Η αύξηση του ακατάσχετου λογαριασμού στα 1.600 ευρώ διευρύνει την προστασία οφειλετών από κατασχέσεις, προσφέροντας μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια σε περίοδο υψηλού κόστους ζωής και ιδιωτικού χρέους
Σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια εξακολουθεί να απορροφά σημαντικό μέρος του οικογενειακού εισοδήματος και το ιδιωτικό χρέος παραμένει σε υψηλά επίπεδα, η αύξηση του ακατάσχετου τραπεζικού λογαριασμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία για χιλιάδες οφειλέτες.
Η απόφαση για αύξηση του ορίου προστασίας από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ, την οποία ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης κατά τη διάρκεια του κοινοβουλευτικού ελέγχου στη Βουλή, διευρύνει το πλαίσιο προστασίας απέναντι σε κατασχέσεις τραπεζικών καταθέσεων και προσφέρει μεγαλύτερο περιθώριο κάλυψης βασικών αναγκών σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Η αλλαγή έρχεται σε μια συγκυρία όπου η αγοραστική δύναμη των πολιτών έχει επηρεαστεί σημαντικά από τον πληθωρισμό των τελευταίων ετών, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την ύπαρξη ενός προστατευμένου ποσού για την κάλυψη καθημερινών δαπανών.
Τι σημαίνει στην πράξη η αύξηση του ορίου
Η αναπροσαρμογή του ακατάσχετου κατά περίπου 28% σημαίνει ότι ένα μεγαλύτερο ποσό καταθέσεων θα παραμένει εκτός του πεδίου αναγκαστικής είσπραξης από τη φορολογική διοίκηση, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα.
Παρότι η αύξηση δεν καλύπτει πλήρως τη σωρευτική επίδραση του πληθωρισμού της μεταπανδημικής περιόδου, ενισχύει σημαντικά το προστατευτικό δίχτυ για όσους αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Ο θεσμός του ακατάσχετου λογαριασμού θεωρείται διαχρονικά ένα από τα βασικά εργαλεία προστασίας των οφειλετών, καθώς εξασφαλίζει ότι ακόμη και σε περίπτωση ληξιπρόθεσμων χρεών θα παραμένει διαθέσιμο ένα ελάχιστο ποσό για την κάλυψη αναγκών διαβίωσης.
Η προστασία δεν ενεργοποιείται αυτόματα
Παρά τη σημασία του μέτρου, η προστασία δεν παρέχεται αυτομάτως σε όλους τους τραπεζικούς λογαριασμούς.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο φορολογούμενος να έχει δηλώσει ηλεκτρονικά έναν και μόνο τραπεζικό λογαριασμό στο πληροφοριακό σύστημα της ΑΑΔΕ ως ακατάσχετο.
Μόνο ο συγκεκριμένος λογαριασμός απολαμβάνει την προβλεπόμενη προστασία και μόνο σε ένα πιστωτικό ίδρυμα. Εάν δεν έχει προηγηθεί η σχετική δήλωση, οι καταθέσεις δεν προστατεύονται από μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τους λογαριασμούς στους οποίους καταβάλλονται μισθοί, συντάξεις ή ασφαλιστικά βοηθήματα. Οι δικαιούχοι θα πρέπει να δηλώνουν αποκλειστικά τον συγκεκριμένο λογαριασμό τόσο στην ΑΑΔΕ όσο και στην τράπεζά τους, ώστε να διασφαλίζεται πλήρως η εφαρμογή του ακατάσχετου.
Τι ισχύει για τους κοινούς λογαριασμούς
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος εφαρμογής του μέτρου στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς.
Το ακατάσχετο όριο ισχύει ξεχωριστά για κάθε συνδικαιούχο, υπό την προϋπόθεση ότι όλοι έχουν προβεί στη σχετική δήλωση. Εάν κάποιος από τους συνδικαιούχους δεν έχει δηλώσει τον λογαριασμό ως ακατάσχετο, ενδέχεται να προκύψουν δεσμεύσεις ποσών ακόμη και κάτω από το προβλεπόμενο όριο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένας κοινός λογαριασμός στον οποίο κατατίθεται σύνταξη 1.000 ευρώ. Αν ένας από τους δύο συνδικαιούχους έχει οφειλές και δεν έχει δηλώσει τον λογαριασμό ως ακατάσχετο, η τράπεζα μπορεί να προχωρήσει σε δέσμευση του μεριδίου που του αναλογεί, δηλαδή 500 ευρώ.
