περιοχή, αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης δήλωσαν στη Wall Street Journal ότι αυτά που έχουν πέσει στο τραπέζι, είναι αν ο κύριος στόχος της επίθεσης θα είναι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αν θα χτυπήσουν το οπλοστάσιο της Τεχεράνης με βαλλιστικούς πυραύλους, αν θα επιδιώξουν να προκαλέσουν την κατάρρευση της κυβέρνησης ή κάποιο συνδυασμό και των τριών.
Ο Τραμπ ζήτησε από τους βοηθούς του να προτείνουν γρήγορες και αποφασιστικές επιλογές επίθεσης που δεν θα ρίξουν τη σπίθα για έναν μακροχρόνιο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, δήλωσαν οι αξιωματούχοι. Η ιδανική επιλογή θα ήταν μια επίθεση που θα χτυπούσε το καθεστώς τόσο σκληρά ώστε να μην έχει άλλη επιλογή από το να αποδεχτεί τις πυρηνικές απαιτήσεις των ΗΠΑ και να θέσει στο περιθώριο τους αντιφρονούντες, προσθέτουν. Μάλιστα, έχουν γίνει συζητήσεις για μια εκστρατεία βομβαρδισμών που θα μπορούσε να ανατρέψει την κυβέρνηση του Ιράν, ενώ ο Τραμπ και η ομάδα του έχουν επίσης εξετάσει το ενδεχόμενο να αξιοποιήσουν την απειλή της στρατιωτικής δύναμης για να αποσπάσουν διπλωματικές παραχωρήσεις από το καθεστώς.
Η απόφαση του Τραμπ θα καθορίσει τη μορφή οποιασδήποτε στρατιωτικής δράσης. Ένας ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου είπε ότι, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το Ιράν δεν μπορεί να έχει πυρηνικά όπλα, παραμένει σκόπιμα ασαφής ως προς τις προθέσεις του, για να κρατήσει μυστικούς τους στρατηγικούς του στόχους.
Μιλώντας για τα πλοία – την «αρμάδα» όπως τη χαρακτήρισε – που συγκεντρώνονται στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Παρασκευή στο Οβάλ Γραφείο ότι «πρέπει να πλέουν κάπου. Ας πλέουν λοιπόν κοντά στο Ιράν».
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί τόνισε, από την πλευρά του, ότι η Τεχεράνη είναι ανοιχτή σε συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά «οι ΗΠΑ πρέπει να σταματήσουν τις στρατιωτικές απειλές».
Ουκ ολίγες επιθέσεις στη δεύτερη θητεία χωρίς να δώσει εξηγήσεις
Ο Τραμπ, στη δεύτερη θητεία του, έχει διατάξει επιθέσεις στη Υεμένη, το Ιράν, τη Βενεζουέλα, τη Συρία, τη Σομαλία και τη Νιγηρία, συχνά χωρίς να δίνει δημόσιες εξηγήσεις για τις ενέργειές του ή να ζητά την έγκριση του Κογκρέσου.
Εξάλλου, είναι νωπή ακόμα η επιδρομή λίγο μετά την Πρωτοχρονιά στο Καράκας με απώτερο στόχο τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο για να τον φέρει ενώπιον δικαστηρίου. Οι αεροπορικές επιδρομές και οι πυραυλικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν τον Ιούνιο, στη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών – είχαν ως στόχο βασικές πυρηνικές του εγκαταστάσεις με ισχυρές βόμβες σχεδιασμένες για να διαπερνούν τέτοιους στόχους.
Ο στρατηγός της Πολεμικής Αεροπορίας Νταν Κέιν, πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου, και άλλοι στρατιωτικοί σύμβουλοι του Τραμπ έχουν βοηθήσει τον Λευκό Οίκο να επιτύχει αξιοσημείωτες τακτικές επιτυχίες, συχνά χρησιμοποιώντας αιφνιδιαστικές επιχειρήσεις που αναπτύχθηκαν επί μήνες με στόχο την αποφυγή αδιεξόδων.
Δεν υπάρχει η λύση «σοκ και δέος» για το ιρανικό ζήτημα
Στο Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει έναν αντίπαλο που, αν και είναι σημαντικά πιο αδύναμος στρατιωτικά από ό,τι ήταν πριν από λίγα χρόνια, παραμένει ικανός να αντέξει μια μεγάλη επίθεση των ΗΠΑ και να ανταποδώσει με πυραυλικές και drone επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις, σε πολεμικά πλοία και σε συμμάχους στην ευρύτερη περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ.
«Δεν υπάρχει λύση τύπου «shock and awe» (Σοκ και Δέος) για το ιρανικό ζήτημα», δήλωσε ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς, ερευνητής στο ισραηλινό Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας με έδρα το Τελ Αβίβ, επιχειρώντας μια προσομοίωση με την αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμών πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003. «Όποιος υπόσχεται κάτι διαφορετικό πιθανότατα κάνει λάθος».
Η πορεία του Τραμπ προς μια νέα στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τεχεράνη ξεκίνησε όταν υποσχέθηκε – μέσω μιας επιθετικής δήλωσης στο Truth Social – να βοηθήσει τους αντικυβερνητικούς διαδηλωτές που διαμαρτύρονται στην Τεχεράνη και σε άλλες πόλεις.
Εκείνη την εποχή, δεν υπήρχαν αρκετές αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή για να βάλουν μπροστά μια εκστρατεία βομβαρδισμών και, ταυτόχρονα, να υπερασπιστούν τις αμερικανικές βάσεις και τους συμμάχους τους στη Μέση Ανατολή από τα βέβαια αντίποινα που έχει υποσχεθεί το Ιράν. Αντιμέτωπος με επιλογές που θα ήταν κακές, ο Τραμπ αποφάσισε ξαφνικά να μην προχωρήσει σε στρατιωτική δράση.
