Σαφάρι ελέγχων – και στην Ελλάδα – για τα κυκλώματα που λεηλατούν δισεκατομμύρια μέσω διασυνοριακών σχημάτων
Αυστηρότεροι έλεγχοι με διασταυρώσεις, άνοιγμα τραπεζικών στοιχείων και στενότερη συνεργασία με διεθνείς αρχές μπαίνουν σε τροχιά — και στη χώρα μας — μετά τις αποφάσεις του Ecofin, που φέρνουν την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στην πρώτη γραμμή στο κυνήγι των κυκλωμάτων που στήνουν «μηχανές» απάτης εκατομμυρίων με το κόλπο των καρουζέλ. Για πρώτη φορά, οι υποθέσεις δεν θα «σπάνε» στα σύνορα ούτε θα μένουν σε εθνικό επίπεδο, αλλά θα αντιμετωπίζονται ως ενιαίες, με ευρωπαϊκή συνέχεια και ταχύτερο συντονισμό.
Η απάτη στον ΦΠΑ — κυρίως τα γνωστά καρουζέλ με «εξαφανισμένους εμπόρους» — αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια για τα δημόσια έσοδα. Το σχήμα είναι γνωστό: εταιρείες αγοράζουν χωρίς ΦΠΑ, μεταπωλούν, εισπράττουν τον φόρο και στη συνέχεια εξαφανίζονται, αφήνοντας πίσω τρύπες στα ταμεία και στρεβλώσεις στην αγορά. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το κόστος για τα κράτη-μέλη φτάνει από 12,5 έως 32,8 δισ. ευρώ ετησίως.
Η διαφορά τώρα είναι ότι η πληροφορία παύει να είναι διάσπαρτη. Με το νέο πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η OLAF αποκτούν άμεση πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα διασυνοριακών συναλλαγών ΦΠΑ, που μέχρι σήμερα βρίσκονταν κατακερματισμένα μεταξύ των χωρών. Αυτό επιτρέπει την άμεση εκκίνηση ερευνών με στοιχεία από πρώτο χέρι και τη σύνδεση υποθέσεων που εκτείνονται σε περισσότερες από μία δικαιοδοσίες.
Κομβικό ρόλο παίζει το δίκτυο Eurofisc, μέσω του οποίου ανταλλάσσονται στοχευμένες πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο. Μόνο το 2024 εντοπίστηκαν ύποπτες συναλλαγές ύψους 13,8 δισ. ευρώ, με περισσότερους από 6.100 εμπλεκόμενους και χιλιάδες περιπτώσεις «εξαφανισμένων εμπόρων», αποτυπώνοντας το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος.
Στο μικροσκόπιο μπαίνουν και πιο σύνθετα σχήματα, όπως η κατάχρηση της λεγόμενης Τελωνειακής Διαδικασίας 42, όπου αγαθά εισάγονται χωρίς ΦΠΑ και στη συνέχεια «εξαφανίζονται» χωρίς να αποδοθεί ποτέ ο φόρος. Πρόκειται για ένα από τα πιο εξελιγμένα εργαλεία που χρησιμοποιούν τα κυκλώματα για να μετακινούν αφορολόγητα εμπορεύματα εντός της Ε.Ε.
Το νέο μοντέλο ελέγχων προβλέπει ταχύτερες διασταυρώσεις, κοινή εικόνα των συναλλαγών και συντονισμένες παρεμβάσεις. Οι έρευνες, πάντως, θα είναι αυστηρά στοχευμένες, μέσω ενιαίου σημείου πρόσβασης και μόνο για συγκεκριμένες υποθέσεις, χωρίς γενικευμένη παρακολούθηση.
Στην Ελλάδα, σε κλάδους με έντονη διασυνοριακή δραστηριότητα — όπως για παράδειγμα τα πολυτελή αυτοκίνητα, τα gadgets κ.λπ. — τα κυκλώματα βρίσκουν πρόσφορο έδαφος, εκμεταλλευόμενα τις διαφορές μεταξύ χωρών.
Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ είναι χαρακτηριστικά: το 2024 ολοκληρώθηκαν 1.165 έρευνες, με ποσοστό παραβατικότητας 86,6%, ενώ σε 159 υποθέσεις απάτης ΦΠΑ η παραβατικότητα έφτασε το 81,1%. Εντοπίστηκαν 129 «εξαφανισμένοι έμποροι» και απενεργοποιήθηκαν τα ΑΦΜ τους, ενώ μέσω του συστήματος TNA έχουν ήδη εντοπιστεί δεκάδες περιπτώσεις, με αποκρυβείσα αξία άνω των 23,6 εκατ. ευρώ.
Μετά τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που αναμένεται το καλοκαίρι, οι νέοι κανόνες θα οριστικοποιηθούν και θα τεθούν σε ισχύ λίγες εβδομάδες αργότερα.