Αντίστοιχα, στις περιπτώσεις πολιτών που λαμβάνουν εισόδημα από περισσότερες πηγές, όπως μισθούς ή συντάξεις από διαφορετικούς φορείς, το ακατάσχετο όριο υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού των αποδοχών.
Επιβράβευση για όσους τηρούν τις ρυθμίσεις
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει επίσης ευνοϊκότερη μεταχείριση για όσους έχουν ενταχθεί σε ρύθμιση οφειλών και εξυπηρετούν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.
Στις περιπτώσεις αυτές παρέχεται η δυνατότητα σταδιακής αύξησης του ακατάσχετου ποσού, ως κίνητρο και ανταμοιβή για τη συνεπή τήρηση της ρύθμισης.
Η πρόβλεψη αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης, προσφέροντας παράλληλα μεγαλύτερη οικονομική ευελιξία στους οφειλέτες που παραμένουν συνεπείς.
Οι εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία
Η ισχύουσα νομοθεσία περιλαμβάνει μια σειρά από ειδικές προστασίες και εξαιρέσεις.
Ακατάσχετα παραμένουν τα ποσά που καταβάλλονται ως διατροφή, ενώ ειδικό καθεστώς εφαρμόζεται για μισθούς, συντάξεις και ασφαλιστικά βοηθήματα.
Για μηνιαίες αποδοχές έως 1.000 ευρώ δεν επιτρέπεται καμία κατάσχεση. Για το τμήμα του εισοδήματος από 1.000 έως 1.500 ευρώ μπορεί να κατασχεθεί το 50%, ενώ για ποσά που υπερβαίνουν τα 1.500 ευρώ επιτρέπεται η κατάσχεση του συνόλου του υπερβάλλοντος ποσού.
Έτσι, σε εργαζόμενο με μηνιαίο μισθό 1.600 ευρώ μπορεί να κατασχεθεί συνολικά ποσό 350 ευρώ.
Παράλληλα, προστατεύονται τα τέσσερα πέμπτα των ημερομισθίων, ενώ μόνο το ένα πέμπτο μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο κατάσχεσης.
Αντίστοιχη προστασία ισχύει και για τα εφάπαξ βοηθήματα που καταβάλλονται κατά την έξοδο από την εργασία ή το επάγγελμα. Το 50% παραμένει ακατάσχετο και μόνο το υπόλοιπο μισό μπορεί να δεσμευθεί.
Ποια επιδόματα εξαιρούνται από κατασχέσεις
Εκτός του πεδίου των κατασχέσεων παραμένει και μια ευρεία κατηγορία κοινωνικών παροχών και οικονομικών ενισχύσεων.
Σε αυτές περιλαμβάνονται το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το επίδομα ανεργίας, το επίδομα θέρμανσης, τα προνοιακά επιδόματα, η επιδότηση ενοικίου, τα επιδόματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης ανέργων, οι οικονομικές ενισχύσεις προς χαμηλοσυνταξιούχους, η διατροφή ανήλικων τέκνων, τα έπαθλα της φορολοταρίας και οι αποζημιώσεις ή παροχές του ΕΛΓΑ.
Προστατεύονται επίσης έκτακτα οικονομικά βοηθήματα που χορηγούνται από δήμους σε ειδικές περιπτώσεις, καθώς και κάθε άλλη παροχή που η νομοθεσία ορίζει ρητά ως ακατάσχετη.
Μεγαλύτερη προστασία σε μια περίοδο υψηλού ιδιωτικού χρέους
Η αύξηση του ακατάσχετου λογαριασμού δεν λύνει το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους, αλλά προσφέρει ένα μεγαλύτερο περιθώριο οικονομικής ασφάλειας σε χιλιάδες νοικοκυριά που βρίσκονται αντιμέτωπα με οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τις τράπεζες.
Σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, η ενίσχυση του προστατευμένου ποσού λειτουργεί ως ένα επιπλέον δίχτυ ασφαλείας, διασφαλίζοντας ότι ένα μεγαλύτερο μέρος των καταθέσεων θα παραμένει διαθέσιμο για την κάλυψη βασικών αναγκών διαβίωσης.
