Mια από τις πιο περίεργες λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος είναι η ικανότητά του να δημιουργεί… λίθους ή πέτρες. Πέτρες στη χολή (χολολιθίαση), πέτρες στα νεφρά (νεφρολιθίαση), αλλά και λίθοι σε αμυγδαλές και σιελογόνους αδένες. Με τον κατάλληλο συνδυασμό χρόνου και συνθηκών, ο οργανισμός μπορεί να κρυσταλλοποιήσει μέταλλα, να σκληρύνει εκκρίσεις και, σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, να μετατρέψει μια τραγική κατάσταση σε κυριολεκτικό λίθο.
Δύο ειδικοί εξερευνούν σε podcast στο The Conversation την πιο… απολιθωμένη πλευρά του ανθρώπινου σώματος: γιατί σχηματίζονται οι πέτρες, πού εμφανίζονται και ποιες από αυτές αποτελούν πραγματικό κίνδυνο για την υγεία.
Πώς σχηματίζονται οι πέτρες στο σώμα
Σύμφωνα με τον καθηγητή ανατομίας, Δρ. Adam Taylor, από το Πανεπιστήμιο του Lancaster, οι πέτρες σχηματίζονται όταν ουσίες που φυσιολογικά παραμένουν διαλυμένες αρχίζουν να κρυσταλλώνονται. Το ασβέστιο, τα φωσφορικά άλατα, το ουρικό οξύ και η κυστεΐνη μπορούν να μετατραπούν σε κρυστάλλους όταν οι συνθήκες το ευνοούν. Μόλις ξεκινήσει η διαδικασία, όλο και περισσότερα μόρια προσκολλώνται, μέχρι να δημιουργηθεί λίθος.
Ο πιο απλός τρόπος να αδυνατίσουμε και να προστατέψουμε τα νεφρά μας κρύβεται σε ένα ποτήρι
Νεφρολιθίαση: Ο απροσδόκητος παράγοντας που επηρεάζει τη δημιουργία λίθων
Ο Δρ. Taylor έχει περάσει χρόνια μελετώντας τις πέτρες του ανθρώπινου σώματος τόσο σε καθημερινά όσο και σε εξαιρετικά πλαίσια, συμπεριλαμβανομένης μιας σπάνιας γενετικής πάθησης που ονομάζεται αλκαπτονουρία. Στα άτομα με αυτή την πάθηση, το σώμα δεν μπορεί να διασπάσει σωστά ορισμένες πρωτεΐνες, με αποτέλεσμα σκούρα ούρα και έναν ασυνήθιστα υψηλό κίνδυνο σχηματισμού λίθων σε όλο το σώμα. «Είναι ακριβώς τόσο ανησυχητικό όσο ακούγεται» τονίζει.
Οι πιο συχνές – και πιο επώδυνες – πέτρες
Οι πέτρες στα νεφρά και στη χολή είναι οι πιο γνωστές και συχνά οι πιο επώδυνες. Οι αιχμηρές άκρες τους μπορεί να τραυματίσουν τους ιστούς, να προκαλέσουν έντονους σπασμούς και αιμορραγία, ενώ οι μεγαλύτερες μπορεί να μπλοκάρουν τη ροή των ούρων και να οδηγήσουν σε σοβαρή νεφρική βλάβη αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως.
Πέτρες και σε πιο… απρόσμενα σημεία
Μικρότεροι λίθοι μπορούν να σχηματιστούν και αλλού. Οι πέτρες στις αμυγδαλές προκύπτουν από τη συσσώρευση υπολειμμάτων τροφών, βακτηρίων και νεκρών κυττάρων, ενώ οι πέτρες στους σιελογόνους αδένες δημιουργούνται όταν φράζουν οι πόροι, ακόμη και από κάτι τόσο απλό όσο μια τρίχα από οδοντόβουρτσα. Συνήθως δεν είναι επικίνδυνες, αλλά μπορεί να προκαλέσουν πόνο και έντονη δυσφορία.
Τα «πέτρινα» μωρά
Σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, μια εγκυμοσύνη που δεν μπορεί να εξελιχθεί δεν αποβάλλεται από το σώμα. Το ανοσοποιητικό σύστημα «απομονώνει» τον ιστό, καλύπτοντάς τον με ασβέστιο, ώστε να αποτραπεί η μόλυνση. Έτσι δημιουργούνται τα λιθο-παιδιά τα οποία έχουν εντοπιστεί ακόμη και δεκαετίες αργότερα, συχνά τυχαία.
Ο ρόλος της αφυδάτωσης
Το κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι οι «τοξίνες» ή κάποια ανάγκη αποτοξίνωσης, αλλά η χημεία του σώματος και η ισορροπία των υγρών. Ο Δρ. Taylor τονίζει ότι αφυδάτωση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου, καθώς όταν τα υγρά στο σώμα μειώνονται, αυξάνεται η πιθανότητα οι διαλυμένες ουσίες να στερεοποιηθούν.
Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται κυρίως από νερό. Όταν όμως αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, μπορεί να δημιουργηθούν στερεά εκεί όπου δεν θα έπρεπε, άλλα ακίνδυνα και άλλα που απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Δείτε παρακάτω όλο το podcast
