Καθώς η πολιτική περίοδος που συνδέεται με τη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη
διαφαίνεται ότι πλησιάζει προς το τέλος της, γίνεται όλο και πιο εμφανές ότι ο πραγματικός
λογαριασμός αυτής της διακυβέρνησης δεν θα κλείσει με την αλλαγή μιας κυβέρνησης. Οι
συνέπειες των επιλογών της θα συνοδεύουν την ελληνική κοινωνία για χρόνια.
Πρώτα απ’ όλα, η οικονομική πραγματικότητα για τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών
παραμένει δύσκολη. Παρά τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης που συχνά επικαλείται η
κυβέρνηση, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής
Ένωσης στους περισσότερους οικονομικούς δείκτες και κυρίως ως προς την αγοραστική
δύναμη των πολιτών. Το κόστος ζωής αυξάνεται με μεγαλύτερο συντελεστή από τους
χαμηλούς μισθούς, κατά συνέπεια η καθημερινότητα πολλών νοικοκυριών γίνεται ολοένα
και πιο πιεστική.
Την ίδια στιγμή, η λειτουργία της οικονομίας χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση
ισχύος. Μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι κυριαρχούν σε βασικούς τομείς της αγοράς, από
την ενέργεια μέχρι τις τράπεζες και το λιανεμπόριο. Για τους περισσότερους πολίτες
παγιοποιείται η εντύπωση ότι η αγορά λειτουργεί προς όφελος ισχυρών συμφερόντων,
παρά προς όφελος του ανταγωνισμού και της κοινωνίας.
Στον κοινωνικό τομέα, η εικόνα των δημόσιων υπηρεσιών προκαλεί διαρκώς έντονο
προβληματισμό. Το δημόσιο σύστημα υγείας συνεχίζει να αντιμετωπίζει σημαντικές
ελλείψεις σε προσωπικό και υποδομές, ενώ η εκπαίδευση (επιπρόσθετα με τις
προβληματικές κτιριακές εγκαταστάσεις) βρίσκεται στο επίκεντρο μεταρρυθμίσεων που
προκαλούν αντιπαραθέσεις για το μέλλον της δημόσιας παιδείας. Πολλές οικογένειες
αισθάνονται ότι το βάρος μεταφέρεται όλο και περισσότερο στους ίδιους.
Παράλληλα, η ελληνική περιφέρεια και ο πρωτογενής τομέας δείχνουν σημάδια
παρατεταμένης κόπωσης. Το αυξημένο κόστος παραγωγής, η γήρανση και η συρρίκνωση
του αγροτικού πληθυσμού καθώς και η εγκατάλειψη πολλών αγροτικών περιοχών
δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για το μέλλον της αγροτικής οικονομίας.
Όμως ακόμη πιο ανησυχητική είναι η δημογραφική πορεία της χώρας. Η χαμηλή
γεννητικότητα και η συνεχιζόμενη μετανάστευση νέων ανθρώπων προς το εξωτερικό
δημιουργούν μια εικόνα πληθυσμιακής σμίκρυνσης που απειλεί τη μακροπρόθεσμη
κοινωνική και οικονομική ισορροπία της Ελλάδας.
Στο πεδίο της πολιτικής λειτουργίας του κράτους, οι κατηγορίες για κομματικοποίηση της
δημόσιας διοίκησης και για υπερσυγκέντρωση εξουσίας στο πρωθυπουργικό κέντρο
τροφοδοτούν μια ευρύτερη συζήτηση για την ποιότητα της δημοκρατίας και τη λειτουργία
των θεσμών. Συγχρόνως, ζητήματα που σχετίζονται με το κράτος δικαίου, την ανεξαρτησία
των θεσμών, τη διαφάνεια και την ποιότητα της δημόσιας συζήτησης βρίσκονται όλο και
πυκνότερα στον δημόσιο διάλογο, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε ευρωπαϊκό
επίπεδο.
Η εξωτερική πολιτική επίσης βρίσκεται στο επίκεντρο κριτικής. Η διεθνής γεωπολιτική
πραγματικότητα και οι επιδιωκόμενες συμμαχίες δημιουργούν δυναμικές προκλήσεις. Η
στενή σχέση της ελληνικής κυβέρνησης με έναν «παίκτη», έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε
τμήματα της ελληνικής κοινωνίας που θεωρούν ότι η χώρα εμφανίζεται υπερβολικά
ταυτισμένη με συγκεκριμένες διεθνείς επιλογές, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της σύγκρουσης στη
Μέση Ανατολή.
Η ιστορία κάθε πολιτικής περιόδου γράφεται τελικά από τα αποτελέσματά της. Και όσο
περνά ο χρόνος, τόσο γίνεται πιο σαφές ότι η αποτίμηση της περιόδου Μητσοτάκη δεν θα
είναι μια απλή πολιτική συζήτηση για το παρελθόν, αλλά ένας ευρύτερος προβληματισμός
για το μέλλον της χώρας.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο τι έγινε τα προηγούμενα χρόνια. Είναι κυρίως
ποια Ελλάδα αφήνουμε στις επόμενες γενιές.
Θανάσης Βυρίνης
