Ολικές και δακτυλιοειδείς εκλείψεις, νέες αποστολές και εντυπωσιακά φαινόμενα στο ημερολόγιο της χρονιάς
Το 2026 προμηνύεται χρονιά με γεμάτο «ουρανό», με τη Σελήνη και τον Ηλιο να πρωταγωνιστούν σε αποστολές, εκλείψεις και σπάνια ουράνια φαινόμενα.
Στο επίκεντρο μπαίνει ξανά η επιστροφή ανθρώπων κοντά στη Σελήνη, μαζί με μια σειρά ρομποτικών αποστολών, ενώ μέσα στη χρονιά θα υπάρξουν και δύο εντυπωσιακές ηλιακές εκλείψεις, μία δακτυλιοειδής και μία ολική.
Η αρχή γίνεται από τη Σελήνη. Η NASA ετοιμάζει αποστολή του προγράμματος Artemis με τρεις Αμερικανούς και έναν Καναδό, οι οποίοι θα εκτελέσουν δεκαήμερη πτήση γύρω από τη Σελήνη στις αρχές του έτους. Θα περάσουν κοντά της, θα κάνουν αναστροφή πίσω από τη «σκοτεινή» πλευρά και θα επιστρέψουν στη Γη, χωρίς προσελήνωση. Ο επικεφαλής της αποστολής, Ριντ Γουάιζμαν, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι το πλήρωμα μπορεί να αποκτήσει οπτική εικόνα περιοχών της αθέατης πλευράς που δεν είχαν παρατηρηθεί από τα πληρώματα του Apollo, κάτι που θεωρείται χρήσιμο για τη γεωλογική χαρτογράφηση και για την επιλογή μελλοντικών σημείων προσελήνωσης.
Στο επίκεντρο οι επιστροφές στην σεληνιακή επιφάνεια
Παράλληλα, το 2026 αναμένεται να συνεχιστεί ο πυρετός των ρομποτικών προσεληνώσεων. Η Κίνα έχει προαναγγείλει αποστολή στον νότιο πόλο της Σελήνης, με ρόβερ και ένα όχημα τύπου «άλτη» που θα επιχειρήσει να κινηθεί προς μόνιμα σκιασμένους κρατήρες στην αναζήτηση πάγου. Στο παιχνίδι παραμένουν και αμερικανικές εταιρείες, με νέες απόπειρες προσελήνωσης και μεταφορά επιστημονικών οργάνων. Ανάμεσά τους αναφέρονται οι Astrobotic Technology και Intuitive Machines, ενώ η Firefly Aerospace, η μόνη ιδιωτική εταιρεία που έχει καταφέρει επιτυχημένη προσελήνωση, στοχεύει αυτή τη φορά στην αθέατη πλευρά.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η δοκιμαστική εκδοχή του σεληνιακού σκάφους Blue Moon, που σχεδιάζεται για μελλοντικές αποστολές αστροναυτών. Το πρωτότυπο που προγραμματίζεται να εκτοξευθεί έχει ύψος περίπου οκτώ μέτρα, ψηλότερο από το σκάφος που είχε μεταφέρει τους αστροναύτες του Apollo στην επιφάνεια.
Στο ημερολόγιο των παρατηρητών, η Σελήνη δίνει και ουράνια θεάματα. Στις 3 Ιανουαρίου αναμένεται υπερπανσέληνος, ενώ τον Μάιο προβλέπεται και «αστρονομική μπλε σελήνη», δηλαδή δεύτερη πανσέληνος μέσα στον ίδιο μήνα.
