Μικτό μοντέλο ασφάλισης έρχεται για νέους εργαζόμενους στις ηλικίες 22-35 ετών, καθώς δρομολογούνται δομικές αλλαγές στα διανεμητικά χαρακτηριστικά του ισχύοντος συστήματος και αύξηση του μεριδίου που θα καταλαμβάνουν στις μελλοντικές συντάξεις τα ταμεία κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα όπως το ΤΕΚΑ και τα Επαγγελματικά Ταμεία.
Οι συντάξεις που θα πάρουν στο μέλλον οι εργαζόμενοι σε ηλικίες ως 35 ετών θα βασίζονται στο διανεμητικό σύστημα μόνον ως προς το ποσό της κύριας σύνταξης ενώ οι επικουρικές καθώς και οι συμπληρωματικές παροχές θα καθορίζονται από την μακροχρόνια αποταμίευση και απόδοση των εισφορών τους σε ατομικούς λογαριασμούς ασφάλισης.
Ήδη, το νέο μοντέλο λειτουργεί από το 2023 στην επικουρική ασφάλιση με τη λειτουργία του Ταμείου Κεφαλαιοποιητικής Επικουρικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) στο οποίο εντάσσονται υποχρεωτικά οι νέοι ασφαλισμένοι με όριο ηλικίας ως το 35ο έτος. Σε αντίθεση με τα παλιά επικουρικά ταμεία του ΕΦΚΑ (ΕΤΕΑΕΠ) που λειτουργούν με το διανεμητικό σύστημα, το ΤΕΚΑ καθιερώνει την ατομική σύνταξη με βάση την αποταμίευση και την απόδοση των εισφορών που καταβάλλονται στους ατομικούς λογαριασμούς ασφάλισης των εργαζομένων. Και τα δυο ταμεία (ΕΤΕΑΕΠ και ΤΕΚΑ) λειτουργούν εντός του πρώτου δημόσιου πυλώνα ασφάλισης, αλλά η μεγάλη διαφορά είναι πως οι ασφαλισμένοι στο ΕΤΕΑΕΠ πληρώνουν με τις εισφορές τους τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων, ενώ στο ΤΕΚΑ ο κάθε ασφαλισμένος πληρώνει τις εισφορές μόνον για τη δική του σύνταξη σε ταμείο που λειτουργεί με κεφαλαιοποιητικά χαρακτηριστικά.
Από το ΤΕΚΑ το 20% της σύνταξης
Στην πράξη οι παλαιότεροι ασφαλισμένοι θα έχουν στο 100% κύριες και επικουρικές συντάξεις υπολογισμένες με το διανεμητικό σύστημα, ενώ οι νέοι ως 35 ετών θα πάρουν από το διανεμητικό σύστημα μόνον την κύρια σύνταξη, ενώ η επικουρική θα δοθεί με το κεφαλαιοποιητικό μοντέλο δηλαδή με βάση την μακροχρόνια αποταμίευση και απόδοση των εισφορών που θα έχουν σωρευθεί στον ατομικό τους συνταξιοδοτικό κουμπαρά.
Οι σημερινοί συνταξιούχοι παίρνουν το 100% των παροχών τους από το διανεμητικό σύστημα με τη μέση κύρια σύνταξη γήρατος σύμφωνα με την ΗΔΙΚΑ στα 980 ευρώ και την επικουρική στα 200 ευρώ. Οι νέοι όμως θα έχουν ντε φάκτο το 20% των παροχών τους από το κεφαλαιοποιητικό σύστημα με επικουρικές μέσω του ΤΕΚΑ και το 80% που είναι η κύρια σύνταξη θα προέρχεται από το διανεμητικό σύστημα,
Σύνταξη και από Επαγγελματικά Ταμεία
Επειδή όμως το μερίδιο της κύριας σύνταξης αναμένεται ότι θα μειωθεί στα επόμενα χρόνια και θα πέσει κάτω από το 80% όπως δείχνουν οι αναλογιστικές μελέτες τη διαφορά έρχονται να καλύψουν τα Επαγγελματικά Ταμεία που ανήκουν στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης και θα λειτουργούν με πλήρως κεφαλαιοποιητικά χαρακτηριστικά.
Μπορεί στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης σύμφωνα με τα κίνητρα που προβλέπει το σχετικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, να ασφαλίζονται και εργαζόμενοι άνω των 55 ετών, πλην όμως είναι ξεκάθαρο ότι η είσοδός τους στο ασφαλιστικό έχει να κάνει κυρίως με την ασφάλιση των νέων εργαζομένων για συμπληρωματικές παροχές.
Η βασική αλλαγή σε σχέση με το σημερινό καθεστώς των Επαγγελματικών Ταμείων είναι ότι τα νέα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) θα είναι ανοικτά σε όλους τους ασφαλισμένους, συμπεριλαμβανομένων των ελεύθερων επαγγελματιών, και χωρίς ηλικιακούς περιορισμούς.
Το ύψος της παροχής θα εξαρτάται από τις εισφορές, τη διάρκεια ασφάλισης, το πρόγραμμα του Ταμείου και την απόδοση των επενδύσεων. Για παράδειγμα ένας ασφαλισμένος που θα ξεκινήσει στα 28 του να καταβάλλει εισφορές με διάρκεια ασφάλισης 37 ετών και μέση μηνιαία εισφορά 450 ευρώ μπορεί να λάβει συμπληρωματική σύνταξη 600-700 ευρώ.
Σημαντικό κίνητρο δίδεται στη φορολόγηση των παροχών, η οποία πλέον συνδέεται με την ηλικία αποχώρησης και όχι με τα έτη ασφάλισης. Για έξοδο από τα 62 έως τα 67 έτη προβλέπεται φόρος 10% στο εφάπαξ και 5% στη σύνταξη, ενώ μετά το 67ο έτος οι συντελεστές μειώνονται σε 5% και 2,5% αντίστοιχα.
Αν όμως υπάρξει αποχώρηση πριν την θεσμοθετημένη ηλικία συνταξιοδότησης (π.χ. πριν τα 62) τότε η καταβολή των παροχών θα φορολογηθεί ως εισόδημα με την εκάστοτε φορολογική κλίμακα.
Εξίσου σημαντικό κίνητρο ασφάλισης των νέων εργαζομένων στα Επαγγελματικά Ταμεία είναι ότι οι ασφαλιστικές εισφορές που θα καταβάλλουν θα εκπίπτουν στο 100% από το φόρο τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τους εργοδότες. Οι εισφορές θα μπορούν να φθάνουν έως 35.000 ευρώ ετησίως για τους ελεύθερους επαγγελματίες και έως το 35% του ετήσιου εισοδήματος για τους μισθωτούς. Για ασφαλισμένους άνω των 55 ετών τα αντίστοιχα όρια διαμορφώνονται στις 20.000 ευρώ ή στο 20% του εισοδήματος.
Ώθηση στα νέα ταμεία θα δώσει η πρόβλεψη του νομοσχεδίου για τη δημιουργία Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ) από ασφαλιστικές εταιρείες καθώς και η μεταφορά των αποταμιεύσεων και των κατοχυρωμένων συνταξιοδοτικών παροχών των ασφαλισμένων από ένα Ταμείο σε άλλο ή σε Ομαδικό Ασφαλιστικό Πρόγραμμα.
