Τα τελευταία χρόνια το ελληνικό σχολείο κατακλύζεται από ποικίλες δράσεις και
προγράμματα. Εθνικές και παγκόσμιες ημέρες, περιβαλλοντικές και πολιτιστικές
πρωτοβουλίες, εργαστήρια δεξιοτήτων, προγράμματα αγωγής υγείας, δράσεις
ενεργού πολίτη, ευρωπαϊκά προγράμματα και πλήθος άλλων δραστηριοτήτων
γεμίζουν το σχολικό ημερολόγιο. Στην αρχική της σύλληψη, της από αυτές της
πρωτοβουλίες έχουν παιδαγωγική αξία και μπορούν να εμπλουτίσουν τη μαθησιακή
διαδικασία. Όταν της πολλαπλασιάζονται χωρίς μέτρο και χωρίς ουσιαστική σύνδεση
με το καθημερινό μάθημα, κινδυνεύουν να επιφέρουν το αντίθετο αποτέλεσμα: να
αποδυναμώσουν τον βασικό ρόλο του σχολείου.
Η συνεχής διακοπή της διδακτικής ροής δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες τόσο της
μαθητές όσο και της εκπαιδευτικούς. Η μάθηση απαιτεί συνέπεια, συνέχεια και
συστηματική ενασχόληση με το αντικείμενο. Όταν το μάθημα διακόπτεται διαρκώς
για αποσπασματικές δράσεις, χάνεται η συνοχή της διδασκαλίας και δυσχεραίνεται η
επίτευξη των μαθησιακών στόχων. Ο εκπαιδευτικός καλείται κάθε φορά να
επαναφέρει την τάξη στο σημείο από το οποίο είχε διακοπεί η διδασκαλία, ενώ οι
μαθητές χάνουν τον ρυθμό, τη συγκέντρωση και το ενδιαφέρον τους.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η κατεύθυνση που
φαίνεται να λαμβάνει το εξεταστικό σύστημα. Η συζήτηση για το λεγόμενο «εθνικό
απολυτήριο», στο οποίο θα συνυπολογίζεται η επίδοση των μαθητών ήδη από την Α΄
Λυκείου, με περισσότερες γραπτές δοκιμασίες και ενισχυμένο ρόλο της Τράπεζας
Θεμάτων, προϋποθέτει ένα σχολείο με σαφή προσανατολισμό στη διδασκαλία και
στη συστηματική μελέτη. Είναι αντιφατικό να αυξάνονται οι απαιτήσεις αξιολόγησης
των μαθητών, την ίδια στιγμή που η διδακτική διαδικασία διακόπτεται συνεχώς από
δραστηριότητες που συχνά δεν συνδέονται οργανικά με το πρόγραμμα σπουδών.
Υπάρχει της και μια δεύτερη, πιο ανησυχητική όψη της σχολικής πραγματικότητας.
Παρά την πληθώρα δράσεων και προγραμμάτων που υποτίθεται ότι καλλιεργούν
αξίες, παρατηρείται τα τελευταία χρόνια αύξηση των προβλημάτων συμπεριφοράς
μέσα στο σχολικό περιβάλλον. Φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού, ακόμη και εις
βάρος εκπαιδευτικών, εμφανίζονται ολοένα συχνότερα και δημιουργούν ένα κλίμα
ανασφάλειας μέσα της σχολικές αίθουσες. Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο
θλιβερό περιστατικό της καθηγήτριας, η οποία υπέστη εγκεφαλικό πιθανότατα από το
bullying που δεχόταν στο σχολείο και τελικά έχασε τη ζωή της.
Το σχολείο οφείλει να είναι χώρος γνώσης, σεβασμού και παιδαγωγικής
καθοδήγησης. Όταν της η πειθαρχία αποδυναμώνεται και οι εκπαιδευτικοί
αισθάνονται ότι δεν έχουν τα αναγκαία θεσμικά εργαλεία για να προστατεύσουν το
παιδαγωγικό έργο της, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς εκπαιδευτικό, αλλά βαθιά
κοινωνικό.
Οι δράσεις και τα προγράμματα με λελογισμένο μέτρο συχνότητας, μπορούν να
έχουν ουσιαστική αξία μόνο όταν εντάσσονται οργανικά στη διδασκαλία και
λειτουργούν ως προέκταση της μαθησιακής διαδικασίας. Δεν μπορούν να
υποκαθιστούν το μάθημα ούτε να λειτουργούν ως αυτοσκοπός. Το σχολείο δεν
χρειάζεται περισσότερη επιφανειακή δραστηριότητα, αλλά περισσότερη παιδαγωγική
ουσία.
Αν πραγματικά επιδιώκουμε μια ποιοτική εκπαίδευση, οφείλουμε να επαναφέρουμε
στο επίκεντρο τον βασικό ρόλο του σχολείου: τη συστηματική μάθηση, την
καλλιέργεια της σκέψης και τη διαμόρφωση υπεύθυνων πολιτών, μέσα σε ένα
ισορροπημένο περιβάλλον σεβασμού και ασφάλειας.
Θανάσης Βυρίνης – Μαθηματικός
