Από τις επιδημίες και τις λοιμώξεις έως την κλιματική κρίση, οι νοσηλευτές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, αλλά η συμμετοχή τους στις αποφάσεις για τη δημόσια υγεία παραμένει περιορισμένη
Στην πρώτη γραμμή των υγειονομικών κρίσεων βρίσκονται οι νοσηλευτές, αναλαμβάνοντας κρίσιμους ρόλους από τη φροντίδα των ασθενών και την πρόληψη των λοιμώξεων έως την ενημέρωση των πολιτών και την αντιμετώπιση επιδημιών. Η συμβολή τους, ωστόσο, συχνά παραμένει «αόρατη», ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται αποφάσεις για την προετοιμασία των συστημάτων υγείας απέναντι σε νέες απειλές.
Αυτό επισημαίνει νέα επιστημονική εργασία που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό CABI One Health και εξετάζει τη θέση των νοσηλευτών στην προσέγγιση One Health («Ενιαία Υγεία»), η οποία αντιμετωπίζει ως αλληλένδετη την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι οι νοσηλευτές εφαρμόζουν ήδη στην πράξη πολλές από τις αρχές της Ενιαίας Υγείας. Εργάζονται στην κλινική και κοινοτική φροντίδα, στην πρόληψη των λοιμώξεων, στην περιβαλλοντική υγεία και στην αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων.
Ο ρόλος τους γίνεται ακόμη πιο κρίσιμος όταν εμφανίζεται μια νέα λοιμώδης νόσος. Οι νοσηλευτές συμμετέχουν στον έλεγχο των ασθενών, στην παρακολούθηση της πορείας τους, στην ενημέρωση και επικοινωνία με τις κοινότητες, αλλά και στην επιτήρηση και αναφορά πιθανών κρουσμάτων.
«Οι νοσηλευτές συμβάλλουν ήδη στην Ενιαία Υγεία σε πολλά διαφορετικά περιβάλλοντα, όμως η συνεισφορά τους συχνά παραμένει αόρατη», επισημαίνει ο επικεφαλής συγγραφέας, καθηγητής Paulo Ferrinho του Πανεπιστημίου NOVA της Λισαβόνας, στην Πορτογαλία.
Στην πρώτη γραμμή των επιδημιών
Η εμπειρία προηγούμενων επιδημιών δείχνει πόσο απαιτητικός μπορεί να γίνει αυτός ο ρόλος. Κατά την επιδημία του ιού Έμπολα στη Δυτική Αφρική την περίοδο 2014–2016, περισσότερα από 28.600 άτομα μολύνθηκαν και 11.325 έχασαν τη ζωή τους. Ανάλυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) είχε καταγράψει εκατοντάδες λοιμώξεις μεταξύ εργαζομένων στον χώρο της υγείας στη Γουινέα, τη Λιβερία και τη Σιέρα Λεόνε. Οι συγγραφείς χρησιμοποιούν το παράδειγμα για να υπογραμμίσουν ότι οι νοσηλευτές δεν πρέπει να αποκτούν κεντρικό ρόλο μόνο όταν μια υγειονομική κρίση έχει ήδη ξεσπάσει, αλλά να συμμετέχουν από νωρίς στον σχεδιασμό, την επιτήρηση και την προετοιμασία για την αντιμετώπισή της.
Η σύνδεση της νοσηλευτικής με το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, πάντως, δεν είναι νέα. Οι ερευνητές ανατρέχουν στη Florence Nightingale, η οποία ήδη από τον 19ο αιώνα συνέδεε τη φροντίδα του ασθενούς με την καθαριότητα, τις συνθήκες διαβίωσης και το περιβάλλον. Η προσέγγισή της, σημειώνουν, περιείχε στοιχεία της σημερινής φιλοσοφίας της Ενιαίας Υγείας, πολύ πριν καθιερωθεί ο όρος. Σήμερα, όμως, οι νοσηλευτές εξακολουθούν να εκπροσωπούνται περιορισμένα στα όργανα όπου σχεδιάζονται οι πολιτικές για την αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών για την υγεία.
Οι ερευνητές ζητούν μεγαλύτερη συμμετοχή των νοσηλευτών στη λήψη αποφάσεων, αλλά και ενίσχυση της εκπαίδευσής τους σε πεδία όπως οι ζωονόσοι, η μικροβιακή αντοχή, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία και η αντιμετώπιση νέων επιδημιών.
Το ζητούμενο, όπως διευκρινίζουν, δεν είναι να προστεθούν ακόμη περισσότερες υποχρεώσεις σε ένα ήδη πιεσμένο επάγγελμα. Χρειάζονται εκπαίδευση, αρμοδιότητες, επαρκείς πόροι και ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις, ώστε τα συστήματα υγείας να είναι καλύτερα προετοιμασμένα για την επόμενη μεγάλη υγειονομική κρίση.