Δύο μεγάλες εκλείψεις ηλίου το 2026
Την ίδια ώρα, ο Ηλιος αναμένεται να «κλέψει» τα βλέμματα με δύο μεγάλες εκλείψεις. Στις 17 Φεβρουαρίου θα σημειωθεί δακτυλιοειδής έκλειψη πάνω από την Ανταρκτική, με περιορισμένες δυνατότητες παρατήρησης, κυρίως από ερευνητικές βάσεις. Μερική έκλειψη θα είναι ορατή από τη Νότια Αφρική και από το νοτιότερο άκρο της Χιλής και της Αργεντινής. Στις 12 Αυγούστου ακολουθεί ολική έκλειψη Ηλιου, που θα ξεκινήσει από την Αρκτική και θα περάσει πάνω από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και την Ισπανία. Η ολικότητα θα διαρκέσει περίπου δύο λεπτά και 18 δευτερόλεπτα. Μέσα στο ίδιο έτος προβλέπεται ακόμη μία ολική έκλειψη Σελήνης δύο εβδομάδες μετά τη δακτυλιοειδή έκλειψη του Φεβρουαρίου, ενώ στο τέλος Αυγούστου θα υπάρξει και μερική σεληνιακή έκλειψη.
Το 2026 έχει και «παρέλαση» πλανητών. Γύρω στις 28 Φεβρουαρίου έξι από τους οκτώ πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος θα εμφανιστούν σε εντυπωσιακή ευθυγράμμιση στον νυχτερινό ουρανό. Ο Ερμής, η Αφροδίτη, ο Δίας και ο Κρόνος θα είναι ορατοί με γυμνό μάτι λίγο μετά τη δύση, εφόσον το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες, με τον Ερμή και την Αφροδίτη χαμηλά στον ορίζοντα. Ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας θα απαιτούν κιάλια ή τηλεσκόπιο. Ο Αρης θα λείπει από αυτή τη σύνθεση, αλλά αναμένεται να συμμετάσχει σε νέα «εξάδα» τον Αύγουστο, όταν θα απουσιάζει η Αφροδίτη.
Οι υπερπανσέληνοι του νέου χρόνου
Στις πανσελήνους της χρονιάς, οι υπερπανσέληνοι θα είναι τρεις. Η πρώτη έρχεται τον Ιανουάριο και συμπίπτει με βροχή διαττόντων, αν και το έντονο σεληνόφως πιθανόν να περιορίσει την ορατότητα των πιο αχνών διαττόντων. Η δεύτερη υπερπανσέληνος θα εμφανιστεί στις 24 Νοεμβρίου. Η τρίτη και πιο κοντινή στη Γη θα είναι τη νύχτα 23 προς 24 Δεκεμβρίου, παραμονή Χριστουγέννων, όταν η Σελήνη θα περάσει σε απόσταση περίπου 356.740 χιλιομέτρων.
Στο φόντο όλων αυτών, οι επιστήμονες περιμένουν και περισσότερες εμφανίσεις σέλαος (aurora), καθώς ο Ηλιος μπορεί να προκαλέσει γεωμαγνητικές καταιγίδες στη Γη. Η ηλιακή δραστηριότητα εκτιμάται ότι θα παραμείνει ικανή να δώσει εντυπωσιακές εικόνες, αν και σταδιακά θα αρχίσει να υποχωρεί, καθώς ο ενδεκαετής κύκλος κινείται προς πιο ήπια φάση.
Τέλος, το ενδιαφέρον μένει στραμμένο και στον πρόσφατα εντοπισμένο κομήτη 3I Atlas, έναν από τους ελάχιστους γνωστούς διαστρικούς επισκέπτες. Μετά το πέρασμά του κοντά από τη Γη τον Δεκέμβριο, εξασθενεί σταδιακά, παραμένοντας ορατός μόνο με ισχυρά ερασιτεχνικά τηλεσκόπια. Τον Μάρτιο αναμένεται να περάσει κοντά από τον Δία και στη συνέχεια να πάρει πορεία εξόδου από το Ηλιακό Σύστημα, διαδικασία που θα ολοκληρωθεί μέσα στην επόμενη δεκαετία, επιστρέφοντας στον διαστρικό χώρο. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι δεν θα είναι ο τελευταίος και ότι τα όλο και καλύτερα μέσα παρατήρησης αυξάνουν τις πιθανότητες να εντοπιστούν κι άλλοι αντίστοιχοι επισκέπτες.
ΠΗΓΗ: https://www.lifo.gr/
