Καλούνται να λάβουν σημαντικές αποφάσεις μέχρι την 1η Ιουλίου για άδειες, πωλήσεις και γονικές παροχές
Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη θα πρέπει να πάρουν σημαντικές αποφάσεις για την περιουσία τους εφόσον διαθέτουν ή σχεδιάζουν να αξιοποιήσουν ακίνητα μέσω Airbnb σε περιοχές όπου επιβάλλονται νέοι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που έχει κατατεθεί στη Βουλή προβλέπει από την 1η Ιουλίου αλλαγές οι οποίες δεν επηρεάζουν μόνο όσους θέλουν να αποκτήσουν νέα άδεια βραχυχρόνιας μίσθωσης, αλλά και όσους σχεδιάζουν να πουλήσουν, να μεταβιβάσουν ή να δωρίσουν ακίνητα που λειτουργούν σήμερα με ενεργό Αριθμό Μητρώου Ακινήτου (ΑΜΑ).
Η προθεσμία της 1ης Ιουλίου είναι κρίσιμη καθώς μέχρι τότε οι ιδιοκτήτες στη Θεσσαλονίκη έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες για να εξασφαλίσουν ΑΜΑ προτού ενεργοποιηθεί η αναστολή νέων εγγραφών βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Α’ Δημοτική Κοινότητα της πόλης. Παράλληλα, ιδιοκτήτες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη που διαθέτουν ήδη ακίνητα με ενεργό ΑΜΑ εξετάζουν αν θα πρέπει να επισπεύσουν πωλήσεις, γονικές παροχές ή δωρεές προτού τεθεί σε εφαρμογή το νέο πλαίσιο που αλλάζει τους όρους μεταβίβασης ακινήτων στις περιοχές όπου ισχύουν περιορισμοί στα Airbnb.
Το κέντρο της Αθήνας
Οι νέες ρυθμίσεις έρχονται να προστεθούν στα μέτρα που ήδη εφαρμόζονται στο κέντρο της Αθήνας, όπου έχει ανασταλεί η δυνατότητα νέων εγγραφών βραχυχρόνιας μίσθωσης στα τρία πρώτα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Αθηναίων. Πρόκειται για περιοχές που περιλαμβάνουν το ιστορικό κέντρο, την Πλάκα, το Μοναστηράκι, το Θησείο, το Κουκάκι, το Μεταξουργείο, το Κολωνάκι, τα Εξάρχεια, το Παγκράτι, τον Νέο Κόσμο και άλλες γειτονιές όπου τα τελευταία χρόνια καταγράφηκε η μεγαλύτερη ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Στη Θεσσαλονίκη το μέτρο επεκτείνεται στην Α’ Δημοτική Κοινότητα, δηλαδή το ιστορικό και εμπορικό κέντρο της πόλης, όπου συγκεντρώνεται ο μεγαλύτερος αριθμός καταλυμάτων τύπου Airbnb.
Το στοιχείο που έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες συζητήσεις στην αγορά αφορά τις μεταβιβάσεις ακινήτων. Σύμφωνα με τη διάταξη που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο, στις περιοχές όπου ισχύει ή θα ισχύσει αναστολή νέων εγγραφών η μεταβίβαση ενός ακινήτου εν ζωή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της δυνατότητας βραχυχρόνιας μίσθωσης από τον νέο ιδιοκτήτη. Με άλλα λόγια, ένα διαμέρισμα που σήμερα λειτουργεί νόμιμα ως Airbnb ενδέχεται μετά από πώληση, γονική παροχή ή δωρεά να διαγράφεται από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και να μην μπορεί να συνεχίσει να αξιοποιείται με τον ίδιο τρόπο.
Η τελική εκδοχή του νομοσχεδίου περιλαμβάνει μία σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με το κείμενο που είχε τεθεί σε διαβούλευση. Οι κληρονομικές διαδοχές εξαιρέθηκαν από το μέτρο, γεγονός που σημαίνει ότι ένας κληρονόμος δεν χάνει τη δυνατότητα αξιοποίησης του ακινήτου λόγω της κληρονομιάς.
