Στο κυνήγι των αδήλωτων POS έχει εισέλθει δυναμικά ο φοροελεγκτικός μηχανισμός, με βασικό στόχο να εντοπιστούν επιχειρήσεις που αποκρύπτουν φορολογητέα ύλη και επιχειρούν να παρακάμψουν τα νέα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου. Πρόκειται για επιχειρήσεις που εκδίδουν αποδείξεις οι οποίες φαίνονται κανονικές στον καταναλωτή, είναι όμως «αόρατες» για την ΑΑΔΕ, καθώς δεν διαβιβάζονται ποτέ στα ηλεκτρονικά συστήματά της.
Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, την ώρα που η διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS παρουσιάζεται ως το πιο ισχυρό όπλο κατά της απόκρυψης εισοδημάτων (και που έχει βοηθήσει στον περιορισμό της φοροδιαφυγής φέρνοντας στο Δημόσιο έσοδα άνω των 2,5 δισ. ευρώ), ο φοροελεγκτικός μηχανισμός έρχεται αντιμέτωπος με ένα νέο κύμα παραβατικότητας. Αδήλωτα POS από το εξωτερικό, αόρατες συναλλαγές και χρήματα που καταλήγουν εκτός ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Οι ελεγκτές κάνουν λόγο για ένα εξελιγμένο δίκτυο φορολογικής απάτης, στο οποίο οι επιχειρήσεις εμφανίζονται νόμιμες απέναντι στους πελάτες τους, εκδίδοντας αποδείξεις που όμως δεν καταγράφονται ποτέ στην ελληνική εφορία, με αποτέλεσμα να χάνονται φορολογικά έσοδα, ενώ ταυτόχρονα ο ΦΠΑ που εισπράττεται κανονικά δεν αποδίδεται ποτέ.
Οι έλεγχοι που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και αναμένεται να ενταθούν σε όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού έχουν αποκαλύψει χιλιάδες περιπτώσεις χρήσης αδήλωτων POS συνδεδεμένων με τράπεζες και παρόχους του εξωτερικού. Μέσω των POS, τα χρήματα από τις συναλλαγές δεν καταλήγουν σε ελληνικούς επαγγελματικούς λογαριασμούς, αλλά σε προσωπικούς λογαριασμούς που διατηρούν οι επιχειρηματίες σε άλλες χώρες.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», περίπου το 80% των αδήλωτων POS που έχουν εντοπιστεί προέρχεται από τη Βουλγαρία. Παράλληλα, οι αρχές έχουν καταγράψει αντίστοιχες περιπτώσεις που συνδέονται με τη Μεγάλη Βρετανία, τη Λιθουανία, το Βέλγιο και την Ιρλανδία. Οι φορολογικές αρχές εκτιμούν ότι τα κέρδη από τις αδήλωτες συναλλαγές κατατίθενται αρχικά σε λογαριασμούς του εξωτερικού και στη συνέχεια επαναπατρίζονται εκτός τραπεζικού συστήματος, κυρίως με μεταφορά μετρητών.
Η Βουλγαρία φαίνεται να αποτελεί την πρώτη επιλογή για πολλούς επιτηδείους, κυρίως λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας με την Ελλάδα. Οι μετακινήσεις είναι εύκολες και συχνές, επιτρέποντας σε περισσότερα από ένα άτομα (συγγενείς, υπαλλήλους ή συνεργάτες) να μεταφέρουν ποσά έως 10.000 ευρώ ο καθένας χωρίς υποχρέωση δήλωσης στις αρχές. Με αυτόν τον τρόπο, μεγάλα ποσά μαύρου χρήματος εισέρχονται στη χώρα αφορολόγητα, ενώ την ίδια στιγμή το Δημόσιο στερείται και τον ΦΠΑ που έχουν ήδη πληρώσει οι καταναλωτές κατά τις συναλλαγές τους. Το φαινόμενο αυτό αποδεικνύει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέσω της ψηφιοποίησης και της διασύνδεσης των ηλεκτρονικών συστημάτων, η φοροδιαφυγή δεν έχει εξαλειφθεί. Αντίθετα, μεταλλάσσεται και προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες. Γι’ αυτό και, όπως επισημαίνουν στελέχη της φορολογικής διοίκησης, κανένα αυτοματοποιημένο σύστημα δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τον φυσικό έλεγχο και την εμπειρία του ελεγκτή που θα αξιολογήσει τα δεδομένα, θα εντοπίσει τις ασυνήθιστες κινήσεις και θα τεκμηριώσει τη φορολογική απάτη. Τα ίδια στελέχη σημειώνουν ότι οι επιτήδειοι πάντα αναζητούν τρόπους για να βρεθούν ένα βήμα μπροστά από τους νόμους και τα νέα ηλεκτρονικά συστήματα.