Τώρα έχει περισσότερες δυνάμεις στη διάθεσή του. «Έχουμε πολλά και πολύ μεγάλα, πολύ ισχυρά πλοία που πλέουν προς το Ιράν αυτή τη στιγμή. Και θα ήταν υπέροχο αν δεν χρειαζόταν να τα χρησιμοποιήσουμε», δήλωσε την Πέμπτη, προσθέτοντας ότι είχε κοινοποιήσει τα αιτήματά του στην Τεχεράνη.
«Τους είπα δύο πράγματα: Πρώτον, όχι πυρηνικά, και δεύτερον, σταματήστε να σκοτώνετε διαδηλωτές», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Το «μεγάλο σχέδιο» που βρίσκεται στην τσέπη
Ο Τραμπ έχει ενημερωθεί για τις πιθανές επιλογές επίθεσης που έχουν εκπονηθεί από κοινού από τον Λευκό Οίκο και το Πεντάγωνο. Μεταξύ αυτών είναι το λεγόμενο «μεγάλο σχέδιο», το οποίο προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα επιτεθούν σε εγκαταστάσεις του καθεστώτος και του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης σε μια μεγάλης κλίμακας εκστρατεία βομβαρδισμών, σύμφωνα με αξιωματούχους.
Οι πιο περιορισμένες επιλογές περιλαμβάνουν επιθέσεις σε συμβολικούς στόχους του καθεστώτος, αφήνοντας περιθώρια για εντατικοποίηση των επιθέσεων εάν το Ιράν, το οποίο αρνείται ότι επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, δεν συμφωνήσει σε ένα πλαίσιο που θα ικανοποιεί τον Τραμπ.
Οι δυσκολίες να γίνει ο Χαμενεΐ «νέος Μαδούρο»
Μια επιχείρηση που θα στοχεύει τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, όπως αυτή που διέταξε ο Τραμπ στο Καράκας για τη σύλληψη του Μαδούρο με τη χρήση της Delta Force, θα ήταν πολύ πιο δύσκολη στο Ιράν, το οποίο είναι ιδιαίτερα προσεκτικό όσον αφορά την προστασία της ηγεσίας του, ενώ κακ η γεωγραφία της περιοχής δεν είναι τόσο εξυπηρετική, καθώς η πρωτεύουσα βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας.
Ακόμη και αν ο Χαμενεΐ εκδιωχθεί, κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα αν η κυβέρνηση που θα τον διαδεχθεί θα είναι πιο φιλική, σύμφωνα με αξιωματούχους. Κάποιοι εκτιμούν ότι πιθανότατα θα αναλάβει τον έλεγχο ένα ανώτερο στέλεχος των Φρουρών της Επανάστασης, το οποίο θα μπορούσε να διατηρήσει — ή ακόμη και να εντείνει — την σκληρή γραμμή του καθεστώτος.
Μιλώντας σε επιτροπή της Γερουσίας την Τετάρτη, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είπε ότι είναι ανοιχτό το ερώτημα τι θα συμβεί αν ο Χαμενεΐ απομακρυνθεί και το καθεστώς πέσει. «Δεν νομίζω ότι κανείς μπορεί να σας δώσει μια απλή απάντηση για το τι θα συμβεί στη συνέχεια στο Ιράν», είπε ο Αμερικανός υπουργός.
«Ακόμα και αν νικήσετε το καθεστώς πολύ γρήγορα, η επόμενη μέρα έχει σημασία», είπε ο Βάλι Νασρ, εμπειρογνώμονας για το Ιράν και πρώην αξιωματούχος των ΗΠΑ που τώρα εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς.
Υποχώρηση μέσω της απειλής
Οι αξιωματούχοι της Ουάσινγκτον χρησιμοποιούν την απειλή μιας επίθεσης για να πιέσουν την Τεχεράνη να συμφωνήσει σε συνομιλίες για τον περιορισμό του πυρηνικού της προγράμματος, καθώς και για περιορισμούς στους βαλλιστικούς πυραύλους και τη βοήθεια προς περιφερειακούς συμμάχους (βλέπε Χούθι στην Υεμένη ή Χεζμπολάχ στον Λίβανο).
Ο Λευκός Οίκος, παρά το τελευταίο άνοιγμα της Τεχεράνης, επιφυλακτικός όσον αφορά την εμπλοκή του σε διαπραγματεύσεις που δεν θα παράξουν το παραμικρό αποτέλεσμα. Αν ο Τραμπ διατάξει μια επίθεση, σύμφωνα με αναλυτές, κανένας από τους στόχους που έχει θέσει δεν είναι εφικτός μέσω μιας γρήγορης σειράς αεροπορικών χτυπημάτων ή πυραυλικών επιθέσεων, όπως αυτές που φαίνεται να προετοιμάζει το Πεντάγωνο.
«Του αρέσει η χρήση στρατιωτικής βίας όταν είναι γρήγορη, οικονομική και αποφασιστική», δήλωσε για τον Τράμπ ο Τζάστιν Λόγκαν, διευθυντής των σπουδών άμυνας και εξωτερικής πολιτικής στο Ινστιτούτο Κάτο στην Ουάσινγκτον. «Το πρόβλημα είναι ότι (με το Ιράν) δεν μπορείς να κάνεις πράγματα γρήγορα και φθηνά και να έχεις αποφασιστικά αποτελέσματα».