Η αγορά ακινήτων παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις, καθώς η δυνατότητα βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει πλέον ενσωματωθεί στην αξία πολλών ακινήτων. Eνα διαμέρισμα στο Κουκάκι, στο Μεταξουργείο, στο Μοναστηράκι, στον Νέο Κόσμο ή στο κέντρο της Θεσσαλονίκης δεν αποτιμάται μόνο με βάση τα τετραγωνικά του, την παλαιότητα ή την τοποθεσία του, αλλά και με βάση την απόδοση που μπορεί να προσφέρει μέσω Airbnb.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια η γλώσσα των αγγελιών έχει αλλάξει εντυπωσιακά. Οροι όπως «επενδυτικό ακίνητο», «έτοιμο Airbnb», «υψηλή απόδοση», «πλήρως επιπλωμένο και εξοπλισμένο» ή «άμεση εκμετάλλευση» έχουν αντικαταστήσει σε πολλές περιπτώσεις τις κλασικές περιγραφές κατοικιών. Σε αρκετές αγγελίες η έμφαση δεν δίνεται πλέον στην κατοικία, αλλά στο εισόδημα που μπορεί να παράγει.
Αντιδράσεις
Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο οι νέες ρυθμίσεις προκαλούν έντονο προβληματισμό στους ιδιοκτήτες. Το βασικό επιχείρημα που διατυπώνεται είναι ότι η εμπορική αξία ενός ακινήτου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις νόμιμες χρήσεις του. Οταν ένα ακίνητο χάνει τη δυνατότητα να συνεχίσει μια υφιστάμενη και απολύτως νόμιμη δραστηριότητα επειδή άλλαξε ιδιοκτήτη, πολλοί θεωρούν ότι επηρεάζεται άμεσα και η αξία του.
Οι αντιδράσεις εστιάζουν κυρίως στο γεγονός ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν αφορά παραβάτες ή παράνομες δραστηριότητες, αλλά ακίνητα που λειτουργούν νόμιμα και έχουν ακολουθήσει όλες τις διαδικασίες που προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Οπως υποστηρίζουν εκπρόσωποι της αγοράς, οι ιδιοκτήτες αυτοί επένδυσαν χρήματα για αγορά, ανακαίνιση και εξοπλισμό ακινήτων στηριζόμενοι σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο λειτουργίας, το οποίο σήμερα αλλάζει.
Ενα δεύτερο σημείο που προκαλεί αντιδράσεις αφορά τις γονικές παροχές. Χιλιάδες οικογένειες αξιοποίησαν τα τελευταία χρόνια το αφορολόγητο όριο του 1,6 εκατ. ευρώ για μεταβιβάσεις περιουσίας από γονείς σε παιδιά. Σύμφωνα με τους επικριτές της ρύθμισης, η απώλεια της δυνατότητας Airbnb σε περίπτωση γονικής παροχής λειτουργεί ως αντικίνητρο για τη μεταβίβαση περιουσίας και στερεί από τα νοικοκυριά ένα σημαντικό συμπληρωματικό εισόδημα.
Εξίσου σημαντικό θεωρείται και το ζήτημα της διοικητικής συνέχειας. Παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι ο Αριθμός Μητρώου Ακινήτου συνδέεται με το ίδιο το ακίνητο και τις προδιαγραφές του και όχι με το πρόσωπο του ιδιοκτήτη.
Για τον λόγο αυτό εκτιμούν ότι η απώλεια του καθεστώτος λόγω μεταβίβασης προκαλεί αβεβαιότητα και μειώνει την προβλεψιμότητα στην αγορά ακινήτων.
Αμφισβητήσεις υπάρχουν και ως προς την αποτελεσματικότητα του μέτρου. Η βασική επιδίωξη της κυβέρνησης είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση σε περιοχές όπου έχει καταγραφεί υπερσυγκέντρωση Airbnb.
Ωστόσο, επαγγελματίες του κλάδου υποστηρίζουν ότι πολλά από τα ακίνητα που λειτουργούν σήμερα ως βραχυχρόνιες μισθώσεις δεν είναι κατάλληλα για μόνιμη κατοικία ή έχουν ανακαινιστεί ειδικά για τουριστική χρήση. Κατά συνέπεια, θεωρούν ότι η απώλεια του ΑΜΑ δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι το ακίνητο θα περάσει στη μακροχρόνια μίσθωση.