Είναι παράνομο όμως να έχει κάποια επιχείρηση POS από το εξωτερικό; Σύμφωνα με τη νομοθεσία, κάθε ενεργό μέσο πληρωμών (EFT/POS) που διαθέτει μια επιχείρηση με παρουσία στην Ελλάδα θα πρέπει να δηλωθεί στο μητρώο POS ανεξαρτήτως του συνεργαζόμενου παρόχου. Δηλαδή η επιχείρηση μπορεί να διαθέτει POS για παράδειγμα Βουλγαρίας, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό έχει δηλωθεί στο μητρώο POS και ο εκκαθαριστής αποστέλλει τα σχετικά δεδομένα στο ηλεκτρονικό σύστημα MyData.
Τα πρόστιμα για τη μη χρήση, τη μη δήλωση ή τη μη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές στην Ελλάδα είναι αυστηρά, με το βασικό διοικητικό πρόστιμο να ανέρχεται στα 1.500 ευρώ. Ειδικά για τη μη διασύνδεση, τα πρόστιμα φτάνουν από 10.000 έως 20.000 ευρώ, ανάλογα με το λογιστικό σύστημα της επιχείρησης.
Τα βασικά πρόστιμα και οι κυρώσεις είναι τα ακόλουθα:
• Μη εγκατάσταση/χρήση POS: Πρόστιμο 1.500 ευρώ.
• Μη διασύνδεση POS με ταμειακή: Πρόστιμο 10.000 ευρώ (για απλογραφικά βιβλία) ή 20.000 ευρώ (για διπλογραφικά).
• Πρόστιμα για παρόχους: Κυρώσεις έως και 200.000 ευρώ για παρόχους POS που δεν συμμορφώνονται.
Σημειώνεται ότι στις αρχές του έτους εντοπίστηκαν 55 επιχειρήσεις στις οποίες επιβλήθηκαν πρόστιμα συνολικού ύψους 680.000 ευρώ, οι οποίες δεν είχαν διασυνδέσει POS με τις ταμειακές μηχανές.
Ετσι, λοιπόν, στο στόχαστρο των ελεγκτών θα βρεθούν οι επιχειρήσεις εστίασης και διασκέδασης που δεν έχουν διασυνδέσει ακόμα τις ταμειακές μηχανές με τα POS και όσες παρακάμπτουν τη σχετική νομοθεσία χρησιμοποιώντας POS από άλλες χώρες που δεν είναι δηλωμένα, αλλά και ταμειακές μηχανές που δεν είναι καταχωρισμένες στην ΑΑΔΕ. Το προηγούμενο καλοκαίρι διαπιστώθηκαν αρκετές παραβάσεις στην Πελοπόννησο, όπου πολλές επιχειρήσεις εντοπίστηκαν με αδήλωτα POS και στις οποίες επιβλήθηκαν τσουχτερά πρόστιμα.
Οπως αναφέρουν παράγοντες της φορολογικής διοίκησης, οι έλεγχοι θα αφορούν όλη την αγορά, αλλά θα εστιαστούν στους κλάδους της εστίασης και της διασκέδασης και γενικότερα σε επιχειρήσεις που καταγράφουν υψηλούς τζίρους στις λιανικές πωλήσεις.
Σημειώνεται ότι το 2025 είχε εντοπισθεί γνωστό εστιατόριο-ταβέρνα στο κέντρο της Αθήνας να έχει οκτώ αδήλωτα POS. Το πρόστιμο που επιβλήθηκε από τις φορολογικές αρχές έφθασε σε 40.000 ευρώ. Επίσης, πολυχώρος στην ίδια περιοχή εντοπίστηκε να μην έχει διασυνδέσει τρία POS με την ταμειακή μηχανή και επιβλήθηκε πρόστιμο 20.000 ευρώ.
