Κατά τον δημοσιογράφο και συγγραφέα, Σπύρο Κουζινόπουλο, η συντριπτική πλειοψηφία είχε συλληφθεί κατά τα γεγονότα ή λίγο μετά από αυτά, του Μάη του 1936, στις μεγάλες απεργίες των εργατών στη Θεσσαλονίκη
Μέλη του συνδικαλιστικού κινήματος της Θεσσαλονίκης και μάλιστα κάποιοι υψηλόβαθμα, ήταν η συντριπτική πλειοψηφία των 16 Θεσσαλονικέων, οι οποίοι περιλαμβάνονταν στους 200 που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στο σκοπευτήριο της Καισαριανής από τους Ναζί.
Όπως αναφέρει στο ethnos.gr ο δημοσιογράφος – συγγραφέας Σπύρος Κουζινόπουλος, βρίσκονταν ήδη πέντε χρόνια στη φυλακή, όταν κατέκτησαν την Ελλάδα οι Ναζί και είχαν συλληφθεί κατά τα γεγονότα ή λίγο μετά από αυτά, του Μάη του 1936, στις μεγάλες απεργίες των εργατών στη Θεσσαλονίκη για καλύτερες συνθήκες εργασίας και αμοιβές.
«Η φυλάκιση αυτών των ανθρώπων ήταν μία γερή γροθιά στο συνδικαλιστικό κίνημα της Θεσσαλονίκης, το οποίο εκείνη την περίοδο πρωτοστατούσε σε εργατικούς αγώνες σε ολόκληρη τη χώρα. Ουσιαστικά το σχέδιο ήταν να το διαλύσουν, αφού οι συλληφθέντες ήταν κορυφαίοι συνδικαλιστές. Ήταν πρόεδροι και γενικοί γραμματείς στα σωματεία τους, ενώ ο Ζαφείρης Βεκίδης ήταν γενικός γραμματέας του Ενωτικού Εργατικού Κέντρου Θεσσαλονίκης, το οποίο δημιουργήθηκε από την ένωση των τότε τριών υπαρχόντων εργατικών κέντρων. Οι εφημερίδες της εποχής έγραφαν για καραβιές συνδικαλιστών, οι οποίοι στέλνονταν στη φυλακή μετά τα γεγονότα του Μάη του ‘36. Τότε η Θεσσαλονίκη για δύο μέρες βρισκόταν ουσιαστικά στα χέρια των εργατών, η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού της πόλης συμμετείχε στη διαδήλωση κατά τη μεταφορά των δολοφονημένων στα νεκροταφεία της Ευαγγελίστριας, ακόμα και στρατιωτικοί ενώθηκαν με τους απεργούς», λέει στο ethnos.gr ο κ. Κουζινόπουλος.
Κατά τον ίδιο, οι 49 από τους 200 εκτελεσθέντες ήταν από τη Βόρεια Ελλάδα. Μεταξύ αυτών υπήρχαν έξι από τις Σέρρες, έξι από την Καβάλα, τέσσερις από τη Δράμα, πέντε από τη Δυτική Μακεδονία και εφτά από τη Θράκη.
Φρικτά βασανιστήρια
Σύμφωνα με τον κ. Κουζινόπουλο, μετά τις μαζικές συλλήψεις συνδικαλιστών και μελών του ΚΚΕ από τη Θεσσαλονίκη, τον Μάιο του 1936, έγιναν οι μεταφορές τους σε διάφορες φυλακές της χώρας αλλά και σε νησιά, ως τόποι εξορίας, όπως τον Άη Στράτη και την Ανάφη. Οι 16, οι θεωρούμενοι και ως οι πιο σκληροί, μεταφέρθηκαν στην Ακροναυπλιά.
«Εκεί υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια, όταν επιβλήθηκε η Δικτατορία του Μεταξά, με εντολές του πολύ σκληρού τότε υπουργού Ασφάλειας, Μανιαδάκη. Τους πότιζαν με ρετσινόλαδο, τους άφηναν για ώρες πάνω σε κολώνες πάγου, ώστε να παγώσει όλο τους το κορμί, τους έκαναν ηλεκτροσόκ, φάλαγγα και πολλά άλλα. Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στη χώρα, το καθεστώς του Μεταξά έδωσε αυτούς τους ανθρώπους ‘’πεσκέσι’’ στους κατακτητές, οι οποίοι τους εκτέλεσαν την Πρωτομαγιά του 1944», σημειώνει ο κ. Κουζινόπουλος.
Τα συγκινητικά σημειώματα
Ιδιαίτερα συγκινητικά αλλά και δείγματα θάρρους και ανδρείας, ήταν τα τρία σημειώματα που άφησε ο Κώστας Τσίρκας, δάσκαλος στο επάγγελμα και πρόεδρος του Συλλόγου Προοδευτικών Δασκάλων «Η Αναγέννηση». Όπως αναφέρει ο κ. Κουζινόπουλος, πριν τον πάνε για εκτέλεση την Πρωτομαγιά του 1944, κατάφερε και πέταξε ένα σημείωμα δεμένο σε μαντήλι, το δεύτερο βρέθηκε στο σακάκι του και το τρίτο στην κουβέρτα του.
Στο πρώτο σημείωμα, που απευθύνεται στο λαό, έγραφε: «Πρωτομαγιά. Γεια σας όλοι. Πάμε στη μάχη. Κώστας Τσίρκας. 1-5-44». Στο δεύτερο σημείωμα, το οποίο απευθύνεται στους συγγενείς του, έγραφε: «Γεια και χαρά. Σας φιλώ όλους με πολλή αγάπη. Κώστας Τσίρκας. Μάρνη 52 Αθήνα». Το τρίτο σημείωμα απευθυνόταν στη γυναίκα και στο γιο του, στους οποίους έλεγε: «Κατίνα, Γεωργούλη. Σας φιλώ με αγάπη. Κώστας Τσίρκας. Μάρνη 52».
Οι 16 Θεσσαλονικείς συνδικαλιστές ή μέλη του ΚΚΕ ή και τα δύο μαζί, οι οποίοι εκτελέσθηκαν στο σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά τγου 1936 ήταν, με αλφαβητική σειρά, οι εξής: Αστυφίδης Γιώργος, Βεκίδης Ζαφείρης, Δαλδογιάννης Σταμάτης, Καμτσίκης Νίκος, Καραβοκυρός Διαμαντής, Καράσσο Μωυσής, Κουργιώτης Δημήτρης, Κωνσταντινίδης Δημήτρης, Μανέκας Νίκος, Μαυροκεφαλίδης Γιάννης, Μέκαλης Πάνος, Μπεραχιά ή Περαχιά Ανρί, Νικολαΐδης Δημήτρης, Σαββόπουλος Σάββας, Στρατής Αλμπέρτος ή Εσδρατή Αλμπέρτος και Τσίρκας Κώστας.
