Η απόφαση της Βουλής της Λιβύης να προχωρήσει στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου προκάλεσε την άμεση και συντονισμένη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περιφερειακών συμμάχων
Σε διμερές, ευρωπαϊκό και πολυμερές επίπεδο η ελληνική διπλωματία αξιοποίησε όλα τα διαθέσιμα διπλωματικά και θεσμικά μέσα προκειμένου να αντιδράσει έντονα στην απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να επικυρώσει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της χώρας μας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, έφερε το ζήτημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, επισημαίνοντας τους κινδύνους που ενέχει η κίνηση αυτή της Λιβύης για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η απόφαση της Βουλής της Λιβύης να προχωρήσει στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου προκάλεσε την άμεση και συντονισμένη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περιφερειακών συμμάχων. Οι 27 εταίροι της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε χθες το βράδυ, εξέφρασαν την έντονη δυσαρέσκειά τους, επαναλαμβάνοντας ότι «το τουρκολυβικό μνημόνιο είναι άκυρο και ανυπόστατο, ενώ δεν δύναται να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη». Με κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε χθες το βράδυ, τονίζεται πως όλες τις χώρες πρέπει να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών -μελών, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το Διεθνές Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS).
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών – “Η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να βασίζονται στην αλληλεγγύη μας”
Νωρίτερα, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, έθεσε ευθέως το ζήτημα στη συνάντηση που είχε με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, τονίζοντας ότι η εν λόγω συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών. Η παρέμβαση της κ. Κάλας σημειώθηκε λίγες μόλις ώρες μετά το ηχηρό μήνυμα στήριξης που απέστειλαν ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι οποίοι χαρακτήρισαν το μνημόνιο αντίθετο προς το Δίκαιο της Θάλασσας και νομικά άκυρο. Στο ίδιο πνεύμα, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, απαντώντας σε σχετικό ζήτημα που έθεσε η ευρωβουλευτής Ελίζα Βόζεμπεργκ κατά τη διάρκεια της Ολομέλειας, επικαλέστηκε την κοινή δήλωση των Κόστα και Φον ντερ Λάιεν. Η κ. Μέτσολα υπογράμμισε ότι οι ανησυχίες είναι κοινές και διαμήνυσε με σαφήνεια ότι «η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να βασίζονται στην αλληλεγγύη μας».
Στο μέτωπο της διεθνούς αντίδρασης, κομβικός είναι και ο ρόλος της Αιγύπτου. Σε ειδική ανάρτηση και ανακοίνωσή της, η αιγυπτιακή πλευρά επεσήμανε ότι το μνημόνιο κατανόησης παραβιάζει τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982) σχετικά με την οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας. Η Αίγυπτος υπογράμμισε ότι η συμφωνία αποτελεί σαφή προσβολή των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και, υπενθυμίζοντας την κατηγορηματική της αντίθεση, επανέλαβε την απόρριψη κάθε πράξης που βασίζεται σε αυτήν, διατηρώντας το νόμιμο δικαίωμά της να προστατεύσει τα θαλάσσια σύνορά της. Την ίδια στάση τήρησε και το Ισραήλ, εξαπολύοντας ευθείες βολές κατά της Άγκυρας.
Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, η Αθήνα αναμένεται το επόμενο διάστημα να προβεί και σε ενέργειες προκειμένου να διαφυλάξει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Οι εξελίξεις αυτές διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον θέτοντας το εγχείρημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου σε μία νέα ισορροπία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, με αιχμή την έκδοση Navtex προκειμένου να επανεκκινήσουν οι εργασίες έρευνας για την πόντιση του καλωδίου GSI. Ο υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε, πάντως, για άλλη μια φορά τη θέση της Αθήνας, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα αποτελεί τη μόνη χώρα από την οποία θα ζητηθεί και έχει ήδη ζητηθεί άδεια.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, από τις Βρυξέλλες έκανε χθες ένα βήμα πίσω στο θέμα της αδειοδότησης των εργασιών για το καλώδιο. Όπως δήλωσε «αυτό που αξιώνει η Άγκυρα είναι να μας αποσταλεί μια γραπτή ειδοποίηση, όχι απλώς προφορική», αποφεύγοντας να κάνει λόγο για αδειοδότηση. Άμεση ήταν η απάντηση Γεραπετρίτη, που διευκρίνισε ότι, εφόσον υπάρξει η σχετική αδειοδότηση εκ μέρους της Ελλάδος, η παροχή ενημέρωσης σχετικά με την έρευνα και την πόντιση του καλωδίου καθίσταται δυνατή, υπό τη σαφή όμως προϋπόθεση και αναφορά ότι δεν πρόκειται για αδειοδοτική διαδικασία από κάποια άλλη πλευρά.
Η έκδοση NAVTEX αναμένεται, πάντως, στις αρχές Νοεμβρίου, με την επιστροφή του Γιώργου Γεραπετρίτη από τη συνεδρίαση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, οι εργασίες της οποίας θα γίνουν την επόμενη εβδομάδα, παρουσία και του Έλληνα πρωθυπουργού.
